Fajka - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy przedmiotu służącego do palenia tytoniu. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o fajce

Fajka – przedmiot służący do palenia tytoniu lub innych substancji, składający się zwykle z ustnika (rurki, trzymanej w ustach) i główki (komory spalania), połączonej z ustnikiem przez cybuch.

Kukurydza (Zea L.) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5-6 gatunków, wśród których najważniejsza jest kukurydza zwyczajna. Gatunkiem typowym jest Zea mays L..
Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Fajkarz to wytwórca fajek.

Fajczarz to użytkownik fajki.

Historia

Fajka jest prawdopodobnie najstarszym przyrządem służącym do wdychania dymu żarzącego się tytoniu lub innych substancji roślinnych. O Scytach wdychających dym przy pomocy fajek wspomina już Herodot w V w. p.n.e. Od Scytów palenie fajki przejęli Germanie, Galowie, Rzymianie i Grecy. Palono w fajkach głównie zioła odurzające, prawdopodobnie z gatunku konopi. Fajki do palenia substancji odurzających i narkotycznych znane były także na Dalekim Wschodzie.

Stearyna to zależnie od kontekstu mieszanina kwasu palmitynowego (C15H31COOH) i kwasu stearynowego (C17H35COOH) lub ester glicerynowy wyżej wymienionych kwasów.
Georges Joseph Christian Simenon (ur. 13 lutego 1903 w Liège, zm. 4 września 1989 w Lozannie), piszący w języku francuskim belgijski pisarz, twórca powieści kryminalnych.

Fajki indiańskie

Fajki gliniane lub kamienne znane były w Ameryce prekolumbijskiej. Palono w nich tytoń oraz różnego rodzaju zioła. Konstrukcja prekolumbijskich fajek była zwykle podobna do fajki współczesnej, ale istniały też warianty o rozdwojonym cybuchu, umożliwiające wdychanie tytoniu przez nos, a nie przez usta.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Wprowadzony do Europy przez XVI-wiecznych żeglarzy indiański zwyczaj palenia tytoniu zyskał szybko dużą popularność. Palenie w fajce (od ok. 1570 roku) było przez ponad trzy stulecia głównym sposobem konsumpcji tytoniu. Inne metody, jak żucie, zażywanie tabaki, palenie cygar, były w niektórych okresach czasem bardziej popularne, ale palenie fajki historycznie miało dominujące znaczenie.

Sycylia (wł. Sicilia) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Wyspę zamieszkuje około 5 milionów mieszkańców.
Michał I Fiodorowicz (ur. 22 lipca 1596, zm. 23 lipca 1645) – car Rosji w latach 1613 – 1645, dziad Piotra Wielkiego, zapoczątkował dynastię Romanowów.

Początkowo Europejczycy stosowali fajki gliniane, wzorowane na indiańskich, szybko jednak wykształciły się dwa klasyczne typy: angielski i holenderski - oba o długim cybuchu lecz różniące się kształtem główki. Te typy fajek, szczególnie popularne w XVII–XVIII w., znane są m.in. z dzieł dawnego malarstwa, szczególnie mistrzów niderlandzkich.

Wrzosiec (Erica L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych. Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 800 gatunków. Występują one przede wszystkim w południowej Afryce, ale niewielka ilość gatunków także w Azji i Europie. W Europie występuje kilka gatunków wrzośców i wraz z blisko spokrewnionym wrzosem są one gatunkami dominującymi na wrzosowiskach. Gatunkiem typowym jest Erica cinerea L..
Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.

Fragment glinianej fajki z XVIII w.

Autoportret Horace Verneta z długą fajką

Fajki gliniane, zazwyczaj wykonywane z białej gliny kaolinowej, miały wiele zalet: żaroodporność, neutralność smaku i zapachu, wysoką absorpcję wilgoci, niską cenę, ale jedną zasadniczą wadę – kruchość. Żartobliwe powiedzenie z owych czasów mówiło, że to fajka, po którą nie trzeba się schylać, gdy upadnie. Dlatego powszechnym sposobem sprzedaży były wiązki fajek liczące od sześciu sztuk do tuzina.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Oliwka (Olea L.) – rodzaj drzew należący do rodziny oliwkowatych. Zalicza się do niego około 35 gatunków drzew rosnących w strefie ciepłej umiarkowanej i strefie tropikalnej południowej Europy, Afryki i południowej Azji.

Od końca XVII wieku zaczęły zdobywać popularność fajki gliniane typu tureckiego, o cybuchach drewnianych lub łączonych z drewna, kości lub rogu. Wprowadzenie główek porcelanowych, trwalszych niż gliniane ale mniej porowatych i mniej absorbujących powstającą podczas palenia gorzką ciecz, było powodem powstania konstrukcji popularnej do dziś w ludowych fajkach niemieckich i austriackich. Główka fajki łączona była z cybuchem przy pomocy elementu spełniającego jednocześnie funkcję pojemnika na nieprzyjemne uboczne produkty palenia. Tego typu fajki, często o niezwykle długich cybuchach (nawet do 1 metra), popularne były wśród XIX-wiecznych artystów, pisarzy, studentów, zwłaszcza w centralnej Europie. Porcelanowe główki tych fajek, zamykane metalowymi, ażurowymi klapkami, były często bogato zdobione wizerunkami herbów, scenami rodzajowymi lub myśliwskimi, symbolami patriotycznymi, wojskowymi i sentencjami. W Niemczech popularne były w XIX i na początku XX w. tzw. fajki rezerwisty, ozdobione emblematami wojskowymi lub patriotycznymi, palone przy okazji świąt pułkowych, ćwiczeń wojskowych lub spotkań rezerwistów.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
Parafiny (w l. mn.) [nazwa pochodzi od zwrotu "Parum Affinis" oznaczający-słabo reaktywny] - w przemyśle petrochemicznym nazwa zwyczajowa alkanów niecyklicznych, w odróżnieniu od cykloalkanów nazywanych naftenami.

W 1723 Karol Kovács, rzemieślnik z Budy, użył jako pierwszy nowego surowca do wyrobu fajki – sepiolitu, czyli tzw. pianki morskiej. Ten minerał o drobnoporowatej strukturze, bardzo lekki i łatwy w obróbce, stał się popularnym materiałem fajczarskim w XVIII i XIX wieku. Świetnie nadający się do precyzyjnego rzeźbienia, o biało-kremowej barwie, zyskującej z czasem piękną patynę, znalazł zastosowanie głównie w wyrobie fajek luksusowych, często w połączeniu z bursztynowymi ustnikami i okuciami ze szlachetnych metali. Do szczególnej maestrii w wykonywaniu fajek z pianki morskiej doszli rzemieślnicy austro-węgierscy, zwłaszcza wiedeńscy. Wyczerpanie złóż sepiolitu w Turcji, skąd importowano surowiec, w połowie XIX wieku spowodowało spadek produkcji. Po odkryciu nowych bogatych złóż w Afryce w połowie XX w. wznowiono produkcję, lecz zainteresowanie tym typem fajek jest obecnie głównie kolekcjonerskie.

Paul Cézanne (ur. 19 stycznia 1839, zm. 22 października 1906) – malarz pochodzący z Aix-en-Provence, którego twórczość stanowi pomost pomiędzy impresjonizmem i kubizmem.
Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Na początku XIX wieku odkryto nowy, zdaniem większości fajczarzy, najdoskonalszy surowiec – korzeń wrzośca (Erica arborea). W późniejszym okresie wykorzystywano często inne drzewa: owocowe - grusza (szczególnie popularna w Polsce), wiśnia, czereśnia, a także inne gatunki drzew jak: dąb, czarny dąb (skamieniały dąb), buk. Jednak odkryty na Korsyce, a występujący w całym regionie śródziemnomorskim, korzeń wrzośca charakteryzował się niespotykanymi wcześniej walorami. Fajki z tego materiału, po właściwym opaleniu, zachowują na zawsze lekki aromat pierwszego palonego tytoniu. Korzeń wrzośca zawiera dużo odpornych na wysoką temperaturę związków krzemu, dlatego fajki te mają długą żywotność, pod względem odporności na przepalenie przewyższają je tylko fajki z czarnego dębu. Wrzosiec jest jednocześnie gorszym przewodnikiem ciepła niż ceramika, stąd rozgrzana główka fajki nie parzy dłoni. Zaletami wrzośca są też dobra absorpcja wilgoci, dobra odporność mechaniczna i piękny rysunek struktury drewna (który jednak zależy od jakości wrzośca). Fajki wrzoścowe zaopatruje się najczęściej w ustniki z czarnego tworzywa sztucznego, niekiedy z rogu lub bursztynu.
Pierwsza manufaktura wykorzystująca wrzosiec (franc. la bruyère, ang. briar) powstała w Saint-Claude w departamencie Jura w 1858. Wyroby sygnowane nazwą tej miejscowości do dziś zaliczają się do najlepszych fajek świata. Wytwórnie fajek z wrzośca powstały wkrótce w prawie całej Europie, a dziś są na całym świecie. Do czołowych, pod względem jakości, producentów bruyerek należą dziś Wielka Brytania, Dania, Niemcy, Włochy, Francja, USA, Kanada, Słowacja i Irlandia. W Polsce fajki wrzoścowe zaczęła produkować w niewielkich ilościach firma Wincentego Swobody z Przemyśla. Po II wojnie jego uczniowie z Ludwikiem Walatem na czele rozpoczęli produkcję bruyerek na większą skalę. Obecnie fajki przemyskie produkuje kilka firm, w większości wyrosłych z tradycji warsztatu W. Swobody. Wiele ich modeli stanowi dzieła sztuki fajczarskiej na światowym poziomie, tak pod względem surowca i wykonania, jak i autorskiego, oryginalnego wzornictwa.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.
Kalumet (z fr. wydrążona trzcina, znany także jako święta fajka lub fajka pokoju) - ozdobna obrzędowa fajka części plemion północnoamerykańskich Indian, palona podczas niektórych ceremonii religijnych, uroczystości społecznych i szczególnie ważnych spotkań towarzyskich, a także w trakcie indywidualnej modlitwy.

Specyficznym modelem fajki, łączącym kilka wspomnianych surowców, jest powstała w Anglii pod koniec XIX wieku fajka z afrykańskiej tykwy calabash. Stożkowaty fragment tykwy, mocno wygięty, wypełniony jest w części stanowiącej główkę morską pianką, natomiast krótki fragment cybucha robiony jest zazwyczaj z wrzośca. Często nazywana jest ona fajką Sherlocka Holmesa.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Fajki pozaeuropejskie wykonywane są z różnych materiałów. Na Dalekim Wschodzie przeważają fajki metalowe, o niewielkich główkach, zarówno w fajkach do palenia opium jak i tytoniu. Fajki czarnej Afryki robione są najczęściej z drewna, często z hebanu. Fajki w Afryce Północnej są najczęściej gliniane, z drewnianymi cybuchami, a szczególnie popularne w tym regionie fajki wodne metalowe lub ceramiczno-metalowe. Koczownicze ludy Syberii i Ameryki Północnej robiły fajki także z kamienia, rogu, kości, drewna i gliny.
Fajki niższej jakości robi się też z drewna drzew liściastych lub krzewów, szczególnie czereśni, gruszy itp. Tanie (i niezbyt trwałe) fajki wykonywane są także z innych roślin, np. z dyni, tykwy, kolb kukurydzy. Fajki z kaczana kukurydzy, poddanego dwuletniemu suszeniu i impregnowanemu rozrzedzoną gliną, popularne są szczególnie na południu Stanów Zjednoczonych, zwłaszcza w Missouri. Mimo nietrwałości są lubiane, gdyż zapewniają komfort chłodnego i suchego palenia. Żywotność ich bywa niekiedy przedłużana drobną monetą wciśniętą na dno główki. Palone początkowo przez Murzynów w czasach niewolnictwa, i prawdopodobnie przez nich wymyślone, później popularne m.in. wśród farmerów i traperów. Z kukurydzianą fajeczką widywano także często gen. MacArthura.

Kokaina (metylobenzoiloekgonina) – C17H21O4N – substancja pobudzająca pochodzenia roślinnego. Odznacza się dużym potencjałem uzależniającym psychicznie. Jest to alkaloid tropanowy otrzymywany z liści krasnodrzewu pospolitego (koki) (Erythroxylon coca), który pierwotnie porastał tereny Andów w Ameryce Południowej.
Bluestocking (Błękitna Pończocha) - nazwa, której używano w XVIII wieku w Wielkiej Brytanii na określenie "wyemancypowanych" i wykształconych kobiet interesujących się literaturą i polityką. Nazwa pochodzi od Blue-Stocking Society.

Budowa

Budowa fajki typu niemieckiego

Fajki, ze względu na budowę można podzielić na dwie grupy: fajkę współczesna i fajkę niemiecką. Fajka współczesna składa się z elementów zewnetrznych i wewnętrznych. Widoczne element fajki współczesnej (klasycznej) to:

Główka (Bowl)

Szyjka(Shank)

Krawędź (Rim)

Pierścień (Band)

Ustnik (Stem)

Czop (Tenon)

Zgryz (Mouthpiece)

Końcówka (Bit)

Niewidoczne elementy fajki to:

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Komin (Tobacco Chamber)

Kanał dymowy (Air Passage)

Gniazdo czopa (Mortise)

Komora filtra (Filter Chamber)

Fajka niemiecka składa się z:

Główki (porcelanowej)

Łącznika (kolanka)

cybucha – rurki wychodzącej z główki, czasem dołączanej (drewnianej, bambusowej, kościanej, metalowej), czasem stanowiącej z nią monolit; w niektórych typach fajek (np. wodnych) cybuch jest elastyczny, wykonywany z gumy, skóry lub tworzywa sztucznego.

Przegubu

ustnika – części fajki trzymanej w ustach, niekiedy stanowi część cybucha. Ustniki wykonywane są często z materiałów gładkich i odpornych na wilgoć, m.in. z parakauczuku, ebonitu, tworzyw sztucznych, rogu, kości, bursztynu, drewna, metalu, szkła. Zakończenia bywają różne, zazwyczaj mające na celu komfort trzymania fajki w ustach i łatwe do uchwycenia zębami. W fajkach wrzoścowych zwykle spłaszczone, w kształcie rybiego ogona, z wyraźnym stopniem na krawędzi dla wygodnego uchwytu. Fajki wodne mają ustniki najczęściej o kształcie oliwki. Istnieją liczne konstrukcje regionalne w fajkach ludowych lub etnicznych, a także w bruyerkach. Niektóre wzory mają otwór kierujący dym w górę, w stronę podniebienia, dla uniknięcia szczypania w język.

Inne części fajki to:

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).
Władca Pierścieni (tytuł oryginału: The Lord of the Rings) to powieść fantasy J.R.R. Tolkiena, dziejąca się w jego fikcyjnym świecie zwanym Śródziemiem.

klapka zamykająca główkę – występuje w wielu wzorach fajek, ceramicznych, drewnianych, z pianki morskiej, wrzoścowych. Zazwyczaj wykonywana z metalu, w formie często ażurowej okrągłej przykrywki, umocowanej małymi zawiasami i zamykanej sprężynującym zatrzaskiem. Ułatwia palenie fajki przy silnym wietrze lub deszczu. Szczególnie popularna w niemieckich i austriackich fajkach ludowych. Spotyka się również klapki nakładane na fajkę w zależności od potrzeby i pogody.

skuwka (fran. viriola) – obrączka z metalu, często szlachetnego, wzmacniająca i ozdabiająca zakończenie cybucha, zwłaszcza wrzoścowego. Bywa ozdabiana monogramem lub ornamentalnym grawerunkiem.

elastyczne łączniki – stosowane głównie w długich fajkach składanych, częste zwłaszcza w typach ludowych fajek niemieckich. Łączą ustnik z cybuchem, czasem dwie części cybucha. Wykonywane dawniej ze skóry wzmocnionej elastyczną plecionką metalową, obecnie często z gumy lub tworzywa.

obsada główki (kolanko) – element łączący główkę z cybuchem w fajkach składanych. Wykonywana z drewna (często wrzośca) rogu, kości, ceramiki. Czasem zaopatrzona w gumowe lub skórzane uszczelki. Zwykle ma przymocowane drobne pierścienie (oczka) do przywiązania sznurka zabezpieczającego konstrukcję. Pełni zazwyczaj również funkcję zbiornika na powstającą podczas palenia nieprzyjemną, gorzką ciecz.

filtr – element mający częściowo pozbawiać dym szkodliwych właściwości, umieszczany zwykle w końcówce cybucha lub ustnika. Bywają proste filtry metalowe, skraplające nadmiar wilgoci w dymie, mineralne, chemiczne lub podobne do filtrów papierosowych. Większość filtrów należy wymieniać po jednym lub dwóch użyciach.

pojemnik na wodę – stosowany w fajkach wodnych, metalowy, ceramiczny lub szklany, różnego kształtu w zależności od typu i konstrukcji, zwykle butelkowaty lub w formie dzbana.

Rodzaje

Szisza – fajka wodna

Według materiału: drewniane (wrzoścowe, z gruszy, dębu, czarnego dębu, wiśniowe itp.), ceramiczne (gliniane, porcelanowe), mineralne (kamienne, z pianki morskiej, bursztynowe), metalowe, szklane, kościane (kość słoniowa, róg), z owoców (kukurydzy, tykwy)

Według konstrukcji.

fajki klasyczne – jednoelementowe lub składane (z dwóch części główka z szyjką i ustnik, lub wieloczęściowe, złożone z rozdzielnych główki, cybucha, ustnika i łączników)

fajki wodne (nargila, szisza, hooka, bong) – w których dym filtrowany jest przez wodę, popularne w krajach islamu i Indiach.

Według zastosowania: fajki do tytoniu, fajki do narkotyków (opiumowe, haszyszowe)

Fajki drewniane mają wiele wzorów (Pipe Shapes), szczególnie nowoczesnego, autorskiego wzornictwa, ale wciąż bardzo popularne są warianty podstawowych, klasycznych modeli, w większości pochodzących z Wielkiej Brytanii:

Billard – walcowata główka łączy się z prostym, okrągłym w przekroju cybuchem. Występuje również w wersji wygiętej zwanej Bent lub Bent Billard.

Dublin – smuklejsza od billarda, ma nieco dłuższy ustnik i lekko rozszerzającą się ku górze główkę. Występuje również w formie wygiętej Bent Dublin.

Pot – podobny do billarda, ale główka szersza i masywniejsza.

Stand-up poker – wersja billarda ze ściętym płasko spodem główki, co umożliwia odstawienie fajki np. na stole.

Church-Warden – wzorowana kształtem na klasycznych fajkach glinianych. Nazwa (ang. kościelny) pochodzi od podobieństwa kształtu fajki do kapturka na długim drążku, jakim gasi się w kościele świece. Church-Warden nie jest wzorem fajki(Pipe Shapes), ale typem fajki, który najczęściej powstaje przez dodanie do fajki długiego cybucha lub wydłużonego ustnika.

Lovat – główka jak w billardzie, ale dłuższy cybuch i bardzo krótki ustnik, spłaszczony (siodełkowaty)

Fajka typu bent

Liverpool – jak lovat, ale ustnik okrągły.

Apple – kulista główka, zwarta budowa fajki

Prince – kulista główka, lekko wygięty, smukły cybuch i ustnik

Bulldog – główka o kształcie dwóch ściętych stożków złączonych szerszymi podstawami, cybuch i ustnik o przekroju czworokątnym. W postaci zgiętej, jako Bent Rhodesian, Bent Bulldog.

Army – główka jak w billardzie, ale ustnik zakończony stożkowato wetknięty w otwór cybucha, zabezpieczony metalową skuwką, a nie połączony z cybuchem, jak w większości wzorów, przy pomocy krótkiego, walcowatego czopa. W wersji wygiętej jako Bent Army. Model wywodzi się od konstrukcji znanej irlandzkiej fajki "Dr Petersen".

Bent Albert - elegancko wygięte główka i ustnik, klasyczny wzór angielski z poł. XIX w., nazwany od księcia Alberta, męża królowej Wiktorii

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.
Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)