Falenica - Polski Serwis Naukowy

Położenie Falenicy w dzielnicy Wawer wg MSI

Dawna synagoga

Falenica (jid. פאלעניץ) - część Wawra, dzielnicy Warszawy. Najbardziej na południe położona część stolicy z prawej strony Wisły. W latach 1924-1951 samodzielne miasto i siedziba gminy Falenica Letnisko. Obecnie mieszka tu około 8 tys. osób.

Arbeitslager Treblinka, SS-Sonderkommando Treblinka, Vernichtungslager Treblinka – wymiennie stosowane nazwy kompleksu dwóch niemieckich obozów, pracy i zagłady, istniejących w latach 1941/1942-1944 w lasach nad Bugiem, wzdłuż linii kolejowej Siedlce-Małkinia, niedaleko wsi Poniatowo. Nazwa pochodzi od nazwy stacji kolejowej znajdującej się 6 km od obozu.

Jidysz – ייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

Graniczy na północy z Miedzeszynem, na południu z miastem Józefowem. Jej zachodnią granicę stanowi Wisła. Falenica jest położona w otulinie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Leży na tzw. linii otwockiej – ciągu miejscowości położonych przy szlaku kolejowym w kierunku Lublina.

Warszawa Falenica – stacja kolejowa Polskich Kolei Państwowych położona na terenie warszawskiego Wawra przy ul. Patriotów, tworząca tzw. węzeł otwocki. Ze stacji PKP Falenica można dojechać elektrycznymi pociągami podmiejskimi do m.in.: Śródmieścia stolicy, Otwocka, Pilawy i Skierniewic. Na przystanku zatrzymują się pociągi Szybkiej Kolei Miejskiej. Na przystanku zatrzymują się pociągi:

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

W Falenicy znajdował się znany w całej Polsce bazar ze zwierzętami, słynący głównie z gołębi. Został przeniesiony z ul. Walcowniczej na Patriotów. 30 czerwca 2005 Powiatowy Lekarz Weterynarii wydał decyzję o zamknięciu targowiska z dniem 30 września 2005. Ciekawostki architektoniczne to zabytkowy dworzec kolejowy oraz domy z początków XX wieku. Wśród nich jest między innymi dawna synagoga zlokalizowana przy ul. Bambusowej 9.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Według miejscowej legendy nazwa "Falenica" pochodzi z czasów wielkiej powodzi, gdy Wisła wylała zalewając okoliczne tereny, woda zatrzymała się pod samą wsią i "fale nic" jej nie zrobiły. Jest to jednak etymologia ludowa. Nazwa osiedla pochodzi najprawdopodobniej od słowiańskiego imienia Fał, Falisław (Chwalisław) - przypuszczalnego pierwszego właściciela lub założyciela osady. Oznacza ‘miejsce zamieszkane przez potomków Fała’ i występowała również w zapisach historycznych w formie Falencice i Falęcice.

Józefów – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie otwockim, w aglomeracji warszawskiej, położone przy ujściu Świdra do Wisły. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Chwalisław, Chalisław, Falisław, Kwalisław – staropolskie imię męskie, złożone z członu Chwali- ("chwalić, sławić, dziękować") i -sław ("sława"). Prawdopodobnie oznaczało "tego, który chwali sławę".

Nadwiślańska wieś Falenica prawo niemieckie otrzymała w połowie XV wieku. Duże szanse otworzyły się po otwarciu kolei w 1877 roku. Wieś zanikła po I wojnie światowej, a rozwijać się zaczęła położona dalej od Wisły osada letniskowa Wille Falenickie - dzisiejsza Falenica. Okolica zamieszkana była w dużej mierze przez ludność żydowską. W latach 1939 - 1942 istniało getto przez które przeszło około 6,5 tys. Żydów, przewiezionych 20 sierpnia 1942 r. do Treblinki. Pomnik ku czci pomordowanych znajduje się po wschodniej stronie dworca. Od 1951 roku Falenica należy do Warszawy.

Gmina Falenica Letnisko (dawn. gmina Letnisko Falenica; od 1951 gmina Józefów) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1925-1951 roku w woj. warszawskim. Siedzibą gminy była Falenica (obecnie część Warszawy).

Otwock (wymowa ?/i) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, siedziba powiatu otwockiego, w Dolinie Środkowej Wisły. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Otwock wchodzi w skład aglomeracji warszawskiej, a od centrum stolicy oddalony jest o około 28 km.

Błota: wilgotne bagna, część Falenicy położona między Wałem Miedzeszyńskim a Wisłą. Często odwiedzana w celach rekreacyjnych.

Edukacja:

Szkoły podstawowe:

Szkoła Podstawowa nr 216 im. Klonowego Liścia, ul. Wolna 36/38

Szkoła Podstawowa nr 124 im. Stanisława Jachowicza, ul. Bartoszycka 45/47

Zespół szkół

Gimnazjum i Szkoła Podstawowa nr 111, ul. Poezji 5

Szkoła Średnia:

XXV Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Wybickiego, ul. Halna 20

Schronisko dla Nieletnich i Zakład Poprawczy, ul. Jachowicza 4

Edukacja dorosłych:

Europejskie Centrum Komunikacji i Kultury, ul. Olecka 30

Komunikacja:

Pilawa – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie garwolińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pilawa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. siedleckiego.

Etymologia ludowa – błędna etymologia, błędne wyjaśnianie znaczenia jakiegoś słowa na podstawie jego podobieństwa do innego niespokrewnionego słowa – np. wywodzenie nazwy "Włochy" od "włosów", lub "Częstochowy" od wyrazów "często" i "chować się". W rzeczywistości "Włochy" to wyraz pochodzenia germańskiego, który dawniej oznaczał mieszkańców cesarstwa rzymskiego, spokrewnione wyrazy to m.in. Wołoch oraz Walijczyk (ang. Welsh). Z kolei "Częstochowa" oznacza miejscowość należącą do kogoś o imieniu Częstoch, które wywodzi się od wyrazu "częstować".

Dojazd do Falenicy:

Autobusy:

521 ze Szczęśliwic jadący Alejami Jerozolimskimi, Mostem Poniatowskiego, Płowiecką i Patriotów

146 z Dworca Wschodniego do Falenicy jadący przez Saską Kępę i Wałem Miedzeszyńskim

142 z Ronda Wiatraczna jadący przez Trakt Lubelski, Wał Miedzeszyński do Aleksandrowa.

161 jadący z Radości (Zbójna Góra)

115 jadący z Dworca Wschodniego przez Marysin Wawerski do Aleksandrowa.

305 jadący z Wawra (ul. Strusia)

213 jadący z Gocławia do Błot

Linie nocne:

N22 - Jadący z DW. CENTRALNEGO - m.in. przez Most Poniatowskiego - Saską - koło Zajezdni Ostrobramskiej - a następnie wzdłuż linii kolejowej do Otwocka i mniejszych ulic na terenie Wawra - aż do Petli w FALENICY

N72 - Jadący z DW. CENTRALNEGO - m.in. przez Most Poniatowskiego - Saską - koło Zajezdni Ostrobramskiej - Trakt Lubelski - boczne ulice na terenie Wawra - koło linii kolejowej do Otwocka na trasie PKP Międzylesie >>> PKP FALENICA - następnie w kierunku Aleksandrowa

N75 - Jadący z DW. CENTRALNEGO - m.in. przez Pl. Konstytucji - Most Łazienkowski - Wał Miedzeszyński - FALENICĘ - a następnie w kierunku Otwocka i Karczewa wzdłuż linii kolejowej (UWAGA: niektóre kursy kończą się na przystanku BŁOTA przy Wale Miedzeszyńskim)

Minibus, Arka, Wilga-Bus, Trans'AP, PKS jadące od Dworca Centralnego po trasie 521.

Minibus BIS jadący od Dworca Centralnego przez rondo Waszyngtona i dalej po trasie 146.

Kolej:

Pociąg podmiejski na linii Warszawa Zachodnia - Otwock, Pilawa, Dęblin - stacja Warszawa Falenica

Szybka Kolej Miejska linią S1 Pruszków - Otwock - stacja Warszawa Falenica

Przypisy

Portal informacyjny Warszawa Wawer
Jan Berger. Z przeszłości gminy Wawer. „Kronika Warszawy”. 2008 (2 (137)), s. 7-15, 2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-309. [dostęp 2011-10-11].
Strona Urzędu Dzielnicy Wawer
Kwiryna Handke. Nazwy miejsc i miejscowości na terenie obecnej dzielnicy Wawer. „Kronika Warszawy”. 2008 (2 (137)), s. 16-21, 2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-309. [dostęp 2011-10-11].
Falenica w izrael.badacz.org
Schronisko dla Nieletnich i Zakład Poprawczy w Warszawie Falenicy (pol.). Schronisko dla Nieletnich i Zakład Poprawczy w Warszawie Falenicy. [dostęp 2009-04-24].

Zobacz też

Warszawa

Otwock

Linki zewnętrzne

Strona Urzędu Dzielnicy Wawer - podstrona o Falenicy

Historia Żydów w Falenicy na portalu Wirtualny Sztetl