Feature - Polski Serwis Naukowy

Siedziba rozgłośni radiowej SFB, Berlin Zachodni, 1947

Feature – gatunek radia non-fiction, który obok słuchowiska wyłonił się po 1945 r. w programach kulturalnych rozgłośni radiowych różnych krajów europejskich. Radiowy feature łączy w sobie m.in. elementy słuchowiska, dokumentu i reportażu. Jako samodzielny gatunek został spopularyzowany pod koniec lat 30. XX wieku, początkowo w Wielkiej Brytanii.

Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.

Rundfunk der DDR (pol. Radio NRD) - państwowa rozgłośnia radiowa w Niemieckiej Republice Demokratycznej. Istniała od 13 maja 1945 roku do 31 grudnia 1991. Od 1956 roku seidziba centrali i budynek rozgłośni znajdowały się w Berlinie na Nalepastrasse. Radio dysponowało czternastoma rozgłośniami regionalnymi.

Rozgraniczenie pomiędzy radiowym feature a innymi pokrewnymi gatunkami, tj. słuchowiskiem, reportażem czy sprawozdaniem, nie jest jednoznaczne. W uproszczeniu można powiedzieć, że feature odnosi się tak do słuchowiska, jak film dokumentalny do filmu fabularnego. W gatunku feature przeważa zazwyczaj charakter dokumentacyjny, słuchowisko opiera się bardziej na fikcji.

Westdeutscher Rundfunk (WDR) – niemieckojęzyczny, publiczny, regionalny nadawca radiowo-telewizyjny. Siedziba główna mieści się w Kolonii. WDR jest członkiem ARD. WDR produkuje jeden kanał telewizyjny (WDR-Fernsehen, dawniejsze nazwy: WDF i West3) i 5 radiowych, przeznaczonych dla różnych kręgów odbiorców. Program WDR adresowany jest przede wszystkim do mieszkańców Nadrenii Północnej - Westfalii, jednak dzięki niekodowanemu przekazowi z satelity Astra dostępny jest również w innych regionach Niemiec i za granicą.

Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB) — niemiecki regionalny nadawca radiowo-telewizjny, obejmujący swym zasięgiem miasto na prawach landu Berlin oraz land Brandenburgia. Powstał 1 maja 2003 z połączenia dotychczasowych nadawców utrzymywanych przez oba landy: Sender Freies Berlin (SFB, Berlin) i Ostdeutscher Rundfunk Brandenburg (ORB, Brandenburgia).

Historia

W roku 1937 został wprowadzony w BBC tzw. Experimental Hour. Choć poszczególne programy z tego cyklu formalnie nie były powiązane treściowo, przeważały audycje o charakterze dokumentacyjnym. Wyłoniła się nowa forma prezentacji, dla której od 1939 roku używano terminu „feature”. Po zakończeniu drugiej wojny światowej, wraz z okupacją wojsk brytyjskich, ten nowy gatunek radiowy przybył do Niemiec.

Audycja radiowa (łac. auditio = "słuchanie", "plotka") – jednostka, samodzielny odcinek programu radiowego. Może to być audycja muzyczna, słowno-muzyczna, słowna.

Film fabularny – film fikcji, film aktorski przeznaczony głównie do wyświetlania w kinach. Jeden z głównych rodzajów filmowych obok filmu animowanego, filmu dokumentalnego i filmu oświatowego. Posiada fabułę, czyli dramaturgiczną, najczęściej wielowątkową opowieść.

Axel Eggebrecht ustalił w listopadzie 1945 przez ogłoszenie w „Talks and Feature” w niemieckiej rozgłośni radiowej NWDR (dziś NDR i WDR), w dziesięciu punktach, co o feature powinni wiedzieć autorzy i redaktorzy. Eggebrecht jest również autorem pierwszego niemieckojęzycznego radiowego feature pt.: „Co by było, gdyby... Przegląd przyszłości świata“, wyemitowanego po raz pierwszy 9 marca 1947. Eggebrecht, Peter von Zahn, Ernst Schnabel i Alfred Andersch to czterej najważniejsi autorzy gatunku feature w pierwszych trzech latach po wojnie.

Reportaż (łac. reportare – donosić, oddać, zawiadamiać) – gatunek literacki z pogranicza publicystyki, literatury faktu i literatury pięknej (przez krytykę zwany przewrotnie "bękartem literatury pięknej i brukowej popołudniówki").

Książka mówiona - nagranie dźwiękowe zawierające odczytany przez lektora tekst publikacji książkowej; zwykle zapisane na kasecie magnetofonowej lub płycie kompaktowej (w formacie audio lub np. MP3). Często spotykane jest też angielskie określenie audiobook.

W roku 1945 rozgłośnia SFB (dziś RBB) przejęła berlińskie studio radia NWDR. Od końca lat 60. XX wieku Peter Leonhard Braun rozwijał tu tzw. „pisemny” feature w kierunku „akustycznego” feature. Proces stereo i praca z oryginalnymi nagraniami dźwięku znacząco kształtowały ten rozwój.

Norddeutscher Rundfunk (NDR) – regionalny publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, obsługujący północne regiony Niemiec: landy Dolna Saksonia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Szlezwik-Holsztyn i miasto na prawach landu Hamburg. Zajmuje ważne miejsce wśród członków ARD: sytuuje się na pierwszym miejscu pod względem powierzchni obsługiwanego obszaru, drugie, jeśli chodzi o udział produkowanych przezeń programów w emisji głównego ogólnokrajowego kanału ARD, Das Erste, i trzeci co do liczby ludności. Specjalnością NDR są informacje - to właśnie w siedzibie stacji w Hamburgu znajduje się główny newsroom Das Erste, skąd nadawany jest m.in. czołowy niemiecki dziennik telewizyjny, Tagesschau. Inne studia znajdują się w Hanowerze dla Dolnej Saksonii, Kilonii dla Szlezwika-Holsztynu i Schwerinie dla Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Powstał 1 stycznia 1956 roku, obok z Westdeutscher Rundfunk (WDR), jako efekt rozpadu Nordwestdeutscher Rundfunk (NWDR) na tych dwóch nadawców. 4 stycznia 1965 ruszyła telwizja NDR Fernsehen

BBC (skrót od British Broadcasting Corporation, Brytyjska Korporacja Nadawcza) – główny brytyjski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, największa tego rodzaju instytucja na świecie.

Podczas gdy w Niemczech Zachodnich od 1945 r. feature zaliczany był do stałych elementów programu radiowego, w Radio NRD preferowano początkowo określenie „dokumentacja radiowa” (Georg Dannenberg). Dopiero w styczniu 1963 został założony w Berlinie (Wschodnim) samodzielny dział feature, który istniał aż do przekształcenia byłej rozgłośni NRD w grudniu 1991.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Stereofonia, stereo - technika utrwalania i odtwarzania dźwięku, umożliwiająca słuchaczowi odczucie "przestrzenności" dźwięku, to jest doznania wrażenia, że dźwięk nie pochodzi bezpośrednio z głośników. Efekt taki uzyskuje się przesyłając dźwięk w dwóch kanałach - lewym i prawym, w których przesyłane są sygnały różniące się między sobą, wynikające z odpowiedniego ustawienia mikrofonów w miejscu nagrania.

Obok produkcji w rozgłośniach radiowych obserwuje się od końca lat 90. tendencję do samodzielnych produkcji. Tendencja ta znacząco wpłynęła na estetykę radiowego feature ostatnich lat. Autorzy przejmują rolę reżysera, realizatora dźwięku, a czasem też spikera.

Liczne feature opublikowano w ostatnich latach w formie książki na CD. „Wierzymy, że feature z jego niezwykłymi możliwościami nie może zabraknąć w żadnym repertuarze książek audio”, mówi Katrin Machulik – lektorka wydawnictwa audio. „Wybierane zagadnienia muszą charakteryzować się pewną ponadczasowością, dlatego szczególnie nadają się ku temu portrety audio znanych osobowości współczesnej historii”.

Bibliografia

Udo Zindel i Wolfgang Rein: Das Radio-Feature. Incl. CD mit Hörbeispielen. 2. Aufl. Konstanz: UVK, 2007. ISBN 978-3-89669-499-7

Linki zewnętrzne

Über Hörfolgen (Features), 1945 (Talks and Feature Dpt., NWDR)

Przypisy

Jan Scheper: „Die Wiederkehr der Geräusch-Bilder” (niem.). taz.de, 2010-02-27. [dostęp 2010-04-21].