Feliks Jasiński - Polski Serwis Naukowy

Feliks Antoni Michał Jasiński (ur. 15 września 1856 w Warszawie, zm. 18 listopada 1899 w Petersburgu) – polski inżynier kolejnictwa, budowniczy kolei Petersburg-Moskwa oraz konstruktor mostów. Był cenionym na świecie specjalistą w dziedzinie wytrzymałości materiałów budowlanych oraz światowym pionierem teorii sprężystości. Autor dzieła Badania nad sztywnością prętów ściskanych, profesor Instytutu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Pogotowie ratunkowe – jedna z jednostek organizacyjnych w systemie opieki zdrowotnej. Pogotowie ratunkowe świadczy usługi medyczne głównie poprzez niesienie pierwszej pomocy - w ramach ratownictwa medycznego, prowadzi ambulatoria oraz transport chorych.

Rodzina i młodość

Urodził się w Warszawie w roku 1856. Jego matka zmarła przy porodzie; dziadek, odznaczony medalem Virtuti Militari weteran powstania listopadowego, był znanym warszawskim lekarzem, a ojciec rejentem. Starszy brat Feliksa, Roman, był, podobnie jak dziadek, lekarzem oraz jednym z założycieli pogotowia ratunkowego w Warszawie. W wieku 8 lat Feliks rozpoczął naukę w rosyjskim gimnazjum, które ukończył w wieku lat 15. W roku 1872 wyjechał do Petersburga, gdzie zdał egzaminy do Instytutu Dróg Komunikacji (ros. Institut Putiej Soobszczenija). Edukację zakończył w roku 1877 w wieku 21 lat.

International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.

Kariera zawodowa

W 1877 roku Jasiński objął stanowisko technika dystansu pskowskiego petersbursko-warszawskiej linii kolejowej. Przeprowadził wówczas modernizację tej linii w celu przystosowania jej do ruchu ciężkich parowozów oraz zwiększonej do 64 km/h prędkości parowozów. Rok później był już zastępcą inżyniera-kontrolera drugiego oddziału Kolei Warszawskiej w Wilnie, gdzie pełnił także funkcję inżyniera miejskiego. W 1885 został naczelnikiem ósmego dystansu Kolei Petersbursko-Warszawskiej w Wilnie, a także zbudował według własnego projektu rzeźnię miejską.

Kariera naukowa

Był autorem prac z teorii sztywności prętów ściskanych. W 1895 roku opublikował na ten temat pracę naukową pt. Badania nad sztywnością prętów ściskanych, dzięki której zdobył w środowisku inżynierskim światową sławę. W ciągu 8 lat ogłosił drukiem około 50 prac na tematy inżynierii lądowej, z czego 20 było owocem samodzielnych badań naukowych Jasińskiego. W roku 1893 opublikował monografię pt. Próba rozwinięcia teorii wyboczenia, gdzie podał wraz z L. Tetmajerem wzory empiryczne do obliczania naprężeń krytycznych przy wyboczeniu. W publikacji tej zaprezentował szereg wyliczeń dokonanych w oparciu o własne doświadczenia, zapoczątkowane badaniami nad wytrzymałością dźwigarów mostowych, gdzie ustalił empiryczne wzory na wartość naprężeń krytycznych oraz wartości, przy których elementy ściskane ulegają zniekształceniu. Wzory te, jak i zestawione przez Jasińskiego tablice obliczeń, są stosowane do dziś w praktyce inżynierskiej na całym świecie. Publikacja została nagrodzona w 1894 roku rosyjską nagrodą im. P. Andrijewa, przyznawaną co 10 lat najlepszemu inżynierowi dróg i komunikacji. Dzięki niej został adiunktem, a później w 1896 profesorem Instytutu Inżynierów Komunikacji, gdzie prowadził wykłady na temat statyki budowli i teorii sprężystości. Równocześnie wykładał także w Instytucie Inżynierów Cywilnych oraz Instytucie Górniczym.

Dzieła

Feliks Jasiński opublikował 50 prac na tematy inżynierii lądowej. Najważniejsze z nich to:

Badania nad sztywnością prętów ściskanych, 1895

Próba rozwinięcia teorii wyboczenia, 1893

Bibliografia

Alfred Liebfeld, Polacy na szlakach techniki, WKŁ, Warszawa 1966

Wasilij Wasiliew, Feliks Antoni Jasiński – inżynier kolejowy, w: "Głos znad Pregoły", nr 5-6 (70-71), maj-czerwiec 2002

Przypisy

Alfred Liebfeld, Polacy na szlakach techniki, WKŁ, Warszawa 1966.
Roczniki Polskiego Towarzystwa Historii Techniki R. III, Retro-Art, Warszawa 2001, ISSN 1507-8310
Wasilij Wasiliew, Feliks Antoni Jasiński – inżynier kolejowy, w: "Głos znad Pregoły", nr 5-6 (70-71), maj-czerwiec 2002.