Grób Perla na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Feliks Perl, ps. Res, Juliusz, Latarnik, Rewolucjonista i in. (ur. 26 kwietnia 1871 w Warszawie, zm. 15 kwietnia 1927, tamże) – polski działacz socjalistyczny i publicysta żydowskiego pochodzenia.

Biografia

Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jego dziad Rafał (zm. 1848) był członkiem zarządu gminy żydowskiej w Warszawie. Ojciec Feliksa Dawid (zm. 1916) brał udział w powstaniu styczniowym i był z tego powodu aresztowany.

W 1888 roku ukończył gimnazjum i rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. W tym czasie, razem z Bolesławem Jędrzejowskim, pisał odezwy dla Socjalno-Rewolucyjnej Partii "Proletariat", tzw. II Proletariatu. Prześladowania wobec uczestników ruchu zmusiły go do wyjazdu za granicę. Początkowo do Berlina, skąd został wydalony, następnie w 1892 roku do Paryża. Uczestnik tzw. Zjazdu paryskiego tworzącego Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, a tym samym PPS. Rząd francuski wydalił go za granicę Francji. Perl przeniósł się do Londynu, a następnie Berna. Stamtąd wysyłał artykuły do "Przedświtu" i pisał doktorat. Po pewnym czasie znów przeniósł się do Londynu. W 1887 roku, po zjeździe Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich, wyjechał do Lwowa. Po aresztowaniu Józefa Piłsudskiego w 1900 roku wyjechał do zaboru rosyjskiego objąć redakcję "Robotnika" w Kijowie, Rydze i Warszawie.

Aresztowany przypadkowo na ulicy w Warszawie w sierpniu 1904 roku został osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

Od 1906 r. w PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Był jednym z głównych architektów niepodległościowej linii PPS. Po pewnym czasie znów aresztowany, zaś po wypuszczeniu przeniósł się do Galicji. Zamieszkał w Krakowie, a następnie we Lwowie. W okresie 1912-1914 sprzeciwiając się polityce Józefa Piłsudskiego stworzył PPS Opozycję.

W latach 1915-1927 był redaktorem naczelnym Robotnika. Od 1919 r. we władzach naczelnych PPS oraz poseł na Sejm. Od 1924 do 1926 był przewodniczącym Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS. Po przewrocie majowym niechętny Piłsudskiemu, którego oskarżał o antydemokratyzm i porzucenie programu PPS.

Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją, w której uczestniczyły tysiące robotników. Kondukt przeszedł od placu Zbawiciela, ulicą Marszałkowską, Alejami Jerozolimskimi, Nowym Światem, przez plac Teatralny do placu Bankowego, a dalej Lesznem i ulicą Okopową. W pogrzebie uczestniczyli: Aleksandra Piłsudska, Stanisław Wojciechowski, Maciej Rataj, Walery Sławek, Andrzej Strug i Wacław Sieroszewski. Nad trumną przykrytą czerwonym sztandarem, na której położono ostatni numer Robotnika i zdjęcie zmarłego, wśród robotników z ostentacyjnie odkrytymi głowami przemawiał Mieczysław Niedziałkowski. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 24, rząd 2).

Pośmiertnie w 1931 nadano mu Krzyż Niepodległości, jednak wdowa po Feliksie Perlu, Teresa Perl, odmówiła jego przyjęcia.

czytaj dalej: [2], [3]