Felipe González - Polski Serwis Naukowy

Felipe González Márquez (ur. 5 marca 1942 w Dos Hermanas), hiszpański polityk socjalistyczny, sekretarz generalny Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej w latach 1974-1997, premier Hiszpanii w latach 1982-1996

Początki kariery

Absolwent prawa na uniwersytecie w Sewilli, specjalizował się w prawie pracy. W 1963 r. przystąpił do miejscowej organizacji PSOE (wówczas partii nielegalnej), przyjmując pseudonim Isidoro.

Na 13. emigracyjnym kongresie partii w Suresnes (Francja) w 1974 został wybrany sekretarzem generalnym PSOE, zastępując na tym stanowisku Rodolfo Llopisa. To pod jego przywództwem partia socjalistyczna rozpoczęła proces odchodzenia od doktryny marksistowskiej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Powszechny Związek Robotników (Unión General de Trabajadores, UGT) – jeden z najstarszych hiszpańskich związków zawodowych. Na przestrzeni lat ze stanowiska klasycznego marksizmu przesunął się w stronę socjaldemokracji.

W pierwszych demokratycznych wyborach parlamentarnych w 1977 uzyskał mandat deputowanego do Kortezów, stając się liderem głównej partii opozycyjnej. Powtórzył sukces w 1979, stając na czele 121 socjalistycznych deputowanych.

Premier Hiszpanii

Po historycznym zwycięstwie PSOE w wyborach parlamentarnych 20 października 1982 (socjaliści dostali 48,3 proc. głosów i uzyskali 202 mandaty – była to pierwsza w demokratycznej historii Hiszpanii większość absolutna jednej partii) został wybrany premierem, mianując Alfonso Guerrę swoim zastępcą. Później zwyciężył jeszcze w wyborach w 1986, 1989 i 1993, poza ostatnimi zdobywając większość bezwzględną.

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

Prowadził liberalną politykę ekonomiczną, łącząc ją z lewicowymi reformami socjalnymi. Podczas jego rządów zmodernizowano kraj i przemysł, upowszechniono edukację, opiekę zdrowotną i ubezpieczenia społeczne, unowocześniono infrastrukturę (przy okazji jednak znacznie zwiększając dług publiczny). Przeprowadził niezmiernie ważną, po wielu latach wojskowej dyktatury, modernizację armii i jej zbliżenie do społeczeństwa, co oddaliło ciągły lęk przed nowym zamachem stanu. Nie zlikwidował powszechnej służby wojskowej, argumentując, że armia zawodowa byłaby wojskiem "najemników", "gwardią pretoriańską" złożoną przede wszystkim z osób z nizin społecznych.

Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – europejska waluta wprowadzona w miejsce walut krajowych. Jest prawnym środkiem płatniczym w 16 państwach tworzących strefę euro w Unii Europejskiej - obejmującym ponad 322,5 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE (Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie, Czarnogórze) oraz we francuskich posiadłościach na Atlantyku i Oceanie Indyjskim oraz w brytyjskich bazach wojskowych na Cyprze.

Szybka kolej lub kolej dużych prędkości, system kolejowego transportu publicznego pozwalającego na wykonywanie przewozów pasażerskich z prędkościami przekraczającymi 300 km/h.

Bronił otwarcia kraju na zagranicę i promował bliskie kontakty z Europą, USA i Ameryką Łacińską. Poparł przystąpienie Hiszpanii do NATO, organizując w 1986 referendum w tej sprawie, mimo że podczas rządów swojego poprzednika Leopoldo Calvo-Sotelo sprzeciwiał się członkostwu w pakcie. Za jego rządów w 1985 Hiszpania przystąpiła do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej. Poparł interwencję aliantów podczas pierwszej wojny w Zatoce Perskiej w 1991 – wysłał tam hiszpańskie wojska i zapewnił wsparcie logistyczne (siły międzynarodowe wykorzystały porty i lotniska hiszpańskie, z tych ostatnich startowały samoloty B-52, bombardujące cele naziemne w Iraku).

Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (Partido Socialista Obrero Español – PSOE) – hiszpańska socjaldemokratyczna partia polityczna. Jedna z największych partii w Hiszpanii, druga najstarsza (po Partido Carlista, założonej w 1833). Partia założona w 1879 roku, w latach 1939-1977 nielegalna. Po przywróceniu demokracji jedna z głównych sił politycznych kraju. W latach 1982-1996 i od 2004 roku - rządząca. Przywódcą partii jest José Luis Rodríguez Zapatero.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Za kadencji Gonzáleza odbyły się Letnie Igrzyska Olimpijskie w Barcelonie oraz Expo w Sewilli, w tym samym 1992 roku, co stanowiło dobitne potwierdzenie modernizacji państwa i stabilizacji hiszpańskiej demokracji.

Jednocześnie musiał sobie jednak radzić z wewnętrznymi niepokojami społecznymi – doszło do pierwszych po przemianach politycznych strajków generalnych, co było powodem rozbratu PSOE z centralą związków zawodowych UGT (utworzonych przez Pablo Iglesiasa, współzałożyciela PSOE) oraz zerwaniem prywatnej przyjaźni Gonzáleza z Nicolasem Redondo, jego protektorem na kongresie w Suresnes.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Pablo Iglesias Posse - urodzony w miejscowości Ferrol (La Coruña) 18 października 1850, zmarł 9 grudnia 1925 w Madrycie, polityk hiszpański o poglądach marksistowskich, założyciel Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej (PSOE) i Powszechnego Związku Robotników (UGT), był również założycielem gazety "El Socialista" (1886).

Podczas ostatniego etapu jego rządów na jaw wyszły liczne skandale korupcyjne: Flick (nielegalne finansowanie PSOE), tajnych funduszy (na które szły pieniądze przeznaczone na walkę z terroryzmem), Filesa (przedsiębiorstwa Filesa, Matesa i Time-Export nielegalnie finansowały PSOE), Ibercorp, nielegalnych prowizji przy budowie szybkiej kolei AVE, afery Juana Guerry (brata Alfonso Guerry) i Luisa Roldana (szefa Guardia Civil). Szokiem było też ujawnienie afery GAL, firmowanych i finansowanych przez państwo "szwadronów śmierci", o zorganizowanie których oskarżono urzędników państwowych i ministrów. Pomimo takiego nagromadzenia skandali González zawsze zaprzeczał swojemu zaangażowaniu w afery, a nawet jakiejkolwiek o nich wiedzy.

Prawo pracy - gałąź prawa obejmująca ogół regulacji w zakresie stosunku pracy konkretnego pracownika i pracodawcy jako stron stosunku pracy oraz regulacji dotyczących organizacji pracodawców i pracowników, układów i sporów zbiorowych, a także partycypacji pracowniczej i dialogu w zbiorowych stosunkach pracy.

Ameryka Łacińska, Iberoameryka – termin obejmujący 20 krajów i 9 autonomii Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, w których mówi się językami romańskimi, tj. po hiszpańsku, portugalsku lub francusku.

Pod koniec rządów sytuacja gospodarcza kraju daleka była od ideału: 3,5 milionów bezrobotnych, 5,5% deficytu i dług w wysokości 60 miliardów peset (360 milionów euro).

Klęska wyborcza i polityczna emerytura

W 1996 PSOE poniosła w wyborach parlamentarnych porażkę z Partido Popular, której przywódcą był José María Aznar. Rok później na 34. kongresie partii González złożył rezygnację ze stanowiska sekretarza generalnego i został zastąpiony przez Joaquina Almunię.

Kortezy (hiszp. Cortes, katal. Corts) – stanowe zgromadzenia przedstawicielskie w średniowiecznych państwach Półwyspu Iberyjskiego. Wyłoniły się z rady królewskiej (curia regis), do której, oprócz przedstawicieli rycerstwa i duchowieństwa, od XII-XIII w. powoływano także delegatów miast. W Katalonii-Aragonie zebrały się po raz pierwszy w Lleidzie w roku 1214. W Kastylii XIV-XVI w. przekształciły się stopniowo w reprezentację 18 miast; od końca XV w. ich rola była ograniczana; w XVII w. zwoływane sporadycznie, w Portugalii po raz ostatni w 1698; w Hiszpanii od 1724 Kortezy wszystkich części państwa obradowały wspólnie, faktycznie pozbawione uprawnień.

I wojna w Zatoce Perskiej – konflikt wojenny rozpoczęty zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku i zakończony pokonaniem Iraku przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku. Często wojna ta jest określana terminem "Pustynna Burza" (Desert Storm), choć był to kryptonim tylko jednej z kilku operacji przeprowadzonych podczas tej wojny.

Pozostał deputowanym z listy madryckiej aż do wyborów w 2000, kiedy startował z rodzinnego miasta. W 2004 wycofał się z polityki.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Felipe Gonzáleza