Feminizm drugiej fali - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy okresu w rozwoju światowego feminizmu. Zapoznaj się również z: Druga fala feminizmu w Polsce (1830–1863).

Marsz feministek w Waszyngtonie w 1970

Feminizm drugiej fali – zbiorcze określenie różnorodnych zjawisk związanych z ruchem feministycznym, które wystąpiły w latach 60. i 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych i Europie (szczególnie w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Francji). Oprócz problemów podejmowanych także przez feminizm pierwszej fali (edukacja i zmiany w prawie), feminizm drugiej fali zajmował się również równouprawnieniem na rynku pracy, kwestiami aborcji oraz kobiecą seksualnością. Podejmował również problem rozdziału między sferą prywatną, a publiczną. Jednym z jego głównych haseł było "to co osobiste, jest polityczne" (ang. the personal is the political).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – nurt myśli politycznej i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami politycznymi, radykalizmem czy poglądami na temat płci kulturowej.

Druga fala feminizmu była konsekwencją rozczarowania dotychczasowymi działaniami na rzecz równouprawnienia, skupionymi przede wszystkim na formalnych gwarancjach prawnych. Wbrew przewidywaniom zmiany prawne nie pociągnęły za sobą rzeczywistej równości np. w zakresie wynagrodzenia czy piastowaniu stanowisk kierowniczych.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Termin "feminizm drugiej fali" (ang. second wave feminism) został po raz pierwszy użyty przez Marshę Lear w 1968, kiedy ruch był już ukształtowany. Feminizm drugiej fali miał się skończyć wraz z narastaniem wojen seksualnych w ramach ruchu feministycznego (koniec lat 70. XX w.), choć czasem jest wyznaczany na lata 90. XX wieku, kiedy pojawił się feminizm trzeciej fali.

Liberalny feminizm - najstarszy i najszerszy nurt ruchu feministycznego. Feminizm liberalny dąży do emancypacji kobiet poprzez zreformowanie społeczeństwa, przede wszystkim zaś przez zmiany w prawie, działalność polityczną czy zmiany mentalności.

Prawica - zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.

Drugofalowy feminizm nie był zjawiskiem jednorodnym. W Stanach Zjednoczonych wyróżnić można jego odłam liberalny i radykalny. Nurt liberalny związany był z prawicą i należały do niego przede wszystkim starsze działaczki różnych organizacji kobiecych, starających się o zmianę sytuacji kobiet w ramach istniejącego systemu społecznego. Działalność ich przyczyniła się do znacznego rozwoju ustawodawstwa dotyczącego równości w miejscu pracy. Istotną pracą dla tego nurtu była wydana w 1963 Mistyka kobiecości Betty Friedan. Autorka opisała w niej własną frustrację wywołaną tradycyjnymi rolami kobiecymi w patriarchalnym społeczeństwie amerykańskim, które porównała do obozu koncentracyjnego. W 1966 Friedan założyła National Organization for Women, która stała się główną organizacją prawicowego nurtu feminizmu.

Nowa lewica to ruch społeczno-polityczny powstały po 1964 roku. Jego głównym ideologiem był Herbert Marcuse, C. Wright Mills. Rozwijał się on szczególnie w środowiskach akademickich i intelektualnych. Jego powstanie wiązało się z protestami przeciwko zatruciu środowiska, wojnom i zbrojeniom atomowym, nawoływała do ograniczenia konsumpcjonizmu i autorytarnych tendencji państwa.

Seksualność jest wrodzoną, naturalną funkcją organizmu ludzkiego i jednym z zasadniczych czynników motywujących do podejmowania więzi i kontaktów interpersonalnych, mającym wymiar biologiczny, psychiczny, społeczno-kulturowy i hedonistyczny. Seksualny potencjał fizjologiczny człowieka ulega kształtowaniu przez doświadczenia życiowe.

W nurcie radykalnym działały młodsze kobiety, związane z ruchem na rzecz praw obywatelskich oraz z nową lewicą. Radykalne feministki działały w mniejszych grupach, często nie mających charakteru sformalizowanego, a ich celem było radykalne przekształcenie społeczeństwa.

W krajach europejskich feminizm drugiej fali związany był najczęściej z myślą socjalistyczną. Ruchy feministyczne w Wielkiej Brytanii czy Francji podejmowały tematy związane z równością na rynku pracy, prawem do aborcji czy kwestiami opieki nad dziećmi.

Radykalny feminizm - jeden z nurtów feminizmu, główną przyczynę opresji kobiet upatruje w męskiej dominacji opartej na patriarchalnych strukturach społeczeństwa. Radykalny feminizm pojawił się w latach sześćdziesiątych XX wieku, jako jeden z odłamów drugiej fali feminizmu.

Aborcja (. Termin medyczny i potoczny, który stosuje się w przypadku zamierzonego, przedwczesnego zakończenia ciąży w wyniku interwencji zewnętrznej, np. działań lekarskich, w j. łacińskim abortus provocatus. W efekcie dochodzi do (łac. nasciturus).

Przypisy

The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. Sarah Gamble (red.). London-New York: 1999, s. 291. ISBN 0-415-24310-6. (ang.)
↑ Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 207. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)
Duggan, Lisa, Hunter, Nan D.: Sex wars: sexual dissent and political culture. New York: 1995. ISBN 0-415-91036-6.
Hansen, Karen Tranberg, Philipson, Ilene J.: Women, class, and the feminist imagination: a socialist-feminist reader. Philadelphia: 1990. ISBN 0-87722-630-X. (ang.)
Gerhard, Jane F.: Desiring revolution: second-wave feminism and the rewriting of American sexual thought, 1920 to 1982. New York: 2001. ISBN 0-231-11204-1. (ang.)
Leidholdt, Dorchen, Raymond, Janice G: The Sexual liberals and the attack on feminism. New York: 1990. ISBN 0-08-037457-3. (ang.)
Vance, Carole S: Pleasure and Danger: Exploring Female Sexuality. ISBN 0-04-440593-6. (ang.)
↑ Feminism, Second Wave. W: International Encyclopedia of the Social Sciences. William A. Darity jr. (red.). T. III. 2008, s. 123. (ang.)
↑ L.J. Rupp: Feminist Movements. W: International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences. Neil J. Smelser; Paul B. Baltes (red.). Paolo Alto-New York: 2001, s. 5471. (ang.)
↑ Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 208. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)