Ferdynand II - król Leonu - Polski Serwis Naukowy

Ferdynand II - (jęz. hiszp. Fernando II de León, ur. 1137 w Toledo, zm. 22 lipca 1188) – król Galicii 1154-1188 i Leonu 1157-1188.

Młodszy syn Alfonsa VII, króla Kastylii i Leonu, oraz Berengarii (zm. 1149), córki Ramona Berenguera III, hrabiego Barcelony.

Za życia ojca Ferdynand został koronowany królem Galicii, a po jego śmierci (23 sierpnia 1157), zgodnie z wolą ojca, otrzymał także królestwo Leonu, natomiast starszy syn Alfonsa VII, Sancho III przejął władzę w królestwie Kastylii. Sancho III niespodziewanie zmarł po roku panowania (31 sierpnia 1158), wówczas Ferdynand II objął regencję w imieniu swego bratanka, niespełna trzyletniego Alfonsa VIII. Jeszcze za życia Sancha III Ferdynand zawarł z nim układ w Sahagun, który rozgraniczał między nimi strefy wpływów i kierunku rekonkwisty, a także ustalał zasady dziedziczenia.

Taifa – muzułmańskie państwa uformowane na terenie Półwyspu Iberyjskiego (arab. Al-Andalus) w czasach istnienia i po rozpadzie Kalifatu Kordowy w 1031 i państwa Almorawidów w XII wieku.

Estremadura (hiszp. Extremadura - z łac. [tereny] za [rzeką] Duero) jest autonomiczną wspólnotą w Hiszpanii. Składa się z prowincji Cáceres i Badajoz. Graniczy z Kastylią i Leónem, Kastylią-La Manchą i Andaluzją oraz Portugalią na zachodzie. Stolicą jest Mérida.

Po faktycznym objęciu władzy w Kastylii Ferdynand przyjął tytuł „króla Hiszpanii”, pretendując, podobnie jak jego ojciec i brat, do zwierzchnictwa nad pozostałymi chrześcijańskimi królestwami półwyspu Iberyjskiego: Nawarrą i Aragonią. Dążenia władcy napotkały poważny opór w Kastylii, gdzie możni skupieni wokół wpływowego rodu Lara stworzyli zbrojną opozycję wobec Ferdynanda, chcącego zlikwidować odrębność Kastylii. Ferdynand znalazł sojuszników w członkach innego ważnego kastylijskiego rodu - Castro, zajmując przy ich pomocy kilka kastylijskich miast, w tym Segowię, Toledo oraz obszary Estremadury. Walki w Kastylii trwały do 1163 roku, kiedy zawarto rozejm, choć w 1166 Ferdynand musiał dodatkowo oddać bratankowi Toledo. W 1169 możni kastylijscy ogłosili, że Alfons VIII jest już pełnoletni, co pozwoliło im zrzucić zależność króla Leonu, aczkolwiek Ferdynandowi II udało się zatrzymać w posiadaniu część zdobytych terenów.

Zakon Alcántara – założony został w 1157 r. przez dwóch braci-rycerzy Suareza i Gomeza z Salamanki. Początkowo nazywał się zakonem św. Juliana z Pereiro.

Salamanka (hiszp. Salamanca) - miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 160 331 mieszkańców (2005). Stolica prowincji Salamanca w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

Gdy Ferdynand poczynił ustępstwa na rzecz Kastylii przyszło mu walczyć z energicznym władcą nowego iberyjskiego królestwa: Alfonsem I portugalskim, który w 1163 zajął Salamankę. W 1165 doszło do porozumienia obu władców, przypieczętowanego ślubem Ferdynanda z Urraką (zm. 1188), córką Alfonsa portugalskiego. Pokój był jednak krótkotrwały. Alfons poczuł się zagrożony ekspansją Ferdynanda, który kontynuował repoblację Estremadury, zakładając miasto Ciudad Rodrigo. Alfons zaatakował ziemie Ferdynanda, zajmując część Galicii i oblegając Badajoz w Estremudurze. Dopiero pomoc otrzymana od muzułmańskich władców niewielkich taifatów pozwoliła Ferdynandowi pokonać Alfonsa (1169). Do zawarcia, trwałego tym razem, pokoju doszło w Pontevedra, na mocy którego Alfons musiał zwrócić zagarniętych uprzednio dwadzieścia pięć zamków oraz miasta Cáceres, Badajoz, Trujillo, Santa Cruz i Montánchez.

Alfons VIII Kastylijski, nazywany Él de las Navas (ur. 11 listopada 1155, w Sorii, zm. 5 października 1214, w Gutierre-Muñoz) - król Kastylii od 1158 do śmierci.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Dla ochrony pielgrzymów wędrujących do Santiago de Compostela król w 1170 założył bractwo rycerzy Cáceres (Hermandady de freiles de Cáceres), które przekształciło się wkrótce w rycerski Zakon Santiago, po tym jak arcybiskup Santiago został honorowym członkiem tego zakonu. Reguła zakonu została zatwierdzona przez papieża w 1175 roku. Rok później król wziął w opiekę również inny zakon rycerski, Alcantara założony w 1157.

Badajoz, miasto w zachodniej Hiszpanii, w regionie Estremadura, stolica prowincji Badajoz - około 149 tys. mieszkańców 2006 . Położone nad rzeką Gwadiana, w pobliżu granicy z Portugalią. Ośrodek usługowy, handlowy i przemysłowy rolniczego regionu.

Aleksander III (łac. Alexander III), właściwie Roland ze Sieny (ur. ok. 1100 w Sienie, zm. 30 sierpnia 1181 w Civita Castellana) – papież od 7 września 1159.

Przejściowe przymierze z muzułmanami nie przeszkadzało Ferdynandowi kontynuować rekonkwisty, którą z bardzo zmiennym szczęściem prowadził jego ojciec. Ferdynand zdobył na Maurach m.in. Alkantarę i Alburquerque. Walcząc z Maurami król Ferdynand wspomógł swego teścia Alfonsa, gdy jego królestwo zostało najechane przez wojska kalifa Maroka Abu Jusufa I. Portugalskie miasto Santarem zostało oblężone przez muzułmanów, jednakże Ferdynand przybył na pomoc oblężonym i pokonał najeźdźców. W latach 1178-1181 Ferdynand toczył kolejną wojnę z Kastylią, ale bez większych rezultatów.

Sancho III Upragniony, Sancho III el Deseado (ur. ok. 1134 - zm. 31 sierpnia 1158), król Kastylii od 1157 r. Najstarszy syn cesarza Hiszpanii Alfonsa VII i Berengueli, córki hrabiego Barcelony - Ramona Berenguera III. Przydomek wiąże się z kilkuletnim oczekiwaniem rodziców (ślub 1128) na potomka. Od 1152 r. jego macochą była córka Władysława II Wygnańca, Ryksa. Żonaty z Blanką, córką króla Nawarry - Garcii IV (ślub 30 stycznia 1151).

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Nagrobek Ferdynanda II w katedrze w Santiago de Compostela

Ferdynand II zmarł 22 stycznia 1188, gdy wracał z pielgrzymki do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela. Został pochowany w tamtejszej katedrze.

Rodzina

Z pierwszego małżeństwa z Urraką portugalską Ferdynand miał urodzonego w 1171 roku syna Alfonsa IX, następcę tronu i dziedzica. W 1175 roku papież Aleksander III unieważnił, pod zarzutem zbyt bliskiego pokrewieństwa, małżeństwo Ferdynanda i Urraki portugalskiej, którą król oddalił już kilka lat wcześniej, w 1171 lub 1172.

W 1178 król mógł zalegalizować, trwający od 1172/1173, swój związek z Teresą Fernandez de Traba, nieślubną córką Fernanda, hrabiego de Traba i seniora de Trastamara, po kądzieli nieślubną wnuczką króla Leonu Alfonsa VI (niektórzy badacze wskazują, że drugą żoną była córka Teresy Fernandez de Traba z pierwszego małżeństwa - Teresa Núñez de Lara). Z drugiego małżeństwa król doczekał się dwójki dzieci, które jednak zmarły w dzieciństwie.

Po śmierci Teresy (1180) król związał się z kolejną wdową, Urraką Lopez de Haro (zm. 1223), córką hrabiego Lopego Diaza de Haro, seniora Vizcaya. Trzecia żona, poślubiona w maju 1187, dała królowi trójkę synów, ale tylko najmłodszy z nich przeżył ojca. Był to Sancho Fernandez (ur. 1186, zm. 1220), senior de Monteagudo y Aguilar, żonaty z Teresą Diaz de Haro (z rodu swej matki), został zabity przez niedźwiedzia.

Bibliografia

M. Hertmanowicz-Brzoza, K. Stepan, Słownik władców świata, Kraków 2005, s. 211-212, ISBN 83-7435-077-6

J. Rajman, Encyklopedia średniowiecza, Kraków 2006, s. 280, ISBN 83-7435-263-9

M. Tunón de Lara, J. Valdeón Baruque, A. Domínguez Ortiz, Historia Hiszpanii, Kraków 2007, s. 115-116, ISBN 83-242-0664-7

Genealogia (ang.)

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Alfons I, znany bardziej jako Alfons Henryk Port. Afonso Henriques, nazywany Zdobywcą (ur. 25 lipca 1109, zm. 6 grudnia 1185) – pierwszy król Portugalii, od 26 lipca 1139.