Scena przyjęcia u Delfiny de Nucingen, ilustracja do powieści Ferragus

Ferragus – powieść Honoriusza Balzaka z 1833. W pierwotnych planach autora miała to być pierwsza część trzynastotomowej Historii Trzynastu, poświęconej tajnemu stowarzyszeniu Płomiennych. Ostatecznie Balzak napisał tylko trzy z planowanych powieści, w tym Ferragusa - dzieło poświęcone przywódcy grupy.

Okoliczności powstania i publikacji utworu

Ogólny koncept cyklu Historia Trzynastu zdaniem Boya Żeleńskiego pochodzi jeszcze z czasów młodości pisarza, gdy nie planował on stworzenia Komedii ludzkiej. Zafascynowany ludzką energią Balzak pisał w listach, iż chciałby zostać członkiem półlegalnej grupy, której członkowie byliby gotowi oferować sobie wszelką pomoc, nawet za cenę łamania prawa i popełniania zbrodni. Grupę taką kilkakrotnie, bez powodzenia, usiłował sformować.

10 marca 1833 Balzak opublikował przedmowę do Historii Trzynastu, która miała nakreślać ogólne ramy utworu i przedstawiać jego głównych bohaterów. Tłumaczył w niej, iż cały cykl ma zostać poświęcony Płomiennym - grupie trzynastu mężczyzn, którzy postanowili, wspierając się bezwarunkowo w każdej sytuacji i łamiąc prawo w razie prywatnej potrzeby, bezwzględnie realizować swoje życiowe cele. Twierdził, że stowarzyszenie przestało już istnieć, a o jego działaniu dowiedział się od jednego z jego byłych członków. 17 marca tego samego roku drukiem ukazała się pierwsza część Ferragusa. Podzielony na cztery części utwór został opublikowany do końca kwietnia 1833, a następnie raz jeszcze w formie książkowej. Za życia autora był wznawiany jeszcze trzy razy, w 1835, 1840 i 1843. Powieść była dedykowana Hektorowi Berliozowi.