Fetyszyzm - seksuologia - Polski Serwis Naukowy

Fetyszyzm − rodzaj parafilii seksualnej polegający na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie w wyniku kontaktu z obiektem pobudzającym − fetyszem.

W klasyfikacji APA fetyszyzm należy do kategorii zaburzeń preferencji seksualnych (posiada kod F65.0). Szczególnym przypadkiem fetyszyzmu jest transwestytyzm fetyszystyczny (kod ICD-10: F65.1, DSM-IV: 302.81).

Kryteria DSM-IV

Pojawiające się przez przynajmniej sześć miesięcy powracające, silnie podniecające fantazje seksualne, impulsy lub zachowania, dotyczące wykorzystania obiektów nieożywionych.
Fantazje, impulsy lub zachowania powodują klinicznie znaczący dyskomfort lub upośledzenie w społecznym, zawodowym lub innym obszarze funkcjonowania.
Fetysze nie ograniczają się do elementów garderoby kobiecej, służących przebieraniu się (np. w fetyszyzmie transwestycyjnym), lub urządzeń zaprojektowanych w celu mechanicznej stymulacji narządów płciowych (np. wibratory).

Problemy definicyjne

Istnieje bardzo wiele definicji oraz linii demarkacyjnych, odróżniających lub łączących fetyszyzm z parafilią. Wg klasyfikacji i opisu Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego fetyszyzm jest formą parafilii, czyli zaburzenia preferencji seksualnych a uzyskanie satysfakcji seksualnej dostępne jest niemal wyłącznie w obecności fetysza.

DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) - klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego - APA , umieszczona m.in. w wydanej w języku polskim publikacji "Kryteria Diagnostyczne według DSM-IV-TR", stanowiącym przekład najnowszej, poprawionej wersji czwartego wydania pod redakcją prof. .

Apotemnofilia, body integrity identity disorder − postać masochizmu, polegająca na obsesyjnej chęci amputacji własnej kończyny. Zaburzeniem związanym z apotemnofilią jest akrotomofilia będąca preferencją erotyczną skierowaną na osoby z amputowaną kończyną.

Fetyszyzm polega na uzyskiwaniu satysfakcji seksualnej głównie lub wyłącznie dzięki obecności obiektu pobudzenia − fetyszu. W sytuacji, gdy dany obiekt jest tylko fakultatywnym dodatkiem, zwiększającym satysfakcję seksualną, nie mamy do czynienia z parafilią.

Rodzaje fetyszyzmu

Teoretycznie każdy przedmiot lub sytuacja może stać się dla człowieka fetyszem. W literaturze fachowej oraz w mediach często pojawiają się terminy opisujące specyficzne przypadki fetyszyzmu, lecz tylko część z nich ma jakiekolwiek znaczenie medyczne, a część wystąpiła albo tylko w pojedynczych udokumentowanych przypadkach, albo opiera się wyłącznie na przekazach anegdotycznych.

Koprofilia (gr. κόπρος, kópros – wydalina, φιλία, philia – "przyjaźń" lub "miłość") – parafilia, w której zjadanie oraz kontakt z kałem własnym lub partnera (np. smarowanie ciała, wypróżnianie na klatkę piersiową) jest źródłem podniecenia seksualnego. Osoba uprawiająca koprofilię przeważnie jest także koprofagiem.

Klizmafilia (ang. klismaphilia) – parafilia, w której satysfakcja seksualna jest osiągana poprzez wlewy doodbytnicze (lewatywa). Niektórzy producenci przemysłu pornograficznego posiadają w ofercie zestawy do lewatywy służące do zaspokojenia potrzeb klismafilicznych. Klismafilię określa się czasami jako rodzaj masturbacji analnej. Angielski termin został ukuty w 1973 przez Joanne Denko.

Poniżej znajduje się zestawienie spotykanych terminów:

agorafilia − bodźcem seksualnym są miejsca publiczne,

akrotomofilia, dysmorfofilia − fetyszem jest okaleczone lub zdeformowane ciało partnera,

endytofilia − osiąganiu satysfakcji seksualnej wyłącznie z ubranymi partnerami,

nekrofilia − dewiacja seksualna polegająca na podejmowaniu obcowania płciowego z osobą zmarłą,

koprofilia − bodźcem seksualnym jest kał i czynności związane z nim,

apotemnofilia − fetyszem jest własne okaleczone ciało (zob. też samookaleczenie),

grawiditofilia − fetyszem jest brzuch ciężarnej kobiety,

klizmafilia − satysfakcja seksualna jest osiągana poprzez wlew doodbytniczy,

pigmalionizm (agalmatofilia) − osiąganie stanu podniecenia płciowego na widok wizerunków, np. zdjęć, rzeźb, obrazów,

podofilia − fetysz związany ze stopami,

urofilia − przedmiotem pożądania seksualnego jest mocz,

heterochromofilia − fetysz związany z odmiennym kolorem skóry partnera,

sthenolagnia − fetysz związany z odczuwaniem satysfakcji seksualnej w przypadku obcowania z wyrzeźbionymi mięśniami,

ozolagnia − fetysz związany z odczuwaniem satysfakcji seksualnej tylko w przypadku kontaktu z zapachami partnera.

fetyszyzm pępka

Przypisy

„Słownik Encyklopedyczny Miłość i Seks” Wydawnictwa Europa. Autor - Lew Starowicz. ISBN 83-87977-17-9. Rok wydania 1999.

Bibliografia

Literatura przedmiotu:

Akrotomofilia (gr. akron kończyna, tomein ciąć, philein kochać) – rodzaj parafilii seksualnej, w której jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z osobami o amputowanych kończynach.

Endytofilia (endytophilia, endytolagnia, gr. endemia = pozostawać) – możliwość odczuwania przyjemności seksualnej przede wszystkim, gdy partner pozostaje w ubraniu podczas stosunku.

Imieliński K.(1990), Seksiatria, Tom I i II, Warszawa: PWN, ISBN 83-01-08341-7

Janusz Krzyżowski: Leksykon Psychiatrii i Nauk Pokrewnych. Warszawa: Medyk, 2010. ISBN 978-83-89745-68-2.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Fetyszyzm (seksuologia)