Fidesz - Polski Serwis Naukowy

Fidesz – Magyar Polgári Szövetség (pol. Fidesz – Węgierska Unia Obywatelska, wym. [ˈfidɛs]), dawnej Fidesz - Magyar Polgári Párt (pol. Fidesz - Węgierska Partia Obywatelska). Fidesz to skrótowiec nazwy Fiatal Demokraták Szövetsége (pol. Związek Młodych Demokratów) - centroprawicowa partia polityczna działająca na Węgrzech. Brzmienie skrótowca fidesz jest także identyczne z łacińskim słowem fides, oznaczającym wiarę.

Węgierska Partia Socjalistyczna (węg. Magyar Szocialista Párt) – partia socjalistyczna istniejąca na Węgrzech. W latach 1994–1998 i 2002–2008 ugrupowanie współrządzące krajem, a w okresie 2008–2010 partia rządząca.

Wybory parlamentarne na Węgrzech w 2010 roku odbyły się w dwóch turach: 11 i 25 kwietnia. W ich wyniku został wyłoniony skład liczącego 386 posłów Zgromadzenia Narodowego (Országgyűlés).

Historia

Fidesz został założony 30 marca 1988 r. przez grupę studentów i intelektualistów jako niezależna organizacja młodzieżowa. Program i statut organizacji przyjęto podczas I kongresu w październiku i listopadzie. Wtedy też powołano władze organizacji. Rok później podczas II kongresu większość delegatów zdecydowała, że ich ugrupowanie weźmie udział w wolnych wyborach parlamentarnych. Za swój symbol partia przyjęła pomarańczę, symbolizującą zmianę pokoleniową w węgierskiej polityce. W wyborach 25 marca i 8 kwietnia 1990 r. Fidesz uzyskał ok. 9% głosów i 22 mandaty. Partia była podzielona. Wyraźnie zaznaczały swoją obecność dwie frakcje. Pierwsza uważała, że można i warto zbudować koalicję z postkomunistami, druga, radykalna i o bardziej liberalnych poglądach, kierowana przez Viktora Orbána wykluczała jakąkolwiek współpracę z postkomunistami. W wyniku tego podziału doszło do rozłamu: dwaj wiceprzewodniczący i współzałożyciele partii Gabor Fodor i Péter Molnár opuścili Fidesz w 1993 r. i zrezygnowali z członkostwa wraz z ok. 500. innymi członkami – w większości przypadków przechodząc do Związku Wolnych Demokratów. W następnych wyborach, w maju 1994 na Fidesz zagłosowało 7 procent wyborców, co dało partii 20 mandatów.

Konstytucja Węgier – ustawa zasadnicza Węgier, uchwalona 18 kwietnia, a podpisana 25 kwietnia 2011 roku przez prezydenta Węgier Pála Schmitta i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Konstytucja wejdzie w życie 1 stycznia 2012 roku, zastępując starą konstytucję.

Viktor Orbán (wym. [orbaːn viktor]; ur. 31 maja 1963 w Székesfehérvárze) – węgierski polityk, przewodniczący Fideszu, premier Węgier w latach 1998–2002 i od 2010.

W kolejnych wyborach, w maju 1998 r. Fidesz zdobył 29% poparcia i największą ilość mandatów. Wieloletni działacz partii Viktor Orbán został premierem. Rząd V. Orbana zakończyło zwycięstwo w wyborach 2002 roku Węgierskiej Partii Socjalistycznej, która utworzyła rząd wspólnie ze Związkiem Wolnych Demokratów.

Wybory parlamentarne na Wegrzech w 2006 roku odbyły się w dwóch turach: 9 i 23 kwietnia 2006. O stanowisko premiera Węgier rywalizowali między sobą: Viktor Orbán – przewodniczący opozycyjnej partii Fidesz oraz Ferenc Gyurcsány – aktualny premier Węgier, przewodniczący Węgierskiej Partii Socjalistycznej. W wyborach zwycięstwo odniosła rządząca dotychczas socjalliberalna koalicja.

Skrótowiec lub akronim (z gr. ákros = skrajny) – słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów. Istnieje także niewielka grupa skrótowców powstałych ze skrócenia jednego słowa. W ujęciu słowotwórczym, skrótowce to specyficzna klasa derywatów. Derywaty te funkcjonują w polszczyźnie pisanej i mówionej. Skrótowiec często bywa mylony ze skrótem.

Na początku 2003 podjęto gruntowną reformę partii: na kongresie w maju 2003 r zmieniono statut i nazwę partii. Odtąd nazywa się ona Fidesz – Magyar Polgári Szövetség. Zmiany te były elementem przygotowań do wyborów do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2004 r. Wybory te partia zdecydowanie wygrała, zdobywając 47,4% głosów. W 2006 roku partia ponownie przegrała wybory parlamentarne z Węgierską Partią Socjalistyczną, jednak kilka miesięcy później z powodu antyrządowych zamieszek poparcie dla Fideszu zaczęło rosnąć. W kolejnych wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 roku Fidesz również zdecydowanie wygrał odnosząc jeszcze lepszy wynik niż pięć lat temu zdobywając 56,36% głosów.

Związek Wolnych Demokratów (węg. Szabad Demokraták Szövetsége, SzDSz) – węgierska liberalna partia polityczna powstała w 1988 jako ugrupowanie opozycyjne wobec rządzących komunistów. Jej członkowie to głównie przedstawiciele klasy średniej, liberalnych intelektualistów i przedsiębiorców.

Węgry (węg. Magyarország) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej, od 1955 członek ONZ, od 1999 członek NATO, od 2004 członek Unii Europejskiej.

W wyborach parlamentarnych 11 i 25 kwietnia 2010 r. Fidesz wygrał zdobywając 58.8% mandatów, co jest najlepszym rezultatem od przemian ustrojowych w 1990. Razem z koalicjantem KDNP, który uzyskał 9.33% mandatów, stworzyli większość konstytucyjną (68.13% mandatów), umożliwiającą zmianę konstytucji (Konstytucja Węgier) i reformę państwa. W wyniku wyborów funkcję premiera objął Viktor Orbán formując swój drugi rząd.

Pierwszy rząd Viktora Orbána (węg. Első Orbán-kormány) – węgierski centroprawicowy gabinet koalicyjny, złożony z ministrów desygnowanych przez Fidesz, Węgierskie Forum Demokratyczne oraz Niezależną Partię Drobnych Posiadaczy (FKgP), istniejący w latach 1998–2002. Na czele rządu przez cały ten okres stał lider zwycięskiej formacji politycznej w wyborach 1998 – Viktor Orbán.

Student (łac. studere - starać się, przykładać się do czegoś) – uczeń szkoły wyższej. W Galicji mianem studenta zwykło się określać ucznia gimnazjum; słuchaczy uniwersytetu nazywano natomiast akademikami.

Przypisy

Fidesz - wymowa węgierska: http://www.forvo.com/word/fidesz/#hu