Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy

Sala koncertowa

Filharmonia Pomorska nocą

Fontanna w kształcie organów przed budynkiem Filharmonii

Zimą

Elewacja wschodnia od ul. Staszica

Posąg założyciela i długoletniego (1951-1991) dyrektora Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbe

Państwowa Filharmonia Pomorska im. I. J. Paderewskiego – filharmonia w Bydgoszczy, istniejąca w obecnej siedzibie od 16 listopada 1953 roku. Pełni funkcję muzycznego centrum regionu kujawsko-pomorskiego, a także galerii sztuki i ośrodka inspiracji naukowych.

Kolejny, po renesansie, styl w architekturze nowożytnej nazywany jest barokiem. Wyodrębniony został w latach późniejszych, bowiem twórcy żyjący w tym okresie uważali się raczej za kontynuatorów renesansu. Kierunek ukształtował się w Rzymie z odmiany późnego renesansu nazywanej stylem dekoracyjnym (tzw. barok rzymski). Umowny czas trwania baroku to okres od połowy XVI do połowy XVIII wieku.
Amfiteatr (łac. amphiteatrum) – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona - najczęściej wznoszącymi się schodkowo - rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.

Lokalizacja

Siedziba Filharmonii Pomorskiej znajduje się we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy, w centrum tzw. dzielnicy muzycznej, w otoczeniu parku im. Jana Kochanowskiego, szkół muzycznych i plenerowej galerii rzeźb kompozytorów i wirtuozów muzyki poważnej.

Charakterystyka

Filharmonia Pomorska to instytucja kulturalna, której organami wiodącymi są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Realizowana działalność artystyczna to koncerty symfoniczne, kameralne oraz recitale wybitnych wirtuozów z całego świata. Na scenie organizowane są także koncerty solistów, zaproszonych zespołów filharmoników z Polski i zagranicy, różnorodne koncerty jubileuszowe i okolicznościowe oraz sympozja i kongresy organizowane przez uniwersytety, firmy i banki. Repertuar obejmuje muzykę wszystkich epok, począwszy od dawnej po prawykonania dzieł współczesnych.

Fontanna (wodotrysk) – urządzenie wodne, najczęściej ozdobne, wyrzucające pod ciśnieniem wodę z dysz lub dyszy. Jest jednym z elementów tzw. małej architektury.
Władysław Hasior (ur. 14 maja 1928 w Nowym Sączu, zm. 14 lipca 1999 w Krakowie) – polski artysta rzeźbiarz, malarz, scenograf, doctor honoris causa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, artysta związany z Podhalem.

W słynnej z akustyki sali koncertowej Filharmonii Pomorskiej odbywają się również nagrania muzyki poważnej i współczesnej utrwalane na płytach kompaktowych.

Jedna z ważniejszych osób w historii Filharmonii Pomorskiej był wieloletni dyrektor Andrzej Szwalbe, dzięki któremu Filharmonia powstała i stała się uznaną sceną w Europie. Obecnie dyrektorem Filharmonii Pomorskiej jest Eleonora Harendarska.

Statystyki

W 2010 r. Filharmonia Pomorska wystawiła we własnej sali 360 koncertów, które obejrzało 79,2 tys. widzów.

Województwo bydgoskie (1945-50 pod nazwą województwo pomorskie) w latach 1945-1975 obejmowało teren obecnego woj. kujawsko-pomorskiego oraz fragmenty: pomorskiego i wielkopolskiego.
Bydgoszcz jest znanym w kraju ośrodkiem kultury muzycznej, którego tradycje kulturalne sięgają okresu staropolskiego. Funkcję kulturalną wzmacnia jedyna w regionie Akademia Muzyczna.

Historia

Pomorska Orkiestra Symfoniczna

Osobny artykuł: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiej.

Pierwszą inicjatywą, jaką podjęto w celu powołania Filharmonii Pomorskiej było utworzenie Pomorskiego Towarzystwa Filharmonicznego (1924), złożonego ze środowisk muzycznych Bydgoszczy, Grudziądza i Torunia. W 1925 r. planowano utworzenie Orkiestry Pomorskiego Towarzystwa Filharmonicznego o charakterze symfonicznym i operowym, złożonej z zawodowych muzyków. Inicjatywa ta nie powiodła się z powodu odmowy przyznania subwencji państwowych. W tej sytuacji miłośnicy sztuki muzycznej w Bydgoszczy zorganizowali własną Miejską Orkiestrę Symfoniczną, która stała się protoplastą Filharmonii Pomorskiej. Orkiestra ta założona 28 kwietnia 1936 roku, dała pierwszy koncert 8 maja tego roku, podczas którego dyrygował Wilhelm von Winterfeld – dyrektor Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznego. W 1938 roku mecenat nad orkiestrą objęło Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne, a dyrygentem już zawodowej orkiestry został Alfons Rezler, profesor Miejskiego Konserwatorium Muzycznego..

Krystian Zimerman (ur. 5 grudnia 1956 w Zabrzu) – światowej sławy polski pianista klasyczny i dyrygent. Zwycięzca IX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina.
Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie poglądów filozoficznych odrodzenia, poszukujących wzorców w świecie antycznym. Renesans otworzył erę nowożytną w sztuce i trwał od schyłku średniowiecza do początków baroku. Ponieważ różnice czasowe rozkwitu renesansu w różnych krajach są ogromne (np. między Włochami i Europą Północną), nie jest możliwe ustalenie jednolitych dat, w których panował, na ogół przyjmuje się, że rozwijał się on w danym kraju od końca epoki średniowiecznej.

Po II wojnie światowej dzieło rozpoczęte przez brata podjął Arnold Rezler, który zorganizował zespół, będący zalążkiem Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Bydgoszczy. Obchody 600-lecia nadania praw miejskich Bydgoszczy (1946 rok), stały się okazją do powołania Miejskiej Orkiestry Symfonicznej. Jej trzon stanowili muzycy Orkiestry Symfonicznej Bydgoskiej Rozgłośni Polskiego Radia. Miejska Orkiestra Symfoniczna, pod dyrekcją Arnolda Rezlera, wystąpiła po raz pierwszy 7 maja 1946 roku, z okazji otwarcia Pomorskiego Domu Sztuki. Jeszcze w 1946 r. orkiestrze przyznano stałą subwencję, a patronat nad nią objęło Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne. Stanowisko dyrektora administracyjnego objął prof. Jerzy Jasieński, a kierownictwo artystyczne pozostało w rękach Arnolda Rezlera. W tym czasie zespół przyjął nazwę Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej, gdyż stale rósł zasięg jego koncertowej działalności, obejmując całe województwo bydgoskie (Bydgoszcz, Toruń, Włocławek, Grudziądz, Inowrocław). W 1949 r. po rezygnacji ze stanowiska Arnolda Rezlera, odeszła wraz z nim do Orkiestry Radiowej część członków zespołu. Po uzupełnieniu składu orkiestra liczyła 51 muzyków, a jej kierownictwo sprawowali kolejno: Olgierd Straszyński, Edward Bury, Tadeusz Wilczak, Jerzy Procner i Roman Mackiewicz. Działalność orkiestry była oparta na długoletnich planach repertuarowych, umożliwiających realizację wielkich przedsięwzięć programowych. Koncerty zespołu aż do 1958 roku odbywały się w Bydgoszczy na przemian w Pomorskim Domu Sztuki oraz w Teatrze Ziemi Pomorskiej.

Protoplasta (gr. próton plastós - najpierw ukształtowany) – najstarszy znany przodek, od którego wywodzi się jakiś ród. Inaczej osoba, poza którą nie sięga historia danego rodu.
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Pomorskiej - orkiestra symfoniczna działająca przy Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy, założona w 1953 roku, kontynuatorka Miejskiej Orkiestry Symfonicznej (1936-1939, 1945-1946) i Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej (1946-1952) w Bydgoszczy.

W 1949 r. pojawiły się problemy finansowe z powodu nieregularnych dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki. W listopadzie 1950 roku entuzjasta muzyki, młody asystent UMK Andrzej Szwalbe zainicjował społeczny Komitet Przyjaciół Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej, który w krótkim czasie zrzeszał 2 tys. członków. Podjęto składki społeczne i interwencje u władz centralnych i wojewódzkich, dzięki którym trudności finansowe zostały pokonane.

Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, nazywany często Konkursem Chopinowskim – najstarszy i jeden z najbardziej prestiżowych konkursów wykonawczych na świecie, odbywający się co 5 lat w Warszawie. Jest jednym z niewielu konkursów muzycznych na którym wykonywane są utwory jednego kompozytora. Został zainicjowany przez polskiego pianistę, profesora Jerzego Żurawlewa (1886-1980).
Ludomir Różycki (ur. 18 września 1883 w Warszawie, zm. 1 stycznia 1953 w Katowicach), polski kompozytor. Był przedstawicielem Młodej Polski w muzyce. Wraz z Karolem Szymanowskim, Grzegorzem Fitelbergiem oraz Apolinarym Szelutą założył w 1905 roku Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, co przyczyniło się do podniesienia poziomu artystycznego muzyki polskiej. Z pochodzenia warszawiak, mieszkał i ostatnie dni życia spędził w Katowicach.

Filharmonia Pomorska

Nowy rozdział w życiu muzycznym Bydgoszczy rozpoczął się we wrześniu 1951 roku w momencie powołania Andrzeja Szwalbe na stanowisko dyrektora Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej. Nowy szef wraz z Towarzystwem Muzycznym podjął starania o upaństwowienie orkiestry, co zostało uwieńczone powodzeniem w grudniu 1952 roku. Z dniem 1 stycznia 1953 r. Pomorską Orkiestrę Symfoniczną przekształcono w Państwową Filharmonię Pomorską w Bydgoszczy. Już w lutym 1953 r. podjęto starania o budowę nowego budynku-siedziby filharmonii z obszerną salą koncertową.

Attyka (franc. (étage) attique, z grec. Attikos) – górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach. Attyka pełni dwojaką funkcję: estetyczną (przede wszystkim) jako architektoniczny element dekoracyjny oraz użytkowo-konstrukcyjną jako zabezpieczenie sąsiednich budynków przed przeniesieniem się ognia w przypadku pożaru.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

26 czerwca 1954 dokonano uroczystego wmurowania kamienia węgielnego w fundamenty gmachu filharmonii przy ul. Libelta 16. Budowę zakończono jesienią 1958 roku. Nowy gmach był obszerny, posiadał dogodną lokalizację, a przede wszystkim posiadał salę koncertową o rzadko spotykanych warunkach akustycznych.15 listopada 1958 roku odbył się uroczysty koncert inaugurujący działalność w nowym budynku, kierowany przez Zbigniewa Chwedczuka.

Eleonora Krystyna Harendarska (ur. 14 marca 1941 w Bydgoszczy) – polska muzykolog, działaczka kulturalna, wieloletnia dyrektor Filharmonii Pomorskiej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bydgoszczy.
Balustrada – ażurowe lub pełne zabezpieczenie (ogrodzenie) schodów, tarasów, balkonów, dachów, wiaduktów, mostów itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i pełniące jednocześnie funkcję ozdobną. Balustrada może być również ażurową przegrodą pomiędzy pomieszczeniami (np. w kościołach oddziela prezbiterium od nawy).

Następne lata, to okres wytężonej pracy całego zespołu nad ciągłym podnoszeniem poziomu artystycznego. W wykonywaniu dzieł wokalno-instrumentalnych brał udział, współpracujący z Filharmonią od 1949 roku, chór „Arion”. Dzięki dyrektorowi Andrzejowi Szwalbe, placówka przejawiała prężność organizacyjną. W 1961 roku odbyła się pierwsza impreza muzyczna o skali krajowej – I Ogólnopolski Konkurs Pianistyczny im. I.J. Paderewskiego. Dyrekcja wystąpiła z inicjatywą organizowania każdego roku Festiwalu Muzyki Polskiej. Odbywała się też cykliczna impreza „Warszawska Jesień w Bydgoskiej Miniaturze”.

Balas, także balasek, balaska, tralka – w architekturze słupek balustrady złożony na ogół z dwóch dzbanuszków zwanych też lalkami, połączonych ze sobą podstawami.
Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.

Z każdym rokiem rosła ranga artystyczna i znaczenie filharmonii, nie tylko w kraju. Doskonała akustycznie sala koncertowa ściągała do Bydgoszczy najwybitniejszych artystów z różnych stron świata. Występowali w niej laureaci prestiżowych, światowych konkursów muzycznych m.in. Witold Małcużyński (1959), Artur Rubinstein (1960), Dawid i Igor Ojstrachowie (1961), Louise Pariker, Peter Pearce (1961), Benjamin Britten (1961), Światosław Richter (1963), Arthur Moreira Lima (1965), Bernard Ringeissen (1965), Ruggiero Ricci (1969), Garrick Ohlsson (1973), Rudolf Kerer (1975), Grigorij Żyslin (1977), Eugen Indjic, Vadim Brodski, Stanisław Bunin (1986), Halina Czerny-Stefańska, Maurizio Pollini, Wanda Wiłkomirska, Teresa Żylis-Gara, Piotr Paleczny, Krystian Zimerman, Krzysztof Jakowicz, Konstanty Andrzej Kulka, Kaja Danczowska, Dorothy Ellison, George Byrd, Shlomo Mintz, Mischa Maisky, Kevin Kenner, Kurt Masur, Kazimierz Kord, Jerzy Maksymiuk, Antoni Wit. Dyrygowali m.in.: Leopold Stokowski (1960), Aram Chaczaturian (1962), Carlo Zecchi (1967), Emil Gilels (1967), Roberto Benzi (1970), Arwid Janssons. W 1964 roku występował tu, nieznany jeszcze światu – Luciano Pavarotti. Koncertowały również znane orkiestry z wielu krajów świata, Nowego Jorku, Pekinu, Paryża, Berlina, Moskwy, ze wszystkich kontynentów.

Bogusław Schaeffer (Bogusław Schäffer, ur. 6 czerwca 1929 we Lwowie) – polski muzykolog, kompozytor, krytyk muzyczny, dramaturg, grafik i pedagog. Autor książek i artykułów na temat muzyki współczesnej oraz historii muzyki.
Marian Konieczny (ur. 13 stycznia 1930 w Jasionowie) – polski rzeźbiarz, profesor i rektor w latach 1972-81 Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, poseł na Sejm PRL VIII i IX kadencji z ramienia PZPR.

W 1962 r. przy filharmonii powstał zespół muzyki dawnej pod nazwą Capella Bydgosiensis Pro Musica Antiqua. Zespół wykonywał utwory starych mistrzów, zdobywając uznanie fachowców i miłośników muzyki dawnej w Polsce i za granicą. W 1966 r. dyrektor filharmonii Andrzej Szwalbe wraz z Bydgoskim Towarzystwem Naukowym oraz kierownictwem Wydziału Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego zorganizował po raz pierwszy festiwal muzyki dawnej „Musica Antiqua Europae Orientalis” oraz towarzyszący im Kongres Naukowy muzykologów. Na tę imprezę organizowaną co trzy lata zjeżdżały do Bydgoszczy zespoły oraz muzykolodzy ze wszystkich kontynentów, a impreza stała się wydarzeniem znanym w światowym życiu muzycznym. Jej trwałym dorobkiem są wydane dotychczas drukiem „Monumenta MAEO”. Oprócz tego Filharmonia Pomorska każdego roku była gospodarzem Festiwalu Muzyki Polskiej (1963-1967), przekształconego później w Bydgoski Festiwal Muzyczny. Z okazji wielu festiwali odbywały się tu prawykonania dzieł współczesnych polskich kompozytorów, niekiedy pisanych na zamówienie Filharmonii Pomorskiej

Stanisław Stanisławowicz Bunin, ros. Станислав Станиславович Бунин (ur. 25 września 1966 w Moskwie) – rosyjski pianista, zwycięzca XI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w 1985 oraz Konkursu im. Marguerite Long i Jacques Thibaud w 1983.
Bolesław Szabelski (ur. 3 grudnia 1896 w Radoryżu, zm. 27 sierpnia 1979 w Katowicach) – polski kompozytor, organista i pedagog związany z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Katowicach. Uczeń Karola Szymanowskiego. Współtwórca śląskiej szkoły kompozytorów. Nauczyciel Henryka Mikołaja Góreckiego .

Duży wkład w rozwój filharmonii wniósł jej długoletni dyrektor, Honorowy Obywatel Bydgoszczy Andrzej Szwalbe, będący wybitnym animatorem kultury nie tylko muzycznej. Dzięki jego staraniom w otoczeniu gmachu filharmonii powstała dzielnica muzyczna, Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego, galeria posągów kompozytorów i wirtuozów. Na skwerze przed filharmonią wykonano w latach 70. fontannę w kształcie organów. Foyer filharmonii ozdobiono kolekcją gobelinów. W wnętrzach urządzono kolekcję portretów i popiersi wybitnych kompozytorów oraz wystawę 44 zabytkowych fortepianów (pozyskane w latach 1978-1982), w tym eksponaty z bydgoskiej Fabryki Pianin i Fortepianów Brunona Sommerfelda (1905-1945), a także bogato wyposażoną bibliotekę i fonotekę. W latach 80. XX w. kolekcję fortepianów umieszczono w XVIII-wiecznym pałacu Mostowskich w Ostromecku. Planowano urządzenie w tym miejscu ośrodka, gdzie odbywałyby się recitale, koncerty kameralne, a także kursy interpretacyjne dla młodych pianistów.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Stare Miasto w Warszawie – najstarsze osiedle miejskie Warszawy będące zwartym zespołem architektury zabytkowej, przeważnie z XVII i XVIII wieku o średniowiecznym układzie zabudowy, otoczone pierścieniem murów obronnych z XIV–XVI wieku.

W latach 70. i 80. filharmonia gościła wybitnych artystów głównie podczas festiwali muzycznych: MAEO i BFM. Począwszy od 1983 r. gościło w jej murach coraz więcej artystów z Europy Zachodniej, USA i Japonii. Po 1990 r. nadal utrzymywano kontakt z artystami ze Wschodu i Zachodu, lecz do ich sprowadzania konieczna była pomoc finansowa sponsorów.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..
Światosław Teofilowicz Richter, ros. Святослав Теофилович Рихтер, (ur. 20 marca 1915 w Żytomierzu - zm. 1 sierpnia 1997 w Moskwie), rosyjski pianista, jeden z największych pianistów XX wieku, doskonale znany ze swoich interpretacji, wirtuozerii i bogatego repertuaru.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)