Filip III Habsburg, Felipe III (ur. 14 kwietnia 1578 w Madrycie, zm. 31 marca 1621 w Madrycie), król Hiszpanii i Portugalii (jako Filip II, Filipe II) w latach 1598-1621.

Syn Filipa II i Anny Austriackiej. Mąż Małgorzaty, siostry cesarza Ferdynanda II (ślub w Walencji 18 kwietnia 1599).

Słaby i łagodny charakter, brak odpowiedniego wykształcenia i pasji władzy sprawił, że okres jego panowania upłynął całkowicie pod znakiem rządów tzw. validos, czyli królewskich faworytów, w szczególności Francisco de Sandovala y Rojas, księcia Lerma. Wraz z jego koronacją w historii Hiszpanii nastąpił okres tzw. Austrias menores, tj. Habsburgów mniejszych, nazywanych tak dla odróżnienia od wielkich władców z tego rodu – Karola I i Filipa II.

Wywód genealogiczny

Wyczekiwany syn

Filip III był synem czwartej żony Filipa II. Żadna z poprzednich małżonek króla nie była w stanie dać mu męskiego potomka, następcy tronu. Pierwsza małżonka – portugalska infantka – Maria Manuela powiła wprawdzie syna (i kilka dni później zmarła), ale Don Carlos był słabego zdrowia i szybko zaczął zdradzać oznaki szaleństwa i umysłowego upośledzenia.

Bezdzietne okazało się następne małżeństwo Filipa II – zawarty wyłącznie dla konkretnych korzyści politycznych mariaż z królową Anglii Marią Tudor. Z kolei Elżbieta de Valois, poroniwszy przy pierwszej ciąży z bliźniaczkami, powiła królowi dwie córki. Starsza, Izabela Klara Eugenia, była później żoną arcyksięcia Alberta i namiestniczką Niderlandów, młodszą Katarzynę Michalinę wydano za Karola Emanuela, księcia Sabaudii. Obie córki król darzył szczerym uczuciem (niejako w zastępstwie synów, z których jednego uważał za złośliwego i niebezpiecznego idiotę, a drugiego za zakochanego w sztuce nieudacznika), żadna z nich jednak nie mogła przejąć po ojcu schedy. Po śmierci Elżbiety, wynikłej z komplikacji przy kolejnej ciąży, król ożenił się zatem po raz czwarty, z Anną, córką cesarza Maksymiliana II, a przy okazji swoją siostrzenicą. Tym razem powiodło się – 14 kwietnia 1578 w alkazarze w Madrycie przyszedł na świat drugi syn Filipa II, późniejszy król Filip III.

W wieku czterech lat Filip został oficjalnie wyznaczony na następcę hiszpańskiego tronu. Szybko jednak król przekonał się, że syn nie był osobą predestynowaną do władania jednym z największych imperiów ówczesnego świata. Stary Filip do końca życia faworyzował więc obie córki. Tylko one mogły pomagać mu przy pracy, tylko im okazywał serdeczniejsze uczucia. Uznawany za człowieka chłodnego i nieprzystępnego, Filip II jedynie w listach do córek przejawiał żar ojcowskich uczuć. Syn traktowany był przez niego z dystansem – król przyznawał, że Bóg nie obdarzył go męskim potomkiem zdolnym rządzić potężnym państwem i przewidywał, że kiedy Filip III założy koronę na skronie, to słudzy kierować będą postępowaniem słabego władcy. Szybko miało się okazać, że przeczucie nie myliło starego Habsburga.