Filip Nereusz Meciszewski - Polski Serwis Naukowy

Filip Nereusz Meciszewski (ur. przed 9 lipca 1786 w Krakowie, zm. 29 listopada 1830 w Warszawie) – pułkownik inżynier Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego, syn Kacpra, pułkownika, i jego pierwszej żony Marianny, starszy, przyrodni brat publicysty i wydawcy Hilarego Meciszewskiego.

Twierdza, forteca – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor. Czasem jest to samodzielna budowla o charakterze obronnym. Twierdze były budowane od starożytności do czasów II wojny światowej, na stałe przebywała w nich załoga. Określenie twierdza stosowane jest także w odniesieniu do więzienia, które znajdowało się na terenie twierdzy.

Pułkownik – stopień oficerski w armii. W WP jest to najwyższy stopień korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości armii po stopniu pułkownika (ang. i fr. - colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są już stopnie generalskie.

Odebrawszy wykształcenie najpierw na wydziale filozoficznym Akademii Krakowskiej, a następnie (1803-1807) w akademii inżynierów w Wiedniu, Filip Meciszewski wszedł do służby austriackiej, gdzie w 1808 mianowany został podporucznikiem (Leutnant), a rok później awansował na porucznika (Oberleutnant). Jako Oberleutnant w służbie cesarskiej armii uczestniczył w wojnie polsko-austriackiej, m.in. w walkach o Sandomierz. Uzyskawszy zwolnienie z wojska austriackiego, w stopniu kapitana artylerii przeniósł się w 1810 do wojska Księstwa Warszawskiego, gdzie przydzielono go do wojsk inżynieryjnych; uczestniczył w pracach fortyfikacyjnych twierdz w Toruniu, Modlinie i Zamościu, a w Toruniu przez pewien czas był komendantem. W 1813 bronił Modlina, a po jego kapitulacji wrócił do Krakowa, gdzie 26 sierpnia 1814 mianowany został zastępcą profesora geometrii wykreślnej, mechaniki i matematyki stosowanej przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Wobec decyzji Wydziału Oświecenia Narodowego, który odrzucił wniosek uniwersytetu o mianowanie Meciszewskiego profesorem zwyczajnym powrócił on do służby wojskowej Królestwa Polskiego; był wykładowcą w Zimowej Szkole Artylerii i w Korpusie Kadetów w Kaliszu; w 1821 awansował do stopnia pułkownika. Jako wykładowca technik fortyfikacyjnych i matematyki był bardzo wymagający, stosował się też ściśle do reguł wprowadzonych w wojsku przez Wielkiego Księcia Konstantego, co skutkowało tym, że nie był lubiany przez podchorążych.

Profesor zwyczajny (skrót: Prof. zw. / z łac. professor ordinarius, z niem. ordentlicher Professor, skrót: o. Prof.) - stanowisko na uczelni przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który posiada tytuł naukowy profesora (art. 114, ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stanowisko profesora zwyczajnego jest ukoronowaniem kariery naukowej pracowników uczelni. Wiąże się bowiem z największym prestiżem - jest przyznawane szczególnie zasłużonym dla uczelni i wybijającym się naukowo tzw. tytularnym profesorom. Profesor zwyczajny jest wyższą rangą niż profesor nadzwyczajny.

Korpus kadetów - szkoła dla dzieci i młodzieży, współcześnie zwykle na poziomie szkoły średniej, mająca w programie nauczania różnego typu szkolenie wojskowe, prócz kształcenia ogólnego. Pierwsze oddziały kadetów gaskońskich utworzono we Francji za czasów Ludwika XIII, służyli w nich młodsi synowie (franc. cadet) szlachty. Kadetem był prawdziwy Portos.

Zginął w czasie powstania listopadowego, zastrzelony na Krakowskim Przedmieściu koło Pałacu Namiestnikowskiego przez spiskujących podchorążych, wraz z m.in. gen. Maurycym Hauke i gen. Stanisławem Trębickim. Władze rosyjskie nakazały umieścić nazwisko pułkownika Meciszewskiego (obok nazwisk sześciu generałów, którzy zginęli z rąk spiskowców tej nocy) na pomniku "wiernych monarsze" wystawionym w 1841 w Warszawie.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Odznaczony był Krzyżem Złotym Virtuti Militari, Orderem Świętego Stanisława II klasy i Orderem Świętej Anny II klasy z brylantami. Jego żoną była Józefa Łęska (córka Józefa Łęskiego, po śmierci Filipa Meciszewskiego powtórnie zamężna z G. Suskim; zmarła w 1853), z którą miał dwóch synów i trzy córki: Feliksa, Karola, Paulinę, Honoratę i Eufemię; Feliks był właścicielem Ochodzy, a Honorata została żoną Macieja Wojewódzkiego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Podchorąży – tytuł wojskowy kandydata na oficera zawodowego lub rezerwy (tradycyjnie tytuł ten jest używany także w innych służbach mundurowych, np. w straży pożarnej).

Wydał:

"Fortyfikacja polowa" (Warszawa, 1825, z rycinami)

"O wojnie tureckiej przez generała Valentini" (tłumaczenie z niemieckiego, Warszawa, 1829).

Bibliografia

S. Orgelbranda Encyklopedia Powszechna, tom X, 1901

Polski Słownik Biograficzny, tom XX, 1975

Przypisy

ochrzczony 9 lipca 1786
od października 1802 do końca roku akademickiego 1802/1803
studiował tam chemię, mechanikę i logikę
w dokumentach UJ do końca września 1815 figurował jako profesor
wg Orgelbranda wrócił do wojska w 1818 w stopniu majora, natomiast wg PSB już w 1817 był podpułkownikiem, szefem sztabu artylerii i inżynierii
pomnik rozebrano w 1917