Filip Schneider - Polski Serwis Naukowy

Filip Schneider (ur. 5 sierpnia 1897 w Bukowsku, zm. 26 września 1979 w Sanoku) – w latach 1944 – 1948 pierwszy powojenny dyrektor Fabryki Kotłów i Wagonów L.Zieleniewski i Gamper (obecnie Autosan), do sierpnia 1944 żołnierz AK zgrupowania OP-23, działacz PPS, współorganizator Technikum Mechanicznego w Sanoku.

Odznaka Honorowa "Orlęta" - odznaka przyznawana w okresie II Rzeczypospolitej uczestnikom walk o Kresy Wschodnie, a zwłaszcza o Lwów w latach 1918–1920.

Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.

Filip Schneider był synem Filipa i Marii z domu Solon, pochodził z rodziny o tradycjach rzemieślniczych, ukończył szkołę wydziałową a następnie przemysłową przy sanockiej fabryce wagonów. 7 stycznia 1913 podjął pracę w sanockiej Fabryce Wagonów S.A. Ludwika Zieleniewskiego w której pracował nieprzerwanie do 30 listopada 1948.

Strzelcy Siczowi (ukr.: Січові стрільці) - jedna z regularnych formacji armii Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1917-1919, tworzone na Ukrainie od 1917 z Ukraińców galicyjskich, później także z Ukraińców naddnieprzańskich.

Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej – odznaka ustanowiona w listopadzie 1918 r. na posiedzeniu Komendy Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej. Była przyznawana weteranom tej organizacji. Zwana jest również „Odznaką P.O.W” lub „Krzyżem P.O.W.”.

Filip Schneider był legionistą oraz organizatorem Strzelca na terenie fabryki. Od roku 1918 brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej oraz obronie węzła zagórskiego, za co został odznaczony Krzyżem Ochrony Węzła Zagórskiego. W okresie walk polsko-ukraińskich w listopadzie 1918 w Zagórzu zorganizował się samorzutnie polski Komitet Obrońców Węzła Zagórskiego, składający się z kolejarzy oraz członków Sokoła. W Sanoku 2 listopada sformowano również polski obywatelski 3 Baon Strzelców Sanockich, który rozpoczął systematyczną walkę z Ukraińską Armią Galicyjską, w tym z Strzelcami Siczowymi. Natomiast Sanocka Fabryka Wagonów zorganizowała zbrojne pogotowie z robotników fabrycznych, którzy zbudowali drugi pociąg pancerny o imieniu Kozak. Pociąg ten walczył na odcinku linii kolejowej Zagórz-Olszanica-Ustrzyki Dolne-Krościenko-Chyrów.

Zagórz – miasto w woj. podkarpackim, w powiecie sanockim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zagórz. Położony w pobliżu ujścia Osławy do Sanu, na Pogórzu Bukowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krośnieńskiego. W latach 1972-1977 Zagórz był w granicach administracyjnych miasta Sanoka jako dzielnica.

Oddział partyzancki AK (OP-23) – zgrupowanie partyzanckie Armii Krajowej o kryptonimie OP-23 (lub OP-Południe, KN-23) „Suchar”, „Serowiec”, „Hd”, „IV/014”, „San”- sformowane w powiecie sanockim, podległe pod Okręg krakowski, Inspektorat Jasło AK, rozwiązany 19 września 1944.

W latach 1929-1939 Filip Schneider był kierownikiem produkcji fabryki, na stanowisku tym pracował również w latach 1939-1944 dla Zieleniewski Maschinen und Wagonbau-Gesellschaft m. b. H. Werk Sanok, będąc jednocześnie żołnierzem AK ps. "Wyżeł". 12 sierpnia 1944 dwa dni po opuszczeniu Sanoka przez wojska niemieckie został wybrany przez załogę do tymczasowego Zarządu fabryki. Decyzję tę zatwierdziła następnie Powiatowa Rada Narodowa pismem z dnia 3 października 1944. Trzy dni po wkroczeniu do Sanoka Armii Radzieckiej grupa przedwojennych działaczy związkowych jako pierwsza w kraju wznowiła działalność Oddziału Związku Metalowców. W tym samym miesiącu powołano Tymczasowy Zarząd fabryki pod kierownictwem Filipa Schneidera. Uruchomiono wówczas produkcję prostych narzędzi dla rolnictwa: łopat, pługów, bron, gwoździ, okuć budowlanych, wiader i innych wyrobów metalowych. 5 czerwca 1945 sanocka fabryka zostaje włączona do Zjednoczenia Przemysłu Taboru i Sprzętu Kolejowego "Tasko" w Poznaniu. Pierwszym dyrektorem zostaje wybrany decyzją Ministerstwa Przemysłu Filip Schneider, decyzja z 5 marca 1945. Szybko uruchomiono produkcję wagonów kolejowych (węglarki od czerwca 1945), przyczep ciągnikowych i tramwajów (m.in. 15 sztuk dla otwartej w 1948 roku trasy W-Z w Warszawie). Filip Schneider zwolniony z funkcji dyrektora fabryki zostaje następnie przeniesiony do Zakładów Mechanicznych w Elblągu (1948-1949), Konstalu w Chorzowie (1949-1950), Fabryki Cegielskiego w Poznaniu (1950-1951), oraz fabryki wagonów w Świdnicy (1951-1954). W latach 1954-1960 pracuje w Zjednoczeniu Przemysłu Taboru i Sprzętu Kolejowego w Poznaniu, skąd jest delegowany na dwa lata do pracy w Korei. W roku 1960 przechodzi na emeryturę i na stałe pozostaje już w Sanoku.

Bukowsko – wieś (w latach 1748-1934 miasto), siedziba gminy Bukowsko w powiecie sanockim województwa podkarpackiego. Leży nad potokiem Bukowiec oraz Sanoczek w dorzeczu Sanu, 16 km na południowy zachód od Sanoka, na Pogórzu Bukowskim. W latach 1975-1998 miejscowość należała do województwa krośnieńskiego.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

Odznaczenia: Odznaka Honorowa "Orlęta", Gwiazda Przemyśla, Krzyż P.O.W., Krzyż Ochrony Węzła Zagórskiego, Medal za Wojnę, Srebrny Krzyż Zasługi, Krzyż Wolności, Krzyż Ochotniczy.

Przypisy

"Był rozbijaczem PPR, Zabraniał sprzedawać "Trybune Robotniczą" i inne gazety, które były organem PPR. Na zakładzie przeprowadzał antypartyjną robotę przeciwko zjednoczeniu obu partii, za co w lipcu 1948 został wykluczony z PPS . [...] Silnie związany z klerem. Dał do dyspozycji biskupa samochód, przyjmował go w domu, brał udział w uroczystościach kościelnych. " [w:] Stanisław Dydek. Zespół Szkół Mechanicznych w Sanoku. Brzozów. 1997. ISBN 83-87450-00-6. str. 20.
Andrzej Brygidyn. Kryptonim "San". Społeczny Komitet Wydawniczy "San", 1992; strony 45, 116, 164.