Obejmując rządy w Hiszpanii Filip zastał kraj rozrywany partykularyzmami dzielnicowymi, bez wojska i z dziurawym skarbem. Społeczeństwo było pogrążone w marazmie. Nastąpił rozrost biurokracji. Wewnątrz kraju mało było dróg, wiele za to komór celnych. Każda prowincja była inaczej zorganizowana, każda płaciła inne podatki. Hiszpania jak powietrza potrzebowała reform.

Ludwik XIV przykazał ruszającemu do Hiszpanii wnukowi, aby szanował miejscowe obyczaje. W rzeczy samej Filip rychło stał się "dobrym Hiszpanem". Wielki dewot, często popadający w melancholię i hipochondrię, przychylnym okiem patrzył na rosnące znaczenie duchowieństwa w życiu Hiszpanii. Często asystował z trybuny przy auto-da-fé, które uważał za "budującą ceremonię religijną". Udało mu się również zdobyć serca Kastylijczyków swoją postawą podczas wojny. Przede wszystkim panowanie Filipa to początek reform w Hiszpanii. Przybywając z Francji na czele francuskiego wojska, Filip przywiózł ze sobą również francuskich doradców, którzy, wypełniając rozkazy Ludwika XIV, przystąpili do reformowania Hiszpanii.

Filip V Burbon

Podczas pierwszych lat panowania Filip praktycznie nie rządził. O sprawach personalnych decydowała dama dworu jego pierwszej żony, Marii Ludwiki Sabaudzkiej, księżna Ursinos. Zarząd wewnętrzny podlegał francuskim doradcom. Głównym administratorem Hiszpanii został wytrawny biurokrata Jean Orry. Zreorganizował on rząd na wzór francuski. Ustanowił generalnego kontrolera finansów i czterech sekretarzy stanu (wojny, marynarki, spraw zagranicznych i kościelnych, sprawiedliwości). Rada Kastylii została podzielona na wyspecjalizowane izby. Utworzono skarb centralny, z odpowiednim aparatem urzędniczym w terenie. Tym sposobem uzyskano fundusze na wojsko. W 1711 r. armia hiszpańska liczyła 100 batalionów piechoty i 20 000 żołnierzy kawalerii.

Postawa prowincji podczas wojny sukcesyjnej przyczyniła się do unifikacji kraju. W 1707 r. zniesiono odrębne prawa dla Aragonii i Walencji. Rok później zniesiono bariery celne między Kastylią i Aragonią, a także wprowadzono w tych prowincjach jednolity system podatkowy. W 1714 r. Berwick zdobył Barcelonę. Katalonia zapłaciła cenę za swoje separatystyczne dążenia. Zniesiono katalońskie Kortezy, wprowadzono kastylijskie prawa i język hiszpański jako język urzędowy. Filip, wzorem swojego dziadka, popierał biurokratyczny centralizm i gospodarczy merkantylizm. Zakładał królewskie manufaktury, a w San Ildefonso chciał utworzyć nowy Wersal.

Rządy Orry'ego dobiegły końca w 1714 r., kiedy został on odesłany do Francji. Dominującą pozycję na dworze uzyskała druga żona Filipa, ambitna i energiczna Elżbieta Farnese, i jej faworyt Alberoni. Filip coraz bardziej pogrążał się w melancholii. W 1724 r. abdykował nawet na rzecz swojego najstarszego syna, Ludwika I. Po rychłej śmierci tegoż jeszcze w tym samym roku Filip powrócił na tron, ale nie zajmował się sprawami państwa. W 1737 r. na zaproszenie Elżbiety na dwór madrycki przybył słynny kastrat Farinelli. Zdobył on wielki wpływ na Filipa. Król nie mógł usnąć, dopóki Farinelli nie odśpiewał mu przed snem czterech arii operowych.

Impuls nadany hiszpańskiej administracji przez Orry'ego utrzymywał się. Wzmacniała się pozycja sekretarzy stanu. Liczne rady królewskie zostały podporządkowane Radzie Kastylii i Radzie Indii. Wicekrólowie ustępowali miejsca kapitanom generalnym. Proces unowocześniania Hiszpanii był jednak powolny. Brakowało wykwalifikowanych kadr, a wiele starych urzędów pozostało i stawiało opór modernizacji.

Alberoni jako pierwszy minister znosił cła wewnętrzne, powołał Kolegium Morskie w Kadyksie, budował arsenały i flotę wojenną. Zostanie ona wprawdzie zniszczona w 1718 r. w bitwie z Anglikami, ale Hiszpania nie zapomni już o utrzymywaniu potęgi morskiej. Jeden z następców Alberoniego (usuniętego w 1725 r.), baron Ripperda, z pochodzenia Holender, popierał manufaktury i handel, planował również założenie Banku Hiszpańskiego. Jego plany przejął José Patiño. W latach 1726–1727 zreformował on strukturę hiszpańskiego handlu kolonialnego. Przeniósł z Sewilli do Kadyksu Izbę Handlową Indii. Założył liczne kompanie do handlu z Antylami, Wenezuelą i Filipinami. Zakładał nowe porty, stocznie i arsenały, zarówno w metropolii jak i w koloniach. Dochody ze skarbu wzrosły w latach 1700–1737 ze 140 do 200 milionów realów.

Przystąpiono również do zwalczania angielskiej kontrabandy w Karaibach. W 1739 r. wywołało to wojnę o ucho Jenkinsa, podczas której okazało się, że Hiszpania jest w stanie z powodzeniem odeprzeć brytyjski atak na swoje kolonie w Indiach Zachodnich. W 1732 r. Hiszpania wysłała na Morze Śródziemne 500 okrętów w celu zdobycia Oranu. Hiszpania z powrotem stała się wielkim graczem międzynarodowej polityki.

Rodzina

Hiszpańska rodzina królewska, Filip V – drugi z lewej

2 listopada 1701 r. w Figueras poślubił Marię Ludwikę Sabaudzką (17 września 1688 – 14 lutego 1714), córkę księcia Sabaudii – Wiktora Amadeusza II i Marii Anny, córki księcia Filipa I Orleańskiego. Filip i Maria mieli razem czterech synów:

24 grudnia 1714 r. w Maladze poślubił Elżbietę Farnese (25 października 1692 – 11 lipca 1766), córkę księcia Parmy Edwarda II Farnese i Doroty Zofii Wittelsbach, córki elektora Palatynatu Filipa Wilhelma Wittelsbacha. Filip i Elżbieta mieli razem czterech synów i trzy córki: