Filozofia polska - Polski Serwis Naukowy

Filozofia polska pozostawała zawsze pod silnym wpływem filozofii europejskiej, ale wypracowała również oryginalne rozwiązania (sarmatyzm, mesjanizm polski) i wywarła wpływ na zagranicę (Mikołaj Kopernik, Wawrzyniec Goślicki, Andrzej Maksymilian Fredro, Alfred Tarski, przedstawiciele szkoły lwowsko-warszawskiej, Roman Ingarden). Głównymi rysami filozofii polskiej są: zajmowanie się problemami praktycznymi, zainteresowanie państwem i oparcie się na chrześcijaństwie.

Roman Suszko (ur. 9 listopada 1919 w Podobrze, zm. 3 czerwca 1979 w Warszawie) – polski logik, zajmujący się między innymi teorią mnogości, semantyką i lingwistyką matematyczną. Syn chemika Jerzego Suszki. Twórca logiki niefregowskiej.
Edmund Husserl (ur. 8 kwietnia 1859 w Prościejowie, zm. 27 kwietnia 1938 we Fryburgu Bryzgowijskim) – niemiecki matematyk i filozof, jeden z głównych twórców fenomenologii.

Średniowiecze

Przed XIV wiekiem Polska nie posiadała środowiska akademickiego, lecz za sprawą szkół przyklasztornych miała kontakt z życiem umysłowym Europy. Słynęli ze swej uczoności Marcin Polak, historyk i Mikołaj Polak z Montpellier, lekarz i przyrodnik. Witelon, Ślązak, z ojca kolonisty i matki Polki, może być uważany za pierwszego polskiego filozofa. W XIII wieku był czołowym w Europie przedstawicielem platonizmu w neoplatońskiej interpretacji.

Poznańska szkoła metodologiczna (szkoła poznańska)- polski nurt marksizmu który odrzucał tzw. "humanistyczną interpretację marksizmu" starając się inkorporować do filozofii marksistowskiej elementy pozytywizmu i osiągnięcia szkoły lwowsko-warszawskiej. Szkoła poznańska koncentrowała się na zagadnieniach epistemologicznych i metodologicznych - w obręb jej zainteresowań wchodziła jednak przede wszystkim epistemologia historyczna, metodologia nauk humanistycznych i filozoficzne podstawy humanistyki (rozpatrywane z punktu widzenia marksizmu za pomocą metod analitycznych). Obok filozofów "szkoła poznańska" objęła więc także wielu historyków i metodologów historii. Do rozwoju filozofii analitycznej w UAM przyczynił się Kazimierz Ajdukiewicz. Główni reprezentanci szkoły byli jego sukcesorami - należeli do nich Jerzy Giedymin, Jerzy Kmita, Leszek Nowak i Jerzy Topolski.
Edward Dembowski (31 maja 1822 – 27 lutego 1846) – polski działacz lewicy niepodległościowej (Związek Narodu Polskiego), filozof, krytyk literacki i publicysta. Pisarz, organizator konspiracji w Galicji m.in. w Krośnie.

Scholastyka

Przełomem dla rozwoju filozofii w Polsce było powstanie Uniwersytetu Krakowskiego w 1364, a zwłaszcza jego odnowienie w 1400. W XV wieku w Królestwie Polskim działali już przedstawiciele obydwu gałęzi późnej scholastyki. Via moderna reprezentowali: Mateusz z Krakowa, Stanisław ze Skarbimierza, Mikołaj z Gorzkowa, Andrzej z Kokorzyna, Jakub z Paradyża, Paweł z Worczyna i Benedykt Hesse. A dominującą na krakowskim uniwersytecie w drugiej połowie wieku via antiqua: Jan z Głogowa i Jakub z Gostynina (zm. 1506). Silnych reprezentantów miał skotyzm w postaci Michała z Wrocławia i Jana ze Stobnicy. Via moderna odżyła za sprawą Jana z Szylinga. Szczególne miejsce zajmuje w tym gronie Paweł Włodkowic, prekursor prawa międzynarodowego.

Internacjonalizm (łac. inter - między + natio - naród) – ideologia wyrażająca dążenie do przyjaźni i współpracy narodów. Dąży do równouprawnienia i zakłada, że każdy kraj ma swój wkład w rozwoju ogólnoludzkiej kultury.
Ruch egzekucyjny, (znany także pod hasłem egzekucji praw, egzekucji dóbr, popularyści, zamoyczycy) – ruch polityczny średniej szlachty w XVI w., w Polsce (a później w Rzeczypospolitej Obojga Narodów), którego celem było przeprowadzenie reform w dziedzinie sądownictwa, skarbowości i wojska. Reformy te zmierzały do umocnienia państwa i ograniczenia wpływów magnaterii i duchowieństwa. Ruch czasowo, choć nie zawsze, stawał się ważnym sojusznikiem króla.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)