Ten artykuł dotyczy państwa w Europie. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Finlandia powstała w 1917, po upadku władzy carskiej. Finlandia nie miała wówczas tradycji państwowych, gdyż od podboju w średniowieczu ludów fińskich była pod obcym – szwedzkim panowaniem, a następnie ponad 100 lat pod panowaniem rosyjskim.

Geografia

 Osobny artykuł: geografia Finlandii.

Jezioro na przedmieściach Lahti (białe noce)

Park Narodowy Pyhä-Luosto

Większość powierzchni kraju stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową. Naturalne zachodnie i południowe granice Finlandii wyznaczają Zatoka Botnicka i Zatoka Fińska, pomiędzy którymi rozciąga się poprzecinane ciągami wzniesień morenowych Pojezierze Fińskie złożone z 60 tys. jezior. Jeziora zajmują 18,8 tys km², bardzo liczne są bagna i torfowiska. W środkowej części kraju ukształtowanie terenu ma cechy południowych pojezierzy i leżących na północ wyżyn. Na północ od Koła Podbiegunowego rozciąga się Laponia Fińska, która stanowi przedgórze Gór Skandynawskich. Linia wybrzeża szkierowego, jest silnie rozwinięta, z dużą liczbą małych wysepek.

Powierzchnia:

Długość granicy lądowej:

Długość wybrzeża:

Największe miasta (2009):

Jeziora

Poniższa lista przedstawia 10 największych jezior Finlandii:

W całym kraju występuje 187 888 jezior.

Klimat

Południowa część Finlandii leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Natomiast północ (w tym Fińska Laponia) jest w zakresie umiarkowanego chłodnego. Średnie temperatury lipca na południu wynoszą 17-18 °C i 14-15 °C na północy (w najchłodniejszym miejscu pod Kilpisjärvi 12 °C). W styczniu średnie temperatury wynoszą -2 °C na Wyspach Alandzkich, -4 °C na południowym wybrzeżu, w środkowej części kraju od -8 do -10 °C i -14 °C na północy. Średnie roczne opady w Helsinkach wynoszą 650 mm. Długość okresu wegetacyjnego na południu wynosi 185-200 dni, na północy 120. Najwyższą temperaturę zanotowano w 1914 roku w Liperi, koło Joensuu i wynosiła ona 37,2 °C. Nieoficjalnie najniższa temperatura wystąpiła w Kaaresuvanto (-54 °C). Okres zimowy występuje zwykle od połowy grudnia do końca marca na Wyspach Alandzkich, od końca listopada do końca marca na południowym wybrzeżu, od połowy listopada do połowy kwietnia w środkowej Finlandii i od końca października do końca kwietnia na północy. Liczba dni w roku z temperaturą powyżej 25 °C waha się od 20-25 na południu do 5-7 na północy (w górskiej stacji Kilpisjärvi takie temperatury występują średnio raz na 2 lata). Najwięcej zanotowano 48 dni w mieście Kkouvola w 2010 roku. Temperatury powyżej 30 °C zdarzają się rzadko i nie występują w każdym roku. Największą ich liczbę zaobserwowano w 2010 roku w Lappeenranta (14 dni). Okres bez przymrozków trwa od końca kwietnia do połowy października na Wyspach Alandzkich, na południu kraju od początku maja do końca września, na północy od początku czerwca do końca sierpnia, choć sporadycznie przymrozki mogą występować także w lipcu. Średnie roczne opady w Helsinkach wynoszą 650 mm, a największe ich natężenie przypada na sierpień. Na północy suma opadów wynosi 500 mm.

Polityka

Helsinki – luterańska katedra i Plac senacki

Katedra prawosławna w Helsinkach

Helsinki

 Osobny artykuł: Ustrój polityczny Finlandii.

Finlandia jest republiką pół prezydencką.

Głową państwa jest prezydent (od 2000 roku ten urząd sprawuje Tarja Halonen), wybierany przez społeczeństwo w bezpośrednich wyborach na sześcioletnią kadencję i może być wybrany na najwyżej dwie, następujące po sobie, kadencje. W kompetencjach prezydenta zawiera się, między innymi, mianowanie premiera i na jego wniosek ministrów. Mianuje kanclerza sprawiedliwości, przewodniczącego i członków Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także arcybiskupa i biskupów Kościoła ewangelicko-augsburskiego. Posiada możliwość rozwiązania parlamentu, prawo kontroli administracji, prawo inicjatywy ustawodawczej i veta ustawodawczego. Jest również najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych.

Parlament (Eduskunta) jest wybierany przez społeczeństwo na czteroletnią kadencję i liczy 200 osób.

Rząd (Rada Państwa)

Konstytucja

Do 1 marca 2000 roku w skład konstytucji wchodziło pięć ustaw konstytucyjnych:

1 marca 2000 roku weszła w życie nowa konstytucja, zaakceptowana przez Eduskuntę wymaganą większością 2/3 głosów dwukrotnie w 1999 roku (zmiana konstytucji musi zostać uchwalona i potwierdzona przez nowo wybrany parlament).

Partie polityczne (główne)