Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych, Bari, Włochy
W dniach 9 - 10 lutego 2012 r. w Bari, Włochy, odbędzie się ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych. W bibliotece cyfrowej zbiory są przechowywane w formatach cyfrowych i są dostępne lokalnie lub zdalnie. Tego rodzaju biblioteki znajdują różne zastoso...
 
Święto pi-ęknej liczby Pi na Uniwersytecie Śląskim
Liczba Pi swoje święto obchodzi 3.14, czyli 14 marca. Z tej okazji Uniwersytet Śląski organizuje - w dniach 11-13 marca - festiwal nauk ścisłych i przyrodniczych na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii. Uczelnia przygotowała wiele ciekawych warsztató...
 
O edukacji ekologicznej w Śląskim Ogrodzie Botanicznym
Śląski Ogród Botaniczny podsumowuje swój projekt edukacyjny dla dorosłych "Akademia Edukacji Na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju". Z tej okazji 8 czerwca organizuje w Katowicach konferencję pt. "Edukacja dla zrównoważonego rozwoju a postawy pr...
 
Ruszyła pracownia nanomedyczna w Śląskim Uniwersytecie Medycznym
Stworzona kosztem 11,6 mln zł pracownia nanomedyczna, gdzie m.in. opracowywane będą substancje chemiczne do produkcji nowych leków, ruszyła w zabrzańskim ośrodku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Twórcy laboratorium podkreślają pionierski charakter przedsięwzię...
 
Noblista prof. Carlo Rubbia w Uniwersytecie Śląskim
Noblista w dziedzinie fizyki prof. Carlo Rubbia wygłosił 18 listopada wykład w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na temat eksperymentu ICARUS związanego z badaniem cząstek, za sprawą których można m.in. badać procesy zachodzące we wnętrzu gwiazd. Wiz...

Reklama:


Fleksja rzeczownika w języku łacińskim

Czy wiesz że...?
Celownik (łac. dativus) - forma używana jako dopełnienie dalsze (Kasia dała Ali prezent) oraz do oznaczania celu pożytku lub szkody (np. dzieci zepsuły mu telewizor - mu nie dotyczy tu bezpośrednio akcji, a jedynie jej skutków). W języku niemieckim i greckim spełnia rolę narzędnika na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków.

Liczba mnoga - forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych - grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej - piaski - mogąca się odnosić do większych zbiorów - np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).

W języku łacińskim jest 5 deklinacji, oznaczanych numerami I, II, III, IV, V. Odpowiadają one tematom kończącym się na -a, -o, -i lub spółgłoskę, -u i -e. Istnieje też kilka rzeczowników z nieregularną odmianą (domus, iecur, femur i inne).

Przypadki łacińskie

W języku łacińskim jest 6 przypadków, kolejno: nominativus (nominatyw, mianownik), genetivus (genetyw, dopełniacz), dativus (datyw, celownik), accusativus, (akuzatyw, biernik), ablativus (ablatyw), vocativus (wokatyw, wołacz). Vocativus i ablativus czasem występują w odwrotnej kolejności. Funkcje przypadków często są odmienne niż w języku polskim, w szczególności ablativus nie posiada polskiego odpowiednika.

Deklinacja - odmiana wyrazu (imienia) przez przypadki i liczby. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.

Spółgłoska to dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy (kanał głosowy). W czasie wymawiania spółgłosek powstaje szmer, gdy powietrze natrafia na przeszkodę (zwarcie, zbliżenie).

Stosowane skróty przypadków to odpowiednio: N. (Nom.), G. (Gen.), D. (Dat.), Acc., Abl., V. (Voc.).

Niektóre rzeczowniki (zwłaszcza nazwy miast, ale też rzeczowniki pospolite, jak domus, humus, militia, rus, dies) zachowują archaiczny, siódmy przypadek: miejscownik (locativus).

Ogólne reguły deklinacyjne

W liczbie mnogiej wołacz jest zawsze identyczny z mianownikiem, a narzędnik z celownikiem. W obu liczbach biernik rodzaju nijakiego jest identyczny z mianownikiem (tak samo w języku polskim!).

Ablatiw (łac. ablativus) - forma charakterystyczna dla łaciny, która jako jedyny język europejski przechowała ten przypadek z pierwotnego zestawu ośmioprzypadkowej deklinacji praindoeuropejskiej. Właściwy ablatyw (ablativus separationis) wyraża odchodzenie i oddzielanie się od czegoś. Oprócz tego spełnia też rolę narzędnika i miejscownika na zasadzie synkretyzmu przypadków (w łacinie nie ma oddzielnego narzędnika, a miejscownik jest w zasadzie w zaniku) i wiele innych funkcji (np. ablativus qualitatis, ablativus instrumenti, ablativus auctoris, ablativus temporis, ablativus qualitatis, ablativus modi, ablativus pretii).

Narzędnik (łac. instrumentalis) - forma używana m.in. dla określenia narzędzia (naprawił telewizor śrubokrętem, przyjechałem pociągiem), sposobu w jaki coś się dzieje (osiągnąłem to sprytem) itp. Przy czasownikach oznaczających rządzenie oznacza dopełnienie bliższe (dyrygent kieruje orkiestrą), przy niektórych innych dopełnienie dalsze (Maria handluje kwiatami). Łączy się z niektórymi przyimkami, np. z, pod, nad.

Deklinacja I o temacie na -a

Deklinacja II o temacie na -o


Deklinacja III o temacie na spółgłoskę lub -i

Są trzy podgrupy deklinacji III, spółgłoskowa, samogłoskowa i mieszana




Deklinacja IV o temacie na -u


Deklinacja V o temacie na -e

Zobacz też

  • koniugacja łacińska





  • Czy wiesz że...? beta

    Dopełniacz (łac. genetivus) - forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie - używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).
    Czasownik (verbum) w języku łacińskim podlega koniugacji, tj. odmianie przez osoby, liczby, czasy, tryby i strony. Występują cztery typy takiej odmiany: koniugacja pierwsza (o temacie zakończonym na -ā), koniugacja druga (o temacie zakończonym na -ē), koniugacja trzecia (o temacie zakończonym na spółgłoskę, przy czym występuje w niej też podtyp, w którym między tematem a końcówką występuje spójka ĭ) i koniugacja czwarta (o temacie zakończonym na -ī). Istnieją też nie podlegające koniugacji formy bezosobowe czasownika.
    Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.