Flossenbürg - KL - Polski Serwis Naukowy

Flossenbürg

Odrecznie narysowany plan obozu koncentracyjnego w Flossenbürgu autorstwa Stefana Kryszczaka - byłego więźnia obozu

Konzentrationslager Flossenbürg – niemiecki obóz koncentracyjny założony w maju 1938, w pobliżu miasta Weiden, w Górnym Palatynacie, w Bawarii, w Niemczech. Funkcjonował do kwietnia 1945.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Max Koegel (ur. 16 października 1895, zm. 26 czerwca 1946) - zbrodniarz hitlerowski, komendant obozów koncentracyjnych Ravensbrück, Majdanek i Flossenbürg oraz SS-Obersturmbannführer.

Historia obozu

Obóz powstał w chwili, w której planowano już ekspansję III Rzeszy w kierunku Austrii, Kraju Sudetów i Czech. Został założony obok kamieniołomów granitu (Deutsche Erd- und Steinwerke), w których niewolniczo wykorzystywano więźniów.

Komendantami obozu byli kolejno:

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Wilhelm (Franz) Canaris (ur. 1 stycznia 1887 w Aplerbeck, zm. 9 kwietnia 1945 we Flossenbürgu) – admirał niemiecki, szef wywiadu wojskowego Abwehry od 1935 do 1944 roku, jedna z najbardziej enigmatycznych postaci II wojny światowej, wysoki dygnitarz III Rzeszy, a zarazem przeciwnik polityki Adolfa Hitlera.

SS-Sturmbannführer Jakob Weiseborn: 4 maja 1938 – 20 stycznia 1939;

SS-Sturmbannführer Karl Künstler: 20 stycznia 1939 – 10 sierpnia 1942;

SS-Hauptsturmführer Karl Fritzsch: 10 sierpnia 1942 – 15 września 1942;

SS-Sturmbannführer Egon Gustav Adolf Zill: 15 września 1942 – 10 maja 1943;

SS-Sturmbannführer Max Koegel: 10 maja 1943 – 20 kwietnia 1945.

Obóz początkowo składał się z szesnastu drewnianych baraków więźniarskich, kuchni, rewiru itd. Obóz posiadał swoje własne krematorium, tuż koło placu egzekucji.

Marsze śmierci – nazwa nadana najpierw przez środowiska więźniarskie, następnie przez historiografię marszom ewakuacyjnym wyruszającym z niemieckich obozów koncentracyjnych przy zbliżaniu się frontów alianckich, przede wszystkim Armii Czerwonej w 1944 i 1945 roku.

Karl Fritzsch (ur. 10 lipca 1903, zm. 2 maja 1945) - zbrodniarz hitlerowski, Schutzhaftlagerführer w obozach koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Flossenbürg oraz SS-Hauptsturmführer.

Począwszy od lat 1943/1944, w związku z wzmożeniem wysiłków wojennych, wiele firm – zwłaszcza o znaczeniu wojskowym przeniosło się w okolice Bawarii i Kraju Sudetów. Wówczas Flossenbürg stał się "obozem macierzystym" dla wielu komand zewnętrznych i podobozów (ok. 60 w samej Bawarii, 43 w Saksonii, 32 w granicach dzisiejszych Czech i jeden na terenie dzisiejszej Polski). Podobozy te odegrały wielką rolę w niemieckim przemyśle wojennym. Więźniowie pracowali dla większości wielkich niemieckich koncernów wspierających wysiłek wojenny III Rzeszy.

Jakob Weiseborn (ur. 22 marca 1892 we Frankfurcie nad Menem, zm. 20 stycznia 1939 we Flossenbürgu) - SS-Sturmbannführer, pierwszy komendant obozu koncentracyjnego Flossenbürg.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

9 kwietnia 1945 roku, na dwa tygodnie przed wyzwoleniem zamordowano w obozie członków niemieckiej opozycji antyhitlerowskiej, związanych z zamachem na A. Hitlera z dnia 20 lipca 1944: stracono m.in. Wilhelma Canarisa, Hansa Ostera i Dietricha Bonhoeffera.

20 kwietnia SS zarządziła ewakuację obozu "Marszami Śmierci". 22 tys. więźniów wymaszerowało w kierunku KL Dachau. Przynajmniej 7 tys. zginęło przed dotarciem do tego obozu. Flossenbürg został wyzwolony 23 kwietnia 1945 przez wojsko amerykańskie. Wówczas w obozie przebywało ok. 1600 najbardziej wycieńczonych więźniów.

Jeńcy sowieccy w niewoli niemieckiej (1941-1945) – około 5,7-milionowa grupa żołnierzy Armii Czerwonej, wziętych do niewoli przez wojska niemieckie w trakcie działań wojennych prowadzonych na froncie wschodnim II wojny światowej w latach 1941-1945.

Górny Palatynat (Oberpfalz) - kraina historyczna w południowych Niemczech, współczesnie jedna z rejencji Bawarii. Stolicą Górnego Palatynatu jest Ratyzbona, a inne większe miasta to Weiden i Amberg. Przez Górny Palatynat przepływa rzeka Regen. Tam znajdują się też góry Las Bawarski (Bayerischer Wald) i Las Czeski (Böhmerwald).

Więźniowie i ofiary

Pierwszymi więźniami byli niemieccy prześladowani wówczas homoseksualiści oraz kryminaliści. Następnie przeniesiono tu ok. tysiąca więźniów z KL Dachau oraz wielu Polaków, członków ruchu oporu. Regularnie urządzano masowe egzekucje w pobliskiej strzelnicy. Egzekucje dotyczyły także wielu sowieckich jeńców wojennych. Większość więźniów pochodziła z Europy Środkowo-Wschodniej.

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna NSDAP) – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Radzieccy jeńcy wojenni zorganizowali powstanie w jednym z podobozów Flossenbürga: Mülsen Saint Micheln. Żadnemu więźniowi nie udało się wówczas zbiec.

96 tys. więźniów przeszło przez Flossenbürg, z czego ok. 6 tys. w obozie macierzystym. Ok. 30 tys. w nim zginęło (spotyka się i dwukrotnie większe szacunki).

Zobacz biogramy więźniów.

Celem powstania tej strony jest zgromadzenie informacji o cennych pozycjach książkowych (także w postaci elektronicznej) z zakresu historii posiadanych przez polskich Wikipedystów.

Egon Gustav Adolf Zill (ur. 28 marca 1906, zm. 1974) - zbrodniarz hitlerowski, komendant obozów koncentracyjnych: Hinzert, Flossenbürg i Natzweiler-Struthof oraz SS-Sturmbannführer.

Dzieje powojenne

Po wojnie, przez prawie rok zabudowania obozu służyły Amerykanom za miejsce internowania więźniów nazistowskich. Następnie również jako obóz przejściowy dla osób wracających w swoje strony. Aktualnie funkcjonuje jako miejsce pamięci.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Obóz koncentracyjny w Flossenbürgu

Zobacz też

Obozy niemieckie 1933-1945

Holocaust

Proces załogi Flossenbürga (US vs. Friedrich Becker i inni)

Bibliografia

Wykaz bibliografii dla serii artykułów o niemieckich obozach w latach 1933-1945 został umieszczony na osobnej stronie.

Karl Künstler (ur. 12 stycznia 1901, zm. kwiecień 1945) - zbrodniarz hitlerowski, drugi komendant obozu koncentracyjnego Flossenbürg oraz SS-Obersturmbannführer.

Proces załogi Flossenbürga (US vs Friedrich Becker i inni) - największy i najważniejszy proces, który przeprowadzili alianci przeciwko funkcjonariuszom hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Flossenbürg. Toczył się od 12 czerwca 1946 do 22 stycznia 1947 przed amerykańskim Trybunałem Wojskowym w Dachau, a oskarżonych zostało 46 byłych członków załogi obozu i więźniów funkcyjnych.

Linki zewnętrzne

Witryna Flossenbürg