Fontanna Potop - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy fontanny w Bydgoszczy. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa Potop.

Fontanna Potop nocą

Fontanna Potop w 1910 roku

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Pomniki i rzeźby w Bydgoszczy

Fontanna Potop - fontanna-rzeźba istniejąca w latach 1904-1943 w Bydgoszczy. Przez cały okres istnienia, a więc 39 lat, dzieło to było jedną z atrakcji turystycznych Bydgoszczy. Od 2006 r. trwa proces rekonstrukcji rzeźby prowadzony przez Społeczny Komitet Odbudowy Bydgoskiej Fontanny Potop.

Piaskowiec to średnioziarnista, zwięzła skała osadowa powstała w wyniku scementowania ziaren kwarcu, skaleni, miki oraz okruchów innych skał i minerałów o średnicy 0,063-2 mm za pomocą spoiwa ilastego, krzemionkowego, wapiennego (kalcytowego, dolomitowego) lub żelazistego. Przyjmuje różne zabarwienia od szarego po żółte, czerwone i białe.

Ferdinand Lepcke (ur. 23 marca 1866 w Coburgu, zm. 12 marca 1909 w Berlinie) - niemiecki rzeźbiarz, twórca m.in. bydgoskich pomników: ”Potop” i ”Łuczniczka”.

Opis

Pomnik przedstawiał kulminacyjny moment biblijnego potopu - scenę, gdy giną zwierzęta i ludzie, którzy nie znaleźli schronienia na barce. Grupa posągowa fontanny składała się z trzech niezależnie stojących części.

W centrum fontanny znajdował się mężczyzna, podtrzymujący lewym ramieniem omdlewającą kobietę. Drugą ręką usiłował wciągnąć na skałkę innego mężczyznę. U stóp skały leżała młoda matka, zmarła z wyczerpania, która zdołała jednak uratować swoje dziecko, bezradnie rozglądające się po wodnej pustyni. Obok wdrapywał się lew, nie czyniąc jednak szkody ludziom. Była to główna figura, dominująca nad pozostałymi, usytuowana w centrum niecki fontanny.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych. Wyjątkiem są stopy miedzi i cynku, które noszą nazwę mosiądzów. Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

Drugą figurę tworzyła samotna niedźwiedzica, z głową skierowaną na wschód i prawą łapą uniesioną, opartą o skałę. W zaciśniętej paszczy trzymała bezładne, martwe ciało małego niedźwiadka.

Trzecia część rzeźby nawiązywała do mitologii greckiej. Przedstawiała scenę walki człowieka z oplatającym go wężem morskim, na wzór grupy Laokoona. Oddany został wysiłek mięśni i napięcie podczas tych zmagań.

Kompozycja rzeźbiarska miała 6 metrów wysokości i wykonana została z brązu, masa całości wynosiła 9 ton. Ściany basenu zbudowano z czerwonego piaskowca, stopnie z szarego granitu śląskiego, a otaczający chodnik ułożono w mozaikę.

Województwo kujawsko-pomorskie - jedno z 16 województw leżące w północnej części Polski centralnej. Zostało utworzone w 1999 z dawnych województw: bydgoskiego, włocławskiego i toruńskiego. W pierwotnym projekcie sejmowym region ten miał się stać częścią wielkiego województwa pomorskiego, na skutek protestów mieszkańców zrezygnowano jednak z tych planów. Siedzibą wojewody i urzędu wojewódzkiego jest Bydgoszcz. Siedzibą zarządu województwa, sejmiku wojewódzkiego i urzędu marszałkowskiego jest Toruń. [2]

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Historia fontanny

Fontanna była efektem konkursu ogłoszonego w 1897 roku przez Krajową Komisję dla Popierania Sztuki Plastycznej w Poznaniu (niem. Landes Kunst Komission für Fordemung der Bildende Künste) na wodotrysk - rzeźbę w Bydgoszczy. Konkurs, na który wpłynęło 46 prac, wygrał berliński artysta - rzeźbiarz Ferdinand Lepcke (1866-1909). Prace nad wykonaniem i ustawieniem pomnika trwały 6 lat. Postawiono go w ogrodzie regencyjnym (dziś park im. Kazimierza Wielkiego). Uroczyste odsłonięcie pomnika miało miejsce 23 lipca 1904 r. o godz. 11.00, lecz wodę do wodotrysku doprowadzono dopiero w 1908 r. W uroczystości która zgromadziła przedstawicieli władz z Berlina i Poznania oraz licznie przybyłych mieszkańców wziął udział także autor Ferdinand Lepcke. W 1908 r. wykonał on również statuę "Łuczniczki", która stanęła na Placu Teatralnym w 1910 roku i dziś jest najpopularniejszym symbolem grodu nad Brdą i Wisłą. Koszt całego przedsięwzięcia według różnych źródeł wahał się między 110, a 200 tys. marek.

Mitologia grecka – zbiór mitów przekazywanych przez starożytną tradycję grecką opowieści o bogach, boginiach, herosach, wyjaśniających miejsce człowieka w świecie, oraz samo funkcjonowanie świata, jego stworzenie i historię. Z mitologii czerpano wiedzę na temat świata i rozwijano na tej podstawie normy etyczne wyznaczające miejsce człowieka w ustalonym porządku świata. Wiedza płynąca z mitów nie stanowiła jednak nigdy "prawdy objawionej" i otwarta była na dyskurs, polemikę i krytykę. Sama zaś starożytna religia grecka, chociaż nie sposób o niej mówić w oderwaniu od mitologii będącej jej elementarną częścią składową, opierała się w znacznym stopniu na ortopraksji (jedności praktyk religijnych), nie zaś ortodoksji (jedności poglądów).

Granit – kwaśna skała magmowa – głębinowa, średnio- lub grubokrystaliczną, częściej średniokrystaliczna. Granit ma budowę jawnokrystaliczną na skutek środowiska głębinowego w jakim powstał.

Fontanna „Potop” czytelna w swoim biblijnym przesłaniu emanowała dramatyzmem wydarzeń i budziła podziw. Ulokowana wśród zieleni w parku była obiektem częstych odwiedzin w trakcie tradycyjnych spacerów i szybko stała się stałym elementem pejzażu miasta. Bydgoszczanie szczycili się jej posiadaniem. Rzeźba przetrwała do 7 stycznia 1943 r., kiedy to decyzją okupacyjnych władz miasta rozpoczęto jej rozbiórkę, w celu pozyskania metalu na cele wojenne. Po II wojnie światowej zachował się jedynie basen, zaś rzeźba została zastąpiona czterema kamiennymi rybami tryskającymi wodą, autorstwa Józefa Makowskiego.

Bydgoska fontanna "Potop" miała dwie kopie: pierwsza w rodzinnym mieście rzeźbiarza w Coburgu w Bawarii, jednak bez dwóch bocznych rzeźb, a druga w Eisleben, w Górnej Saksonii. Rzeźby z Bydgoszczy w styczniu 1943 roku i z Eisleben w grudniu 1942 roku zostały przetopione na cele wojenne. Pozostała jedynie niepełna rzeźba w Coburgu, w oparciu o którą Stowarzyszenie Odbudowy Bydgoskiej Fontanny "Potop" rekonstruuje to dzieło artystyczne.

Proces rekonstrukcji zainicjowano w 2004 r. Środki finansowe zebrano ze składek społecznych, miasta Bydgoszczy, władz samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego oraz funduszy unijnych. W kwietniu 2009 r. ustawiono przed Galerią Drukarnia pierwszy odtworzony fragment pomnika: niedźwiedzicę. W kwietniu 2010 r. przeniesiono ją do misy fontanny w parku im. Kazimierza Wielkiego, przy której na koszt miasta zrekonstruowano dawną, kolorową mozaikę w formie kręgów i fal. 30 czerwca 2010 r. do fontanny trafił drugi fragment rzeźby - człowiek walczący z wężem. Autorem rekonstrukcji tej części fontanny jest Michał Pronobis, a jej odlew warty ponad 100 tys. złotych został wykonany przez Jacka Guzerę w Kielcach.

Przypisy

↑ Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom VI. Bydgoszcz 2000. ISBN 83-85327-58-4, str. 61-62
http://www.potopbydgoski.pl/aktualnosci.php dostęp 15-07-2010

Dwie odtworzone fragmenty rzeźby: niedźwiedzica i człowiek walczący z wężem - widok od północy, czerwiec 2010 r.

Zobacz też

Pomniki i rzeźby w Bydgoszczy

Ferdinand Lepcke

Łuczniczka (pomnik w Bydgoszczy)

Śródmieście (Bydgoszcz)

Bibliografia

Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom VI. Bydgoszcz 2000. ISBN 83-85327-58-4, str. 61-62 (hasło Lepcke Ferdinand)

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Stowarzyszenia Odbudowy Bydgoskiej Fontanny "Potop"

Obszerna strona poświęcona fontannie "Potop"

Kolejna strona