Fordon - dzielnica Bydgoszczy - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 53°08′51.47″N 18°10′03.98″E / 53.1476306, 18.1677722

Dzielnica Fordon

Dzielnica Wschodnia, Fordon – dzielnica Bydgoszczy leżąca w Dolinie Fordońskiej nad Wisłą, licząca około 70 000 mieszkańców (koniec 2010), do 1973 roku samodzielne miasto. Nazwa "Fordon" pochodzi od pobieranego kiedyś cła rzecznego - fordanu.

Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracji elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).
Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.

Dzielnica obejmuje 16 osiedli: Stary Fordon - Akademickie - Bajka - Bohaterów - Eskulapa - Kasztelanka - Łoskoń - Mariampol - Nad Wisłą - Niepodległości - Pałcz - Powiśle - Przylesie - Szybowników - Tatrzańskie - Zofin. Ponadto do Dzielnicy Wschodniej niekiedy wlicza się również kilka osiedli znajdujących się między starą częścią Bydgoszczy, a Fordonem: Brdyujście i Siernieczek.

Przylesie - osiedle Bydgoszczy leżące w Dzielnicy Wschodniej, stanowiące część tzw. Nowego Fordonu. Sąsiaduje z osiedlami: Bohaterów, Eskulapa i Akademickim.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Historia

Miejscowość Wyszogród wzmiankowano po raz pierwszy w 1113 roku w kronice Galla Anonima, w której opisano zdobycie w 1112r. Wyszogrodu przez Bolesława Krzywoustego. W tym czasie był to ważny gród obronny na południu Pomorza Gdańskiego, strzegący przeprawy przez Wisłę. Podczas rozbicia dzielnicowego gród przez krótki czas był stolicą księstwa Wyszogrodzko-Bydgoskiego. Z uwagi na duże znaczenie strategiczne, w 1329 roku gród został zaatakowany znienacka przez Krzyżaków pod wodzą Otto von Luterberga. W bitwie zginęła 200-osobowa załoga, a twierdza została spalona i zburzona. Mieszkańcom Wyszogrodu nakazano się przenieść w inne miejsce, 2 km na północny wschód, w miejsce dzisiejszego Fordonu.

Dolina Fordońska (314.83) - niewielki mezoregion fizycznogeograficzny w północnej Polsce, stanowiący południową część Doliny Dolnej Wisły. Region graniczy od zachodu z Wysoczyzną Świecką, od południa z Kotliną Toruńską, od wschodu z Pojezierzem Chełmińskim a od północnego wschodu z Kotliną Grudziądzką. Dolina Fordońska leży w całości w obrębie woj. kujawsko-pomorskiego i bierze swą nazwę od Fordonu, dawnego miasta, obecnie dzielnicy Bydgoszczy.
Kasztelanowie wyszogrodzcy – wyżsi urzędnicy ziemscy na dawnym terytorium wyszogrodzkim (obecnie część powiatu bydgoskiego) od początku XIII wieku do połowy XIV wieku.

W roku 1382 książę Władysław Opolczyk ulokował miasto na prawie chełmińskim. W dniu 3 lipca 1424 król Władysław Jagiełło wydał nowy przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim pod obecną nazwą Fordon. W mieście mieszkało wielu Żydów. W 1772 roku Fordon znalazł się na terenach objętych pierwszym zaborem pruskim. Po niedługim czasie miasto wcielono do Księstwa Warszawskiego, a w pobliżu odpoczywał wraz ze swoim wojskiem cesarz Napoleon Bonaparte. W 1920 roku miejscowość ponownie znalazła się w granicach Polski. W tym czasie w mieście istniała szkoła szybowcowa i lotnisko dla szybowców. Podczas II wojny światowej w Dolinie Śmierci na fordońskich "górkach" Niemcy wymordowali kilka tysięcy ludzi, co upamiętniają pomnik i groby ofiar.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.
Rudolf Modrzejewski lub Ralph Modjeski (ur. 27 stycznia 1861 w Bochni, zm. 26 czerwca 1940 w Los Angeles) – polski i amerykański inżynier, budowniczy linii kolejowych i mostów, pionier w budownictwie mostów wiszących.

Koncepcja włączenia Fordonu do Bydgoszczy pojawiła się w związku z bliskim sąsiedztwem i szukaniem nowych terenów dla budownictwa mieszkalnego. Jeszcze w maju 1964 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Bydgoszczy przyjęła uchwałę, według której scalenie obydwu ośrodku miałoby nastąpić w 1970 roku. W marcu 1968 roku odbyło się pierwsze z wielu zebrań i konsultacji Prezydium Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w Bydgoszczy. W roku kolejnym podjęto decyzję o wybudowaniu na granicy Fordonu i Bydgoszczy Zespołu Szkół Wyższych - ATR, co miało przesądzić o połączeniu dwóch ośrodków.

Specyficzne położenie Bydgoszczy, nad dwiema rzekami, Brdą i Wisłą oraz Kanałem Bydgoskim, na dwóch wysoczyznach, skarpie północnej i południowej oraz niecce pomiędzy nimi, sprawia, iż jednoznaczny podział na dzielnice pozostał do dziś nierozstrzygnięty.
Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga.

W dniu 8 grudnia 1972 roku została podjęta uchwała o przyłączeniu Fordonu do miasta Bydgoszczy. Weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 1973 roku. W chwili przyłączenia Fordon liczył ogółem ponad 8700 mieszkańców. Obecnie jest on największą dzielnicą Bydgoszczy (o powierzchni 30,6 km²).

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.
Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)