Formacja zakonna - Polski Serwis Naukowy

Formacja zakonna - proces stopniowego doskonalenia się osoby, która złożyła śluby zakonne (lub inne podobne więzy) i współpracuje z łaską Bożą krocząc drogą charakterystyczną dla konkretnego instytutu, zgromadzenia lub zakonu (charyzmat zakonny).

Formacja dotyczy całego okresu przebywania osoby w zakonie, a nawet okresu poprzedzającego związanie się z instytutem (tzw. rozeznawanie powołania we współpracy z kierownikiem duchowym). Podstawowymi etapami formacji zakonnej są: postulat, nowicjat, okres po złożeniu ślubów czasowych oraz po złożeniu ślubów wieczystych aż do śmierci. Wszystkie etapy są jednakowo ważne i odznaczają się zintegrowaną pracą nad wszystkimi przymiotami osobowości. Formacja ma na celu osiągnięcie dojrzałości ludzkiej, w aspektach indywidualnym, społecznym i duchowym. Droga formacji skandowana jest przez naturalnie pojawiające się kryzysy, których właściwe przechodzenie jest gwarantem właściwego rozwoju osobowościowego.

Sakramenty (w łacinie kościelnej sacramentum — „tajemnica religii”; od późnołacińskiego sacramentum — „przysięga wierności”, np. legionistów, od sacro, sacrare — „poświęcić, ubóstwić”) – w chrześcijaństwie obrzęd religijny rozumiany jako znak lub sposób przekazania łaski Bożej, ustanowiony, zgodnie z wiarą, przez Chrystusa.

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.

Formacja w różnych instytutach posiada cechy wspólne jak i różnice, wynikające z charyzmatów konkretnych zgromadzeń i zakonów. Różnice wynikają również z rodzajów instytutów (żeńskie, męskie, kleryckie, laickie). Specyficzna jest także formacja osób zakonnych przygotowujących się do przyjęcia święceń kapłańskich.

Charyzmat (z gr. χάρισμα /chárisma/ – "bezinteresowny dar", "dar łaski") – termin stosowany w chrześcijaństwie, wskazujący na pewne dary boże, uzdolniające tego, kto je otrzymał, do szczególnej służby w Kościele. Czasem pojęcie to odnoszone jest do zgromadzeń i zakonów: np. charyzmat zakonu, zgromadzenia – oznacza wtedy najważniejszy kierunek jego działalności.

Kierownictwo duchowe – w chrześcijaństwie praktyka, z której korzystają osoby chcące udoskonalać swą relację z Bogiem, pogłębiać życie wewnętrzne, wykorzeniać swoje wady i wzrastać w cnotach.

Formacja zakonna opiera się na Piśmie Świętym, nauczaniu Kościoła, dokumentach własnych instytutów, takich jak np. Konstytucje czy Statuty partykularne. Jednym z podstawowych elementów właściwej formacji zakonnej jest bogate życie sakramentalne (codzienna Eucharystia oraz częsta spowiedź święta). Nieodzownym w formacji zakonnej jest również ciągłe pogłębianie znajomości duchowości i charyzmatu własnego instytutu (tzw. powrót do źródeł). Ten ostatni element został szczególnie podkreślony w dokumentach Soboru Watykańskiego II.

Postulat (łac. postulare - żądać, wymagać) - pierwszy okres życia we wspólnocie zakonnej, poprzedzający nowicjat. Postulat może trwać od kilku tygodni do 2 lat. Służy postulantom do poznania zakonu i wciągnięcia się do życia zakonnego. W związku z tym, że postulant lub postulantka nie składają żadnych przyrzeczeń, mogą w każdej chwili przerwać postulat i opuścić wspólnotę bez żadnych konsekwencji. Bezpośrednio po postulacie rozpoczyna się nowicjat.

Powołanie – potocznie: posiadanie określonego daru do wykonywania danej czynności przez większą część życia. Czynność tę wykonuje się bardziej z pobudek altruistycznych niż finansowych, choć te drugie mogą mieć również znaczenie. Można również mieć powołanie do pracy, którą się wykonuje.

Zobacz też

Vita Consecrata

Dom formacyjny