Foryska - Polski Serwis Naukowy

Foryska (Staw Foryśka) – niewielki staw położony przy Osiedlu Piaśniki II w Świętochłowicach, województwo śląskie. Jest jednym z cenniejszych, pod względem przyrodniczym, obiektów na terenie miasta. W samym akwenie i w jego bezpośrednim otoczeniu żyje stosunkowo dużo gatunków zwierząt rzadkich w skali regionu i podlegających w Polsce ochronie prawnej.

Remiz zwyczajny (Remiz pendulinus) – niewielki ptak wędrowny z rodziny remizów, zamieszkujący środkową i południową Europę i pas Azji Środkowej aż po Mandżurię, Półwysep Koreański i środkowe Chiny. Zimuje na południowym skraju Europy, Azji Mniejszej, Iranie, Indiach i południowych Chinach. W Polsce w ostatnich latach gatunek dosyć częsty. Przeloty III–IV i IX–XI. Dawniej klasyfikowany w rodzinie sikor (Paridae), obecnie zaliczany do oddzielnej rodziny remizów (Remizidae). W Europie jest jedynym przedstawicielem tej rodziny. Od sikor różni się przede wszystkim ostro zakończonym dziobem i niezwykłą budową gniazda, niespotykaną u innych gatunków ptaków.

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Flora

Linię brzegową porasta roślinność wynurzona tworząc miejscami dość szerokie pasma szuwarów, w których dominuje głównie pałka (Typha). Miejscami brzegi stawu porastają wierzby (Salix), bez czarny (Sambucus nigra) i inne w większości nasadzane drzewa i krzewy oraz gęste zarośla rdestowca (Reynoutria). Ta ostatnia roślina jest obcym i niezwykle ekspansywnym elementem, wypierając w wielu miejscach gatunki rodzime.

Łozówka (Acrocephalus palustris) – niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków, wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych. Gniazduje w Europie od południowej Anglii i Francji po Ural poza półwyspami: Skandynawskim, Apenińskim i Bałkańskim. Zimuje na Półwyspie Iberyjskim i w Maroku. W Polsce średnio liczny ptak lęgowy niżu.

Karaś srebrzysty (Carassius gibelio) – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), długo uznawana za podgatunek Carassius auratus gibelio karasia złocistego (chińskiego). Nazywany jest również japończykiem.

Fauna

Ptaki

Niewątpliwie przyrodniczą atrakcją na tym terenie jest gniazdowanie w nadbrzeżnych zaroślach remiza (Remiz pendulinus). W szuwarach otaczających zbiornik wodny licznie gniazdują łyski (Fulica atra) oraz kokoszki wodne (Gallinula chloropus). Na stawie występują również kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos), najpospolitszy w Polsce gatunek kaczek. Część ptaków zakłada (lub usiłuje zakładać) tu gniazda, część zalatuje nad zbiornik jedynie czasowo. Na tafli wodnej można łatwo zaobserwować charakterystyczne sylwetki perkoza dwuczubego (Podiceps cristatus) oraz jaskółki oknówki (Riparia riparia) i rybitwy czarne (Chlidonias niger). W zaroślach nadwodnych zakładają swe gniazda drobne ptaki śpiewające jak np. łozówki (Acrocephalus palustris), potrzosy (Emberiza schoeniclus) oraz cierniówki (Sylvia communis). Wszystkie wymienione powyżej gatunki ptaków objęte są w Polsce ochroną prawną.

Świętochłowice (niem. Schwientochlowitz) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Pałka (Typha L.) – rodzaj roślin ziemno-wodnych należący do rodziny pałkowatych (Typhaceae). Skupia około 30 gatunków roślin, występujących przede wszystkim w klimacie umiarkowanym. Gatunkiem typowym jest Typha latifolia L..

Płazy

Wzdłuż brzegu akwenu i w szuwarach występują żaby z grupy zielonych, należące prawdopodobnie do gatunku żaba jeziorkowa (Rana lessonae). W pobliżu zbiornika występują też nielicznie inne gatunki płazów, które odbywają w nim gody. Spotkać tu można traszkę zwyczajną (Triturus vulgaris) oraz ropuchę szarą (Bufo bufo) czy żabę trawną (Rana temporaria).

Krzyżówka (Anas platyrhynchos) — gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych. Zasiedla ona większość półkuli północnej, ale została introdukowana do południowo-wschodniej Australii oraz na Nową Zelandię. Nie jest zagrożona, wyróżnia się 7 podgatunków. Gatunek łowny w okresie od 15 sierpnia do 21 grudnia. Od krzyżówki pochodzą kaczki domowe.

Żaba jeziorkowa (Pelophylax lessonae syn. Rana lessonae) – gatunek płaza z rodziny żabowatych. Bardzo podobna do żaby wodnej, w zasadzie zewnętrznie różni się od niej tylko długością goleni, średnią ogólną wielkością i typem preferowanego środowiska. Oba gatunki należą do rodzaju Pelophylax z rodziny żabowatych (żab właściwych). Żaba jeziorkowa zamieszkuje niziny (występuje do wysokości 400 m n.p.m.) Europy Środkowej i południowej Skandynawii.

Ryby

W samym zbiorniku, żyje kilka gatunków ryb i akwen ten jest wykorzystywany przez wędkarzy. Spotykamy tu wzdręgi (Scardinius erythrophthalmus), karasie srebrzyste (Carassius auratus gibelio), karasie pospolite (Carassius carassius), słonecznice (Leucaspius delineatus), a także karpie (Cyprinus carpio), wprowadzone tu celowo przez wędkarzy.

Traszka zwyczajna (Lissotriton vulgaris) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych. Ubarwiony jest w odcieniach brązu z czarnymi plamkami, bardziej widocznymi u samców, które są większe od samic. Posiada szeroki zasięg występowania w Europie i zachodniej Azji. Preferuje niziny i lasy, choć zapuszcza się też w góry i siedliska zmodyfikowane działalnością człowieka. Większą część życia spędza na lądzie. Rozród przebiega w wodzie. Zapłodnienie poprzedza taniec godowy samca, po nim zaś następuje składanie jaj przez samicę, która zawija je w liście roślin wodnych. Wylęgają się z nich kijanki, które po metamorfozie wychodzą na ląd. Zwierzęta te żywią się w większości bezkręgowcami, ale też i innymi płazami.

Kokoszka zwyczajna, kokoszka, kokoszka wodna, kurka wodna (Gallinula chloropus) – średni ptak wodny z rodziny chruścielowatych, zamieszkujący wszystkie kontynenty prócz Australii, w zależności od podgatunku:

Owady

W wodzie rozwijają się również bezkręgowce stanowiące ważne ogniwo w sieci pokarmowej. Z owadów spotykamy tu larwy ochotek (Chironomidae) i innych muchówek jak również larwy ważek (Odonata) oraz chrząszczy wodnych. Na tafli wody możemy również obserwować nartniki (Gerridae) reprezentujące rząd pluskwiaków różnoskrzydłych (Heteroptera).

Żaba trawna (Rana temporaria) – gatunek płaza z rodziny żabowatych. Podobnie jak żaba dalmatyńska (Rana dalmatina), zwana też żabą zwinką, oraz żaba moczarowa (Rana arvalis) należy do tzw. żab brunatnych (jest ich najpospolitszym przedstawicielem żyjącym w Polsce). Ciało żaby trawnej ma długość 7-10 cm. Jest ono wydłużone, krępe, pysk stosunkowo szeroki, ale bardziej zaostrzony niż u żaby wodnej. W okresie godowym (marcu) składa skrzek do wody, a następnie wędruje na wilgotne pola lub do lasów.

Bezkręgowce (Invertebrata) – zespół wszystkich grup zwierzęcych o rozmaitych planach budowy i różnym pochodzeniu, przeciwstawiany potocznie kręgowcom (Vertebrata). Jest to sztuczna jednostka systematyczna grupująca zwierzęta wielokomórkowe (Metazoa), wyodrębniane na podstawie negatywnej cechy diagnostycznej – braku szkieletu wewnętrznego (osiowego) w postaci kręgosłupa i czaszki. Pozostałe cechy, którymi określa się bezkręgowce nie są jednoznaczne. Do bezkręgowców należy 97–99% współcześnie występujących zwierząt. Liczba opisanych gatunków przekracza 1 milion.

Przypisy

Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych: Wykaz polskich hydronimów. s. 79.