François Joseph Lefebvre - Polski Serwis Naukowy

François Joseph Lefebvre (ur. 25 października 1755 w Rouffach, zm. 14 września 1820 w Paryżu) – książę Gdańska, marszałek francuski

Mając 18 lat zaciągnął się do pułku gwardii. Tam, po 15 latach służby, doszedł do stopnia sierżanta. Po wybuchu rewolucji i rozwiązaniu gwardii, razem z większością swojej kompanii wcielony został do nowo formowanego batalionu z misją uczenia żołnierzy manewrów bitewnych. W 1792 mianowany kapitanem w 13. batalionie lekkiej piechoty, w 1793 dowódcą tego batalionu, a na początku 1794 generałem brygady. Niedługo potem awansował na generała dywizji.

100 dni Napoleona (nazywane również Lotem orła) – okres od 1 marca (powrót Napoleona Bonaparte z wyspy Elby) do 18 czerwca 1815 (zakończony klęską Napoleona w bitwie pod Waterloo z połączonymi siłami angielskimi oraz pruskimi i późniejszą jego abdykacją), w którym Napoleon ponownie sięgnął po władzę we Francji.

Bitwa pod Jeną-Auerstedt to seria dwóch bitew, stoczonych 14 października 1806, przez wojska napoleońskie pod wodzą cesarza Napoleona Bonaparte z siłami pruskimi króla Fryderyka Wilhelma III w czasie kampanii pruskiej. W jej wyniku wojska francuskie rozbiły armię pruską, a całe Królestwo Prus dostało się pod panowanie Francji.

Na polecenia generała Hoche'a odbił Vauban, walczył pod Apach, Saint-Croix i Dinant. W bitwie pod Fleurus na czele przedniej straży armii Sambry i Mozy przyczynił się do zwycięstwa. W 1795 bił się m.in. pod Spiek i Wetzlar. W 1796 walczył pod dowództwem generała Klebera w armii Renu i Mozeli pod Altenkirchen, Frankfurtem i nad Lahną. W 1797 pod dowództwem generała Hoche walczył na prawym skrzydle. W wojnie 1799 Lefebvre dowodził przednią strażą armii Jourdana (armia dunajska). Razem z 8 tys. żołnierzy utrzymał obronne stanowisko pod Stockach przeciwko 36 tys. Austriaków, jednak raniony musiał wrócić do Francji. Potem brał udział w wypadkach 18 Brumaire'a - na czele 25 grenadierów wydobył z sali Rady Pięciuset prezesa posiedzenia, Lucjana Bonapartego. W nagrodę otrzymał dowództwo 14., 15. i 17. dywizji. Nie brał udziału w kampanii 1805, zamiast tego organizował pułki gwardii w różnych departamentach Francji.

Sierżant – stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji. W polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym. Następny, wyższy stopień nosi nazwę starszy sierżant.

Jean Lannes, Książę Montebello (ur. 10 kwietnia 1769 w Lectoure (Gers), zm. 31 maja 1809 w Wiedniu) – marszałek cesarstwa od 1804. Był jednym z najbardziej odważnych dowódców Napoleona Napoleona, który sam powiedział o nim „znalazłem go pigmejem, a zostawiłem gigantem". Przyjaciel cesarza, mógł się do niego zwracać "Ty".

W wojnie 1806 Lefebvre walczył m.in. pod Jeną (gdzie dowodził piechotą gwardii). Potem wysłany został przez Cesarza do Gdańska, który miał zdobyć. Zaczął oblegać ją w marcu, mając do pomocy korpusy Lannesa i Oudinota, a mimo to twierdza kapitulowała dopiero w połowie maja. Za zdobycie Gdańska Napoleon nadał mu tytuł księcia Gdańska. W wojnie w Hiszpanii Lefebvre dowodził 4. korpusem, walczył pod Durango, Guenes, Espinosa, zdobył Bilbao, potem wrócił do Niemiec, gdzie objął dowództwo armii Bawarii. Na jej czele bił się pod Tann, Ebersbergiem, Eckmuhl i Wagram.

Catherine Hubscher, bardziej znana pod przydomkiem Madame Sans-Gêne (ur. 2 lutego 1753 w Goldbach-Altenbach w departamencie Górny Ren w Alzacji - zm. 29 grudnia 1835 roku w Paryżu, była żoną marszałka Francji i księżną Gdańska, która została uwieczniona w literaturze i sztuce przez Victoriena Sardou.

Herman Maurycy Saski (fr. Maurice de Saxe) (ur. 28 października 1696 w Goslarze, zm. 30 listopada 1750 w Chambord) – hrabia saski, wódz i strateg wojskowości, marszałek Francji, książę Kurlandii i Semigalii w latach 1726-1729

W wyprawie rosyjskiej dowodził starą gwardią, w 1813 zaś dowodził lewym skrzydłem, gdzie bił się pod Montmirail, Arcis-sur-Aube i Champ-Aubert. Po upadku Napoleona oświadczył się za królem, jednak w czasie Stu Dni wrócił do Cesarza.

Lefebvre według samego Napoleona „umiał korzystać z nauk Turenne'a i marszałka saskiego, wzorem pierwszego był roztropny i umiarkowany, od drugiego zaś przejął czynność, zapał i przezorność”.

1 marca 1783 roku poślubił Catherine Hübscher, byłą praczkę, która zasłynęła jako Madame Sans-Gene. Mieli czternaścioro dzieci (12 synów, 2 córki): dwanaścioro zmarło w wieku niemowlęcym, dwaj pozostali synowie również nie przeżyli ojca. Marie Joseph Xavier, urodzony 10 marca 1785, został w roku 1812 mianowany generałem brygady, ale 15 grudnia tegoż roku zmarł w Wilnie; jego brat o imieniu Joseph, a nazywany w rodzinie "Coco", urodził się w roku 1802, a zmarł prawdopodobnie w 1817.

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Wolne Miasto Gdańsk (fr. Ville libre de Dantzig) - autonomiczne terytorium obejmujące miasto Gdańsk i okolice, istniejące w latach 1807–1814. Wolne Miasto Gdańsk znajdowało się pod protektoratem Prus i Saksonii, choć faktyczny protektorat sprawowała nad nim Francja. Powstało 9 lipca 1807 w wyniku podpisania pokoju w Tylży. Powstanie Wolnego Miasta poprzedziło długotrwałe oblężenie Gdańska przez wojska napoleońskie. W 1813 miasto zostało ponownie oblężone, tym razem przez wojska pruskie i rosyjskie. Niemal roczne oblężenie miasta doprowadziło do ogromnych strat. 2 stycznia 1814 Francuzi poddali miasto, co de facto oznaczało koniec istnienia wolnego miasta. Na kongresie wiedeńskim w 1815 r. zdecydowano o likwidacji Wolnego Miasta Gdańska.

Przypisy

Louis Antoine Fauvelet de Bourrienne: Memoirs of Bonaparte, New York 1889

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
François Joseph Lefebvre

Zobacz też

X Korpus Wielkiej Armii