Francis Herbert Bradley - Polski Serwis Naukowy

Francis Herbert Bradley (ur. 30 stycznia 1846, zm. 18 września 1924) brytyjski filozof, idealista.

Życie

Urodził się w Clapham, Surrey, Anglia (dziś część Wielkiego Londynu). Był synem Charlesa Bradleya, ewangelickiego pastora i Emmy Linton, drugiej żony Charlesa. Pobierał nauki w Cheltenham College oraz Marlborough College. Jako nastolatek czytał Krytykę czystego rozumu Immanuela Kanta. W 1865 r. wstąpił do University College, Oxford University. W 1870 r. rozpoczął pracę w Merton College, gdzie pozostał do śmierci w 1924 r. Został pochowany na cmentarzu Holywell w Oksfordzie.

Surrey - hrabstwo niemetropolitarne w południowej Anglii, składające się z jedenastu dystryktów niemetropolitarnych. Oficjalną stolicą hrabstwa jest Kingston upon Thames, obecnie nie znajdujące się już jednak na jego obszarze, lecz będące jedną z dzielnic Wielkiego Londynu. Faktycznie funkcje administracyjne pełni Guildford.

Wielki Londyn (ang. Greater London) – utworzony w 1965 roku obszar administracyjny o powierzchni 1595 km2. Obejmuje on City oraz 32 gminy miejskie nazywane po angielsku boroughs (w skład których wchodzą dzielnice), 12 spośród nich wraz z City tworzy Londyn Wewnętrzny (Inner London), natomiast 20 pozostałych Londyn Zewnętrzny (Outer London). Wielki Londyn ma obecnie status jednego z 9 regionów, na które podzielone jest Anglia. Choć de facto tworzy spójny organizm miejski, nie ma formalnego statusu miasta w rozumieniu brytyjskiego prawa. Status taki mają za to dwie wchodzące w jego skład jednostki niższego rzędu: City i Westminster, co tworzy pewien paradoks.

W czasie swojego życia Bradley był jednym z najbardziej szanowanych filozofów na Wyspach Brytyjskich, wielokrotnie przyznawano mu tytuł doctor honoris causa. Był pierwszym brytyjskim filozofem odznaczonym Orderem Zasługi. Jego praca w Merton College nie pociągała za sobą konieczności prowadzenia wykładów, co pozwalało mu swobodnie poświęcać się pisaniu. Znany był ze swego pluralistycznego podejścia do filozofii. Taki punkt widzenia pozwalał przekraczać podziały pomiędzy logiką, metafizyką i etyką.

Empiryzm (od gr. ἐμπειρία empeiría – "doświadczenie") – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim, bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne.

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangeliczne, chrześcijaństwo ewangelikalne – jest jednym z dwóch wielkich nurtów protestantyzmu (obecnie największym, obok ewangelicyzmu), charakteryzującym się specyficzną pobożnością (duchowością) i określonymi poglądami teologicznymi (oprócz pięciu zasad protestantyzmu przyjmuje także tzw. siedem punktów teologii ewangelikalnej). W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które przyjmują się wśród części protestantów ewangelickich. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem. Wspólnoty ewangelikalne łączy wiara w osobistą relację z Jezusem Chrystusem, podkreślenie ostatecznego autorytetu Pisma Świętego w sprawach wiary i życia, również przede wszystkim szczególny typ duchowości, podkreślający konieczność świadomego osobistego nawrócenia (nowe narodzenie) do zbawienia człowieka. Ewangelikaliści uznają bezbłędność Biblii, którą nierzadko interpretują dosłownie. Ewangelikalizm jest zazwyczaj utożsamiany z ewangelizacją polegającą na wywołaniu u słuchacza żalu za grzechy oraz przekazaniu mu wiary w przebaczenie grzechów dzięki ofierze Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Jakkolwiek reputacja filozoficzna Bradleya spadła zdecydowanie po jego śmierci. Brytyjski idealizm był atakowany przez George Edward Moore oraz Bertrand Russella. Powszechnie znana jest też krytyka Alfreda Julesa Ayera zawarta w Language, Truth and Logic. Zarzuca on Bradleyowi wygłaszanie sądów nie spełniających wymagań weryfikowalności.

Adi Śankara (. Esencją nauczania Adi Śankary była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Śankara uważany w smartyzmie za częściowego awatara Śiwy. Słowo Śanakra w sanskrycie oznacza pokój czyniący.

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Filozofia

Bradley odrzucił utylitarystyczne i empirystyczne tendencje panujące w filozofii angielskiej reprezentowane przez Johna Locke, Davida Hume i Johna Stuarta Milla. Bradley był czołowym przedstawicielem trendu filozoficznego znanego jako idealizm brytyjski, inspirowanego silnie przez Immanuela Kanta, Johanna Fichtego, Friedricha Schellinga i G.W.F. Hegla, choć Bradley starał się bagatelizować znaczenie tych wpływów. Myśl Bradleya bywa niekiedy porównywana z filozofią Adi Śankary.

Utylitaryzm (łacińskie utilis - użyteczny) – postawa zwana też filozofią zdrowego rozsądku, kierunek etyki zapoczątkowany w XVIII wieku, wg którego najwyższym dobrem jest pożytek jednostki lub społeczeństwa, a celem wszelkiego działania powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi".

Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling (ur. 27 stycznia 1775 r. w Leonbergu, zm. 20 sierpnia 1854 r. w Bad Ragaz) – niemiecki filozof, jeden z trzech głównych przedstawicieli klasycznego idealizmu niemieckiego (obok Hegla i Fichtego), inicjator romantyzmu.

Jedną z cech charakterystycznych metod Bradleya jest technika ukazywania wieloznaczności w języku, szczególnie zaś w pojedynczych słowach. Metodę tę postrzegać można jako antycypację późniejszych osiągnięć w filozofii języka. Sformułował też koherencyjną koncepcję prawdy

Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – filozof niemiecki, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.

Thomas Stearns Eliot (ur. 26 września 1888 w Saint Louis w USA, zm. 4 stycznia 1965 w Londynie) – poeta, dramaturg i eseista. Urodzony w USA, został brytyjskim poddanym w roku 1927, w tym roku przeszedł na anglikanizm. Studiował na uniwersytetach w USA (Harvard), Anglii (Oxford) i Francji (Sorbona). Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1948. Od 1915 do 1922 żonaty z Vivienne Haigh-Wood, w 1957 poślubił Esmé Valerie Fletcher. Większość życia zawodowego przepracował w banku Lloyds w Londynie oraz w wydawnictwie Faber and Gwyer (później Faber and Faber).

Dzieła

Appearance and Reality, London : S. Sonnenschein ; New York : Macmillan , 1893. (1916 edition)

Essays on Truth and Reality, Oxford: Clarendon Press, 1914.

The Principles of Logic, London:Oxford University Press, 1922. (Volume 1)/(Volume 2)

Ethical Studies, 1876, Oxford: Clarendon Press, 1927, 1988.

Collected Essays, vols. 1-2, Oxford: Clarendon Press, 1935.

The Presuppositions Of Critical History, Chicago: Quadrangle Books, 1968.

Ciekawostki

Wykładowca literatury A. C. Bradley był jego młodszym bratem.

Poeta Thomas Stearns Eliot napisał doktorat na temat prac Bradleya ale nie uzyskał nigdy tytułu.

Istnieje szkoła jego imienia w Huntersvillew stanie Karolina Północna, USA: Francis Bradley Middle School.

Linki zewnętrzne

Encyclopedia Britannica