Francis Hutcheson (ur. 8 sierpnia 1694 w Drumalig w Irlandii, zm. 8 sierpnia 1746 w Glasgow) – irlandzki filozof okresu oświecenia, związany głównie z oświeceniem szkockim, wczesny myśliciel utylitaryzmu.

Hutcheson urodził się w rodzinie szkockiej, studiował na uniwersytecie w Glasgow, a w 1716 otrzymał prawo do odprawiania nabożeństw w obrządku prezbiteriańskim. Irlandzkie pochodzenie przekreśliło jego szanse na zawodowe nauczanie religii na terenie Szkocji, wrócił więc do Irlandii i nauczał w Dublin Academy. Jednocześnie pisał swe Inquiry into the Origins of our Ideas of Beauty and Virtue (wydane w 1725).

Filozofia

Hutcheson sprzeciwiał się tezie Hobbesa – podjętej również przez Hume'a – według której nasze koncepcje zła i dobra są ufundowane na hedonizmie i rachunkach cierpień. Według Hutchesona, cnota co prawda często łączy się z przyjemnością, lecz nie skazuje nas to bynajmniej na przyjęcie tezy twierdzącej, że wszystkie nasze odruchy są motywowane egoizmem. W przeciwieństwie do swych poprzedników Hutcheson twierdził, że cnota i występek pojawiają się przed uczuciami przyjemności lub cierpienia – to cnota daje przyjemność a nie przyjemność tworzy cnotę. Czynienie dobra jest dla człowieka rzeczą naturalną, nie tylko wobec siebie, ale i wobec innych – maksymalizacja szczęścia innych jest więc przykazaniem naturalnym i staje się moralną podstawą utylitaryzmu.

Dzieła (wybór)