Franciszek Gruszka - Polski Serwis Naukowy

Pogrzeb por. Franciszka Gruszki 17 lipca 1975 na cmentarzu w Northolt

Franciszek Gruszka (ur. 21 stycznia 1910 w Biłce Królewskiej , zm. 18 sierpnia 1940) – porucznik pilot Wojska Polskiego i Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, uczestnik bitwy o Anglię. Jeden z pierwszych lotników polskich latających na spitfire'ach.

1939-1945 Star (Gwiazda za wojnę 1939-1945) – brytyjska gwiazda wojskowy przyznawana za udział w II wojnie światowej, pomiędzy 3 września 1939 a 2 września 1945.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Młodość i początki kariery

Pochodził ze średniozamożnej rodziny chłopskiej: ojca było stać na posłanie trzech z pięciu synów na studia: Józef Gruszka,oficer zawodowy (wojnę spędził w oflagu w Murnau), został po wojnie prawnikiem, Piotr Gruszka był filologiem klasycznym, asystentem prof. Ryszarda Gansińca na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (podczas wojny w obronie Warszawy (KW), a następnie w szeregach AK), a Franciszek lotnikiem wojskowym.

Supermarine Spitfire — brytyjski jednomiejscowy myśliwiec zbudowany w wytwórni Supermarine w Southampton w Anglii. Jeden z najsłynniejszych używanych podczas II wojny światowej samolotów bojowych, na którym walczyli również Polacy.
Po przegranej kampanii wrześniowej polski personel lotniczy i naziemny (podobnie jak i innych rodzajów sił zbrojnych) przedostał się do Francji i Wielkiej Brytanii. Dzięki umowom z rządem francuskim na terenie tego kraju dość szybko powstały polskie jednostki wojskowe, w tym także lotnicze. W Wielkiej Brytanii sprawa była bardziej skomplikowana z uwagi na aspekty prawne: trudności z uznaniem suwerenności sił zbrojnych obcego państwa na własnym terytorium i dowództwa nad nimi. Początkowo zezwolono jedynie na uczestnictwo w walkach polskich pilotów w ramach dywizjonów angielskich (pod wyłącznie brytyjskim dowództwem i podlegających brytyjskim przepisom). W pierwszym okresie Bitwy o Anglię, w sierpniu 1940 roku, do akcji weszło dwóch spośród dziesięciu wyszkolonych pilotów (obaj ze składu 65 Dywizjonu Indii Wschodnich): F/O Franciszek Gruszka i F/O Władysław Szulkowski.

Ukończył z Szkołę Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (8 promocja). 4 sierpnia 1934 r. Prezydent RP mianował go podporucznikiem obserwatorem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 r. i 54 lokatą w korpusie oficerów aeronautyki, a minister spraw wojskowych przydzielił do 6 Pułku Lotniczego we Lwowie. Po ukończeniu kursu pilotażu przydzielony został do III/6 Dywizjonu Myśliwskiego we Lwowie jako instruktor pilotażu.

Biłka Królewska (ukr. Нижня Білка) – wieś na Ukrainie, w rejonie pustomyckim, w obwodzie lwowskim, położona ok. 16 km na wschód od centrum Lwowa nad rzeczką Białką (Бiлка). W 1939 roku obejmowała 770 ha powierzchni na trakcie gliniańskim, nad dopływem Pełtwii, a zamieszkana była przez rodziny Borków, Domeredzkich, Gruszków, Kasperskich, Kuźniarów, Łukaszyńskich, Wojdyłów i innych. Dawna królewszczyzna; dzierżawa polskich rodów Herburtów, Sapiehów i Uruskich.
Northolt – dzielnica w zachodniej części Londynu. W chwili obecnej znajduje się tam jedna z siedzib RAF-u. Znaczenie tego miejsca dla polskiego odbiorcy jest o tyle duże, że podczas II wojny światowej właśnie tam służyli polscy piloci myśliwscy kościuszkowskiego dywizjonu 303 oraz że mieści się tam jeden z Polskich Cmentarzy Wojenny z grobami polskich lotników.

19 marca 1938 awansowany do stopnia porucznika pilota. W latach 1938-1939 służył jako zastępca komendanta w 6. Bazie Szkoleniowej Brzeżany-Łuck.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych (Szkoła Orląt) – polska uczelnia wojskowa z siedzibą w Dęblinie, wchodząca w skład Sił Powietrznych i kształcąca żołnierzy zawodowych oraz kandydatów na żołnierzy zawodowych dla potrzeb Sił Powietrznych.

Zimna Woda (Зимна Вода) - miejscowość w zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim (Пустомитівський район), nad rzeką Wisienką (Вишенька), na przedmieściach Lwowa (ok. 15 km od centrum, na zewnątrz obwodnicy miasta) przy drodze nr A259 z Medyki. Kod pocztowy 81110, liczba mieszkańców 9985 (wg oficjalnych danych z 2006), powierzchnia 45,61 km²

The War Medal 1939-1945 – brytyjskie odznaczenie wojskowe przyznawane osobom, które podczas II wojny światowej służyły w siłach zbrojnych Wielkiej Brytanii przynajmniej przez 28 dni w okresie 3 września 1939-2 września 1945.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Pętla to najstarsza figura akrobacji lotniczej. Polega ona na zatoczeniu kręgu w pionie (w jednej płaszczyźnie). Sterowanie polega na użyciu jedynie drążka sterowego i sprzężonego z nim steru wysokości. Pętlę dzielimy na klasyczną i odwróconą. W pętli klasycznej głowa pilota jest skierowana do środka zataczanego okręgu, występują w niej przeciążenia dodatnie. W pętli odwróconej (inaczej plecowej) głowa pilota jest na zewnątrz zataczanego kręgu, występują w niej przeciążenia ujemne. Przeciążenie jest największe w momencie wprowadzania tej figury i jej kończenia. Pętlę może wykonać przystosowany do tego samolot,szybowiec a nawet niektóre śmigłowce.

Lista Bajana – lista pilotów polskich II wojny światowej oparta na zbiorze dokumentów sporządzonych przez Komisję Historyczną Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie pt. Polish Fighter Pilots Achievments during the Second World War (Osiągnięcia polskich pilotów myśliwskich w drugiej wojnie światowej). Dokument ten podpisany został 25 marca 1946 przez oficera łącznikowego przy Kwaterze Głównej Dowództwa Lotnictwa Myśliwskiego Królewskich Sił Powietrznych (ang. HQ Fighter Command), płk. dypl. pil. Jerzego Bajana, stąd potoczna nazwa spisu - "lista Bajana". Jest ona jedynym oficjalnym (aczkolwiek według obecnej wiedzy historyków lotnictwa w wielu miejscach nie do końca poprawnym) zestawieniem zwycięstw polskich pilotów myśliwskich.

Spadochron – statek powietrzny, który wykorzystując opór powietrza do zmniejszenia prędkości opadania w atmosferze, pozwala na bezpieczne wylądowanie podwieszonego skoczka, sprzętu lub ładunku.