Franciszek Lilpop - Polski Serwis Naukowy

Pałac Goldstandów w Zaborowie, zbudowany w latach 1901-1903

Sanatorium w Rudce, otwarte w 1908

Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie, zbudowany w latach 1913-1914

Dom Welecki z 1928, przy ul. Chocimskiej 4 w Warszawie

Dawny Instytut Aerodynamiczny, zbudowany w latach 30., obecnie Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawskiej

Franciszek Lilpop (ur. 30 października 1870 w Warszawie, zm. 20 października 1937 w Warszawie) – polski architekt.

Historyzm – nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok. Kierunek nietwórczy i eklektyczny polegający na zaniechaniu dążenia do stworzenia stylu odpowiadającego aktualnym warunkom historyczno-społecznym i naśladowaniu przeszłych wielkich stylów w sztuce i architekturze.

Welecja - trzecia pod względem starszeństwa korporacja akademicka w Polsce. Powstała 26 października 1883 roku w Rydze na tamtejszej Politechnice, w wyniku rozłamu w Arkonii. Welecja, w porównaniu z uważaną za konserwatywną Arkonią, uważana była za korporację bardziej demokratyczną. Zrzeszała studentów, którzy czuli się Polakami. Kwestie etniczne i wyznaniowe nie odgrywały żadnej roli przy przyjmowaniu do stowarzyszenia. Welecja stawia sobie za cel wychowanie studentów w duchu patriotyzmu, przyjaźni, honoru, pracy nad sobą, prawości i rzetelności.

Biografia

Do szkoły średniej, którą ukończył w 1886 roku, uczęszczał w Rydze; w tymże roku wstąpił na wydział architektury tamtejszej Politechniki oraz przyjęty został do polskiej korporacji akademickiej Welecja. Po ukończeniu w 1894 r. studiów, w 1895 r. rozpoczął pracę zawodową w Warszawie u architekta Józefa Dziekońskiego; niedługo później założył własną pracownię. W 1899 stanowisko głównego projektanta objął architekt Karol Jankowski, z którym w 1903 r. zawiązali spółkę pod nazwą "Biuro Architektoniczne Franciszek Lilpop i Karol Jankowski".

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Wśród licznych opracowań i realizacji firmy szereg stanowi osiągnięcia wybitne w architekturze polskiej. Za czołowe dzieło modernizmu w Polsce uznany został, zaprojektowany w ich pracowni, gmach o szkielecie żelbetowym – Dom Towarowy Braci Jabłkowskich w Warszawie. Z późniejszych prac pozycję wybitną osiągnęły w Warszawie:

Architekt – wykonywanie zawodu architekta polega na współtworzeniu kultury przez projektowanie architektoniczne obiektów budowlanych, ich przestrzennego otoczenia oraz ich realizację, na nadzorze nad procesem ich powstawania oraz na edukacji architektonicznej. Tak definiuje ten zawód w Polsce ustawa o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

Modernizm - ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.

Zakład wychowawczy i Kościół św. Stefana SS Nazaretanek,

Instytut Aerodynamiczny Politechniki Warszawskiej,

Dom Spółdzielczości Rolniczej im. Stefczyka.

Spośród innych prac na wyróżnienie zasługują:

Szkoła Rontalera w Warszawie,

Gospoda i ambulatorium przy kopalni "Niemce" w Zagłębiu Dąbrowskim,

Sanatorium w Rudce,

Gmach Tow. Zakładów Gazowych w Warszawie, Kredytowa 3 (wtedy ul. Erywańska),

Instytut Higieny Dziecięcej w Warszawie, Litewska 8,

Kościół i plebania w Małkini,

Składy towarowe i biura Tow. Akc. "L. Spiess i Syn" w Warszawie, Daniłowiczowska 16, o ciekawej modernistycznej elewacji,

domy mieszkalne w Warszawie: Aleja Róż 8 i 10, Aleja Armii Wojska Polskiego 8, Wspólna 35, Flory l

Z budownictwa przemysłowego warte uwagi są fabryki:

Zagłębie Dąbrowskie – region historyczno-geograficzny w zachodniej Małopolsce, na pograniczu z Górnym Śląskiem. Obejmuje wschodnią część obecnego województwa śląskiego (stąd często, ale błędnie, zaliczane jest do Śląska) a według poglądów części historyków również zachodnią część województwa małopolskiego (Olkusz). Stanowi północno-wschodnią część Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

Rosyjsko-Włoskiego Tow. Wyrobów Włókienniczych w Warszawie

Cynkownia Warszawska

Zakłady Mechaniczne "Ursus" w Czechowicach,

Według projektów tego biura wybudowano dwory, niekiedy o charakterze pałacowym, w Rakiszkach, Stryjowie, Bondarówce, Falencicach, Zaborowie i Nowinach.

Projekty Fr. Lilpopa i K. Jankowskiego uzyskiwały również nagrody na konkursach:

20 października jest 293. (w latach przestępnych 294.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 72 dni. Jest to początek miesiąca Brumaire we francuskim kalendarzu rewolucyjnym.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Szkoła Handlowa w Łodzi

Dom Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Pracowników Handlowych i Przemysłowych w Warszawie

Dom dochodowy Ordynacji Krasińskich w Warszawie

oraz wyróżnienia za:

Dwory w Paszkowie i Opinogórze

Kościół przy cukrowni Zagłoba w Lubelskim

Wzorową zagrodę włościańską

Wzorową szkołę ludową

Za granicą wyróżnienie uzyskał projekt gmachu "The Chicago Tribune" w Chicago.

Najwcześniejsze prace, sprzed lat 1905-7 reprezentowały różne kierunki architektoniczne – historyzm, secesję i tzw. "styl zakopiański". Poważna część projektów i realizacji sprzed r. 1914 wykazywała tendencje wczesnomodernistyczne.

Korporacja akademicka (korporacja studencka) to Zewnętrznymi oznakami przynależności są zazwyczaj czapka (tzw. dekiel), szarfa (tzw. banda) oraz monogram (tzw. cyrkiel). Dekle i bandy noszą zazwyczaj trzy barwy (niem. Couleur). Barwy, posiadające określoną symbolikę, identyfikują daną korporację.

Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa (MEL, MEiL) mieści się na Terenie Centralnym Politechniki Warszawskiej. W skład wydziału wchodzą trzy jednostki organizacyjne: Instytut Techniki Cieplnej, Instytut Techniki Lotniczej i Mechaniki Stosowanej oraz odrębna jednostka organizacyjna jaką jest Dziekanat.

Czynny w pracy społecznej, Franciszek Lilpop był współzałożycielem Koła Architektów w Warszawie, a później Delegacji Architektów Polskich przy Stowarzyszeniu Techników. Uczestniczył w pracach Koła Architektów jako sędzia konkursowy, w latach zaś 1914-18 – w pracach studialnych nad przyszłą zabudową kraju. Sprawował różne funkcje w zarządzie. W Polsce niepodległej był inspiratorem tendencji konsolidacyjnych w środowisku architektów. Był prezesem komitetu organizacyjnego, a później wykonawczego I Zjazdu Architektów Polskich w 1919 roku. Pracował przy założeniu SARP. W 1925 r. należał do założycieli pisma "Architektura i Budownictwo", w którym – jak i w "Przeglądzie Technicznym", zamieszczał artykuły i wzmianki.

Sanatorium - zakład medyczny wykorzystujący walory rekreacyjne, przyrodnicze i naturalne, takie jak: wody mineralne, wody termalne, borowina, ozon, radon, sole mineralne oraz inne czynniki biofizyczne środowiska wywierające korzystny wpływ na organizm człowieka. Sanatorium zlokalizowane jest zazwyczaj w miejscowości uzdrowiskowej o specyficznym klimacie i szczególnych walorach przyrodoleczniczych, przeznaczonych dla osób przewlekle chorych i rekonwalescentów, wymagających rehabilitacji lub utrwalenia wyników leczenia szpitalnego.

Żelbet (stalbet, stalobeton, żelazobeton; niewłaściwie: żelbeton) – element konstrukcyjny powstały przez połączenie betonu z wkładkami stalowymi. Połączenie tych dwóch elementów jest powszechnie stosowane w budownictwie. Beton jest materiałem przenoszącym naprężenia ściskające, jednak jego wytrzymałość na naprężenia rozciągające jest bardzo mała. Stal w elemencie żelbetowym przenosi głownie naprężenia rozciągające, choć często stosuje się zbrojenie ściskane. Połączenie stali i betonu pozwala budować konstrukcje różnego typu. Do zbrojenia stosuje się wkładki w postaci prętów, lin, strun, kabli i siatek. Można spotkać także konstrukcje ze "sztywnym zbrojeniem", tzn. takie, w których elementy stalowe o dużych przekrojach (np. dwuteowniki, ceowniki) są wykorzystane jako rdzeń np. w słupie kompozytowym.

Po 1918 roku zajmował stanowiska samorządowe i w administracji państwowej. Zorganizował Referat Budowlany przy Radzie Miejskiej, przechodząc z czasem na stanowisko jej dyrektora technicznego.

W grudniu w uznaniu jego zasług dla miasta nadano fundacji nagród Rady Miejskiej m. st. Warszawy imię Franciszka Lilpopa.

W administracji państwowej kierował Referatem Gmachów i Terenów Państwowych w Ministerstwie Rolnictwa i Dóbr Państwowych. W ostatnich latach życia był inspektorem technicznym Departamentu Budownictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. Od 1924 roku wykładał budownictwo przemysłowe na wydziale architektury Politechniki Warszawskiej.

Edward Bernard Raczyński (ur. 19 grudnia 1891 w Zakopanem, zm. 30 lipca 1993 w Londynie) – polski dyplomata, polityk i pisarz, prezydent RP na uchodźstwie w latach 1979–1986.

Czechowice - niegdyś wieś w gminie Skorosze, województwie warszawskim, w powiecie warszawskim; w latach 1952 - 1954 miasto, utworzone z Czechowic, Szamot, Gołąbek oraz Skorosz, w roku 1954 nazwę miasta zmieniono na Ursus, od 1977 część Warszawy wchodząca najpierw w skład dzielnicy Ochota, a później dzielnicy Ursus.

Rodzina

Urodził się w zamożnej rodzinie warszawskich luteranów jako syn Edwarda i Marii Karoliny z Wernerów. Jego bliskimi kuzynami byli Norblinowie, Strassburgerowie, Simmlerowie i inne zamożne rodziny warszawskiej burżuazji.

Poślubił bratanicę Henryka Wieniawskiego katoliczkę Halinę Zenobię Wieniawską (1876-1925) z którą miał kilkoro dzieci (wszystkie wyznania rzymskokatolickiego):

Anotniego (zm. 1941) zamordowany w Oświęcimiu
Halinę (1904-1993)drugą żonę Artura Rodzińskiego wybitnego kompozytora, po 1939 roku na emigracji w USA.
Andrzeja (1906-1925) zmarł na szkarlatynę, którą zaraził matkę, która zmarła wkrótce potem.
Felicję Krance (1908-1993) malarkę, żonę Kazimierza Kranca (1911-1973)
Anielę (1910-1998) żonę najpierw Witolda Friedmana Mieczysławskiego (1907-1991), a po rozwodzie z nim trzecią żonę Edwarda Raczyńskiego, prezydenta RP na uchodźctwie
Marię (1912-1972) żonę pisarza Zbigniewa Uniłowskiego (1909-1937)

Krótko przed śmiercią, chcą być pochowany obok żony w jej grobie rodzinnym na Powązkach, Franciszek Lilpop przeszedł na katolicyzm. Jednak na skutek nacisku władz, został pochowany nie przy żonie, ale na Cmentarzu Wojskowym. Po II Wojnie Światowej jego córki znalazły się na emigracji.

Przypisy

Aniela, kawaler d'Éon