Franciszek Peter - Polski Serwis Naukowy

Franciszek Peter vel Franz Peter (ur. 8 października 1896, zm. 1968) – Austriak, porucznik Cesarskiego i Królewskiego Lotnictwa, major pilot inżynier Wojska Polskiego, as myśliwski z I wojny światowej.

Życiorys

Służba w Cesarskim i Królewskim Lotnictwie

Franz Peter urodził się w Wiedniu, jego rodzina pochodziła z Zaolzia. Podczas I wojny światowej służył w lotnictwie austro-węgierskim. Początkowo latał na samolotach rozpoznawczych, następnie ukończył szkolenie pilota myśliwskiego i od wiosny służył w eskadrze myśliwskiej Flik 3/J (Fliegerkompagnie 3/J) na froncie austriacko-włoskim, m.in. ze Stefanem Stecem. Latał w niej na myśliwcach Albatros D.III (Oef). Wojnę zakończył w stopniu porucznika (Oberleutnant).

Order Żelaznej Korony (it. Ordine della Corona Ferrea (di ferro), niem. Österreichisch-Kaiserlicher Orden der Eisernen Krone) – nadawane od roku 1805 do 1814 odznaczenie za zasługi napoleońskiego Królestwa Italii, od roku 1815 przejęte przez Cesarstwo Austriackie, (później Austro-Węgry) i tam nadawane do 1918.
Krzyż Zasługi Wojskowej (niem.: Militärverdienstkreuz, skrót: MVK), medal, od 1914 order za zasługi wojskowe w szeregach cesarsko-królewskiej armii austriackiej (od 1867: austro-węgierskiej), nadawany (wyłącznie oficerom) w latach 1849 – 1918, uznawany przez władze II RP.

16 lipca 1918 Peter w składzie klucza ze Stefanem Stecem i F. Navratilem odniósł dwa pierwsze zwycięstwa, nad myśliwcami włoskimi Hanriot HD-1 nad Val del Concei w rejonie jeziora Garda. 4 sierpnia 1918 zestrzelił włoski szybki bombowiec SVA-5 (sierż. Bartolomeo Arrigoni), a 20 sierpnia i 17 września bombowce Pomilio, zyskując status asa. 7 października 1918 zestrzelił szósty samolot – brytyjski myśliwiec Sopwith Camel koło Tarentu.

As myśliwski - tytuł honorowy nadawany pilotom myśliwskim, który zestrzelili określoną liczbę samolotów nieprzyjaciela, zwykle co najmniej 5, lub nieoficjalne określenie takiego pilota.
Cesarskie i Królewskie Siły Powietrzne a od 1897 Cesarsko-Królewskie Siły Powietrzne (niem. Kaiserlich-Königliche Luftfahrtruppen lub K.K. Luftfahrtruppen; od 1897 Kaiserliche und Königliche Luftfahrtruppen lub K.u.K. Luftfahrtruppen) — siły powietrzne utworzone przez Austro-Węgry; integralna część Armii Austro-Węgier, wykorzystywana do końca istnienia państwa w 1918.

Służba w Wojsku Polskim i praca konstruktora silników

sekcja wymaga uzupełnienia

Po zakończeniu I wojny światowej, na skutek spotkania w Wiedniu ze Stefanem Stecem, Peter przyjechał do Polski i zdecydował wstąpić do polskiego lotnictwa wojskowego. Służył bojowo najpierw w Grupie Lotniczej we Lwowie, broniącej miasta przed oddziałami ukraińskimi podczas wojny polsko-ukraińskiej. Latał tam jako pilot samolotów rozpoznawczych, często z obserwatorem Stanisławem Pietruskim. Brał udział w kilku lotach szturmowych atakując pozycje ukraińskie z broni pokładowej, a 30 kwietnia 1919 z Pietruskim rozpędził obsługę dwóch dział ukraińskich, zdobytych następnie przez Polaków. 14 maja został ranny.

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Brał następnie udział w wojnie polsko-radzieckiej, m.in. od lutego do marca 1920 dowodził 6 Eskadrą Wywiadowczą, działającą w rejonie Tarnopola.

Po zakończeniu działań wojennych pełnił służbę w Centralnych Zakładach Lotniczych, a następnie w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa na stanowisku kierownika oddziału silników. W 1929 skonstruował, mało udany, silnik gwiazdowy Peterlot (80 KM), zbudowany w liczbie 9 sztuk. Równocześnie pozostawał oficerem nadetatowym 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. Z dniem 31 marca 1933 przeniesiony został w stan nieczynny na okres 12 miesięcy. Z dniem 31 sierpnia 1934 przeniesiony został w stan spoczynku.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.
Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Był następnie dyrektorem technicznym Wytwórni Maszyn Precyzyjnych "Avia". W 1933 z A. Seńkowskim skonstruował w PZInż silnik rzędowy PS-II Petersen (90 KM) – zbudowano 11 sztuk, a w 1934 zaprojektował w Avii 4-cylindrowe silniki rzędowe Avia P-4 (100 KM) i Avia 3 (63 KM).

Zmarł w 1968 w Warszawie.

Garda (wł. Lago di Garda) - jezioro w północnych Włoszech, największe i najczystsze jezioro tego kraju. Położone w połowie drogi między Wenecją a Mediolanem, w pobliżu Alp Adamello i Trydenckich. Jezioro leży w granicach 3 prowincji Włoch: Trydent, Werona i Brescia. Do 1918 roku północna część jeziora należała do Austro-Węgier.
Odznaki Personelu Latającego 1919-1939 Po utworzeniu pierwszych eskadr lotnictwa polskiego w 1918 roku przez prawie rok polski personel latający nosił odznaczenia wyniesione ze służby w byłych armiach państw zaborczych lub armii sprzymierzonych. Dopiero w lutym 1919 roku zlecono zaprojektowanie odznaki dla polskich lotników profesorowi Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Władysławowi Gruberskiemu (1873-1933). Inspiracją dla artysty była odznaka austriackich pilotów i prawdopodobnie to było przyczyną powstania obiegowej nazwy "Gapa", czyli wrona, jak nazywano odznaki i godła państw zaborczych. Inna teoria mówi, że źródłem inspiracji Gruberskiego, mógł być obraz umieszczony w Auli Politechniki Lwowskiej. Obraz autorstwa Jana Matejki, namalowany przez jego uczniów, przedstawia trzy Muzy, patronki rzeźby, malarstwa i literatury, na drugim planie unosi się orzeł z rozpostartymi skrzydłami i wieńcem laurowym w dziobie. Po zaledwie kilku dniach nową odznakę wprowadzono 19 lutego 1919 roku, rozkaz numer 24/19 podpisał pułkownik Jan Wroczyński, ówczesny kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, opublikowano go w Dzienniku Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych 4 marca 1919 r.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)