Franciszek Rzewuski - Polski Serwis Naukowy

Herb Krzywda

Franciszek Rzewuski herbu Krzywda (ur. 1730, zm. 1800) – pisarz polny koronny w latach 1752-1774, później marszałek nadworny koronny (1775-1783), wybrany konsyliarzem Rady Nieustającej na sejmie 1776 roku.

Syn Michała Józefa, brat: Kazimierza oraz Jana.

Był posłem na sejm konwokacyjny (1764). W lipcu 1764 Stanisław August Poniatowski wysłał go jako posła do Petersburga. Chciał on tam zbudować pozytywne relacje z Rosją by uzyskać dla króla polskiego subsydia i wsparcie dla reform. Jego wysiłki były jednak niweczone przez wrogie legacje pruską i austriacką a także dygnitarzy rosyjskich; w tym nawet anty-pruskich Orłowów. Wsparcie jakiego udzielał Rzewuskiemu Nikita Panin nie wystarczyły, szczególnie, że Czartoryscy nie dopuszczali możliwości ustępstw na rzecz Rosji.

Kazimierz Rzewuski herbu Krzywda (ur. 1750, zm. 7 lipca 1820 we Lwowie), syn Michała Józefa, brat: Jana i Franciszka. W latach (1774 - 1792) pisarz polny koronny, poseł na Sejm Wielki (1788 - 1792). Był starostą żydaczowskim oraz członkiem Rady Nieustającej w latach (1782 - 1784). Pod koniec życia, w 1819 uzyskał tytuł hrabiego.

Order Świętego Stanisława Biskupa Męczennika – historyczny polski order ustanowiony 7 maja 1765 r. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Odznaczenie było nadawane w: Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Księstwie Warszawskim, Królestwie Polskim. Od 1831 r. włączone zostało do znaków zaszczytnych Cesarstwa Rosyjskiego. Po 1918 r. nie restytuowane przez władze II Rzeczpospolitej.

Od stycznia 1765 roku został akredytowany jako poseł nadzwyczajny i minister pełnomocny króla i Rzeczypospolitej. Instrukcją z 26 stycznia 1765 roku zlecono mu zgodnie z postulatami rosyjskimi wyznaczenie komisarzy do nowego wytyczenia granicy. Instrukcja nakazywała Rzewuskiemu upomnieć się o odszkodowania za szkody jakie przyniosła Polsce wojna siedmioletnia i armia rosyjska, lecz pomijała milczeniem sprawy innowierców polskich wspieranych przez Katarzynę II. Wobec trudności misji dyplomatycznej, Franciszek Rzewuski poprosił już w marcu 1765 roku o urlop. Jako jego zastępca do Rosji dotarł Jakub Psarski, który po wyjeździe Rzewuskiego z Petersburga (14 V 1765) został polskim chargé d'affaires w Rosji. W grudniu 1765 roku Psarski został akredytowany jako polski rezydent.

Jan Rzewuski herbu Krzywda (ur. 1732, zm. 17 września 1759) – podstoli wielki litewski od 1756. Syn Michała Józefa, brat Franciszka i Kazimierza. Za zasługi został odznaczony Orderem Orła Białego w 1758 w Warszawie.

Wojna siedmioletnia (1756-1763) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią, Prusami i Hanowerem a Francją, Austrią, Rosją, Szwecją i Saksonią. Była to pierwsza wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia, której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną.

W 1766 stwierdzono, że wobec ograniczonych możliwości Psarskiego jako posiadającego niską rangę dyplomatyczną wznowiono misję Rzewuskiego, by zyskał wsparcie Rosji w zatargach celnych z Prusami. Rzewuski i jego nowy sekretarz Piotr Maurycy Glayre dotarli do Petersburga w drugiej połowie czerwca 1766 roku, a rezydent Psarski powrócił do Polski. Był to czas kryzysu w stosunkach polsko-rosyjskich. Rzewuski nie mógł wiele zdziałać. W styczniu 1767 znów poprosił o dymisję (formalnie o urlop) i wyjechał pozostawiając Glayre’a w Petersburgu jako swego zastępcę, a 20 marca 1767 rada senatu znów mianowała rezydentem Jakuba Psarskiego.

Rada Nieustająca, zwana już przez ówczesnych Zdradą Nieustającą (za twórcę tego określenia uważa się posła Szamockiego), najwyższy organ władzy rządowo-administracyjnej w I Rzeczypospolitej powołany pod wpływem Katarzyny II przez Sejm Rozbiorowy w roku 1775. Utworzona według projektu ambasadora rosyjskiego Ottona Magnusa von Stackelberga na wzór kontrolowanej przez Rosjan szwedzkiej Rady Państwa. [1].

Order Orła Białego – najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, położone zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych.

Za zasługi został odznaczony Orderem Orła Białego 3 sierpnia 1757 w Warszawie. W 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.

Źródła

Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795' pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 499, 536-538.

Przypisy

Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 535.
Zestawienie według województw, nazwisk, posłów zasiadających na sejmie convocationis 1764 r., Archiwum Państwowe Poznań, Zespół Akta braci czeskich rkps 2105, k. 4.
Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 177.