Franciszek Salezy Lewental - Polski Serwis Naukowy

Franciszek Salezy (Salomon) Lewental (ur. 22 lipca 1841 we Włocławku, zm. 23 września 1902 w Wiesbaden) - wydawca i księgarz warszawski. Pochodził z rodziny żydowskiej. Był synem Dawida, filozofa, pisarza i tłumacza, który tłumaczył Talmud na francuski oraz Bajki Krasickiego na hebrajski.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Michał Bałucki, pseud. Elpidon (ur. 29 września 1837 w Krakowie, zm. 17 października 1901 tamże) – polski pisarz, komediopisarz i publicysta okresu pozytywizmu.

Lewental odebrał wykształcenie w warszawskiej szkole rabinów, którą ukończył w 1856 roku i zaczął pracę w wydawnictwie Jana Glücksberga. W 1860 poślubił córkę swego pracodawcy Ernestynę (1831-1877). Po ślubie objął firmę zmarłego rok wcześniej teścia i zmienił jej nazwę na "Księgarnia Nakładowa S.Lewentala" i rozpoczął działalność wydawniczą. W 1862 założył "Kalendarz Ludowy" a trzy lata później tygodnik "Kłosy". W 1871 zaczął wydawać "Tygodnik Romansów i Powieści", a rok później, przy "Kłosach", książki pisarzy polskich i zagranicznych. Wydał niemal wszystkie dzieła Józefa Korzeniowskiego, Aleksandra Fredry, Władysława Syrokomli, Henryka Rzewuskiego, Teodora Tomasza Jeża, Michała Bałuckiego a także dziesięciotomowy wybór dzieł Kraszewskiego, 47 tomów Orzeszkowej i wiele innych. Część z nich stała się częścią "Biblioteki Najcelniejszych Utworów Literatury Europejskiej". Redaktorami "Biblioteki" byli: Piotr Chmielowski i Fryderyk Henryk Lewestam. Redaktorką wydawanego w latach 1881-1882 czasopisma kobiecego "Świt" była Maria Konopnicka. W 1887 roku stał się właścicielem połowy udziałów "Kuriera Warszawskiego", które kupił od firmy "Gebethner i Wolff". Wydawnictwo Lewentala wydało również "Album" Jana Matejki z reprodukcjami drzeworytniczymi.

Gebethner i Wolff – znane warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961 r.).

Henryk Rzewuski herbu Krzywda, pseudonim Jarosz Bejła (ur. 3 maja 1791 w miejscowości Sławuta na Wołyniu, zm. 28 lutego 1866 w Cudnowie na Wołyniu) – polski powieściopisarz i publicysta.

Salomon Lewental ofiarował kaucję potrzebną do uwolnienia z więzienia pruskiego Józefa Ignacego Kraszewskiego. Udzielał się również społecznie działając w zarządzie Gminy Starozakonnych w Warszawie oraz będąc kuratorem szpitala żydowskiego. Był również członkiem komitetu synagogi na Tłomackiem, której był również fundatorem (wprowadził do niej język polski).

Eliza Orzeszkowa, de domo Korwin-Pawłowska, primo voto Orzeszkowa, secundo voto Nahorska, ps. E.O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li...ka, Gabriela Litwinka (ur. 6 czerwca 1841 w Milkowszczyźnie, zm. 18 maja 1910 w Grodnie) - polska pisarka epoki pozytywizmu.

Władysław Syrokomla, właśc. Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz herbu Syrokomla (ur. 29 września 1823 w Smolhowie, zm. 15 września 1862 w Wilnie) – polski poeta i tłumacz epoki romantyzmu. Nazywany często lirnikiem wioskowym, autor ironicznych wierszy stylizowanych na XVIII-wieczną sielankę oraz przyśpiewek ludowych.

Po śmierci pierwszej żony ożenił się po raz drugi w 1878 roku z Hortensją Bersohn (1856-1923), która była córką historyka sztuki i kolekcjonera Mathiasa Bershona. Żona uczyniła z domu Lewentalów jeden z ważniejszych salonów warszawskich.

W 1902 roku małżeństwo przeszło na katolicyzm. Mieli pięcioro dzieci: syna i cztery córki.

Pogrzeb Franciszka Lewentala odbył się 29 września 1902 a ciało złożono do grobu na Cmentarzu Powązkowskim.

Fryderyk Henryk Lewestam (ur. 23 stycznia 1817 w Hamburgu, zm. 23 grudnia 1878 w Warszawie) - polski krytyk literacki, dziennikarz i historyk literatury. Z pochodzenia Duńczyk.

Włocławek (łac. Vladislavia, niem. Leslau ) – miasto powiatowe w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą, przy ujściu Zgłowiączki, powiat grodzki, siedziba powiatu włocławskiego. Jedno z głównych miast województwa (3. pod względem wielkości), historyczna stolica Kujaw. Miasto jest siedzibą biskupstwa włocławskiego. Włocławek uzupełnia stolice województwa w pełnieniu usług administracyjnych, edukacyjnych, kulturalnych, gospodarczych, turystycznych i rozrywkowych.

Bibliografia

Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski 1891-1918. Zmarli i ich rodziny, Państwowy Instytut Wydawniczy 1983, ISBN 83-06-00921-5