Franciszka Ramotowska - Polski Serwis Naukowy

Franciszka Ramotowska (ur. 26 lutego 1922 w Wagach Gnatach, zm. 2003 w Białymstoku) – żołnierz AK, łączniczka Komendy Inspektoratu III Łomżyńskiego, archiwistka, profesor nauk humanistycznych. Pracownik naukowy Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.

Była córką Jana Ramotowskiego i Anny z domu Chrostowskiej.

Działalność konspiracyjna

Franciszka Ramotowska działała w podziemiu od roku 1940, początkowo pod dowództwem Marii Turlińskiej – nauczycielki z Przytuł.

Jan Tabortowski, ps. "Bruzda" w AK i AKO, "Tabor" - w WiN-ie (ur. 16 października 1906 w Nowogródku, zm. 23 sierpnia 1954 w Przytułach) – major Wojska Polskiego, żołnierz AK, AKO i WiN, inspektor inspektoratów III łomżyńskiego i IV Suwalskiego AK, prezes rejonowy WiN.
Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

W marcu 1944 roku kapitan "Bruzda" organizując Komendę Inspektoratu powierzył "Iskrze" funkcję łączniczki przy Komendzie Inspektoratu III Łomżyńskiego.

W ramach przygotowań do akcji "Burza", latem 1944 roku "Iskra" znalazła się w bazie Kobielne na bagnach biebrzańskich.

2 lipca 1944 Jan Tabortowski "Bruzda" wracał z odprawy komendy Obwodu Łomża, która odbyła się w Olszynie Pniewskiej. Towarzyszyli mu: "Huzar", "Kmicic", "Szczedroń", "Wicher", "Zawiał" i "Znicz". Pod wsią Boguszki doszło do walki z żandarmerią niemiecką i własowcami. "Bruzda" próbował odbić aresztowanego przez Niemców ppor. Józefa Ramotowskiego "Rawicza". Grupa poniosła klęskę. Zginął "Znicz", ranni zostali "Kmicic" – postrzał w szczękę, "Huzar" - rana ręki od nadgarstka po łokieć i "Bruzda" – lekka rana piersi. Rannych dostarczono na Kobielne i tam zajęła się nimi grupa sanitarna kierowana przez Marię Turlińską. Jedną z sanitariuszek była "Iskra", zajmowała się rannym "Huzarem".

Archeion – czasopismo naukowe poświęcone archiwistyce. Wydawane od 1927, jego pierwszym redaktorem był Stanisław Ptaszycki, a długoletnim redaktorem naczelnym Piotr Bańkowski. Pismo do 1951 r. było organem Wydziału Archiwów Państwowych, następnie (do dzisiaj) Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Tematyka "Archeionu" to przede wszystkim artykuły dot. teorii i praktyki archiwalnej (terminologia, metodyka opracowania, pomoce archiwalne), historii i zasobów archiwów (także zagranicznych), przedstawiano tu również omówienia rozmaitych zbiorów (zespołów archiwalnych) i wybranych grup archiwaliów. Na łamach pisma zamieszcza się też m.in. przeglądy literatury archiwalnej, recenzje, kronikę wydarzeń.
Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Oddział "Bruzdy" został rozbrojony przez Sowietów w połowie sierpnia 1944 roku i internowany w Zastoczu koło Knyszyna. "Iskra" uciekła z Zastocza i ukrywała się w Zawadach. Tam też odnalazł ją "Bruzda" po wyrwaniu się z rąk Smierszu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Józef Ramotowski, (ur. 1 listopada 1909 w Janczewie, parafia Jedwabne; zm. 28 lipca 2001 w Świdrze) – nauczyciel, żołnierz ZWZ, szef wywiadu III Rejonu Obwodu Łomżyńskiego AK, zastępca prezesa Obwodu Łomżyńskiego WiN.

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest miastem na prawach powiatu, stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Polska Akademia Nauk (PAN) – państwowa instytucja naukowa będąca z jednej strony placówką skupiającą najwybitniejszych polskich uczonych, na wzór Francuskiej Akademii Nauk, a z drugiej - siecią wspólnie zarządzanych państwowych instytutów naukowych, których celem jest prowadzenie badań naukowych o możliwie najwyższym poziomie naukowym.

NKWD – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. НКВД – Народный комиссариат внутренних дел – [Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł] posłuchaj ?/i) – centralny organ państwowy (ministerstwo) wchodzący w skład Rady Komisarzy Ludowych – rządu ZSRR, istniejący pod tą nazwą w latach 1917-1946. Zakres jego działalności zmieniał się na przestrzeni lat, początkowo NKWD zajmował się sprawami administracyjno-porządkowymi. Od 1934 r. rola komisariatu wzrosła po reorganizacji polegającej na wcieleniu do jego struktur OGPU i mianowania jego szefa Gienricha Jagody ludowym komisarzem spraw wewnętrznych (szefem NKWD), co było jednym z elementów przygotowań Stalina do Wielkiej Czystki lat 1936-1939. NKWD skupił więc cały aparat represji policyjnych ZSRR – od milicji kryminalnej poprzez wywiad (INO) i kontrwywiad, wojska ochrony pogranicza, administracyjne sądownictwo doraźne (trójki NKWD) po system obozów koncentracyjnych i pracy przymusowej Gułagu. Komisariat nadzorował również lokalne instytucje rządowe, następnie w 1946 r. przemianowany został na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR. Na terenie całego kraju NKWD działał zarówno bezpośrednio, jak i przez komisariaty spraw wewnętrznych poszczególnych republik, będące jego filiami.

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD) – archiwum państwowe w Warszawie założone 2 września 1808 jako Archiwum Ogólne Krajowe (potem Archiwum Główne Królestwa Polskiego w latach lata 1816-1889, następnie Archiwum Główne Królestwa Polskiego w latach 1816-1889, później, do 1918 r. Warszawskie Archiwum Główne Akt Dawnych Królestwa Polskiego i od 1918 r. Archiwum Główne Akt Dawnych).