Francjada - Polski Serwis Naukowy

Francjada (oryg. fr. La Franciade) – niedokończony utwór Pierre'a de Ronsarda, który w założeniach autora miał być francuską epopeją narodową.

Okoliczności powstania utworu

Manifest programowy Plejady, którego zalecenia Ronsard realizował w swojej twórczości poetyckiej, uważał starożytny epos za jeden z najważniejszych gatunków literackich, którego wskrzeszenie miało być obowiązkiem współczesnych twórców francuskich. Będąc poetą dworskim Ronsard pragnął ponadto zaprezentować swój patriotyzm i przywiązanie do Francji.

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą, i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Posiada wiele księżyców (odkryto 63) oraz system pierścieni. Jowisz wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem to planety gazowe, czasem nazywane również planetami jowiszowymi.

W 1550, w rozmowie z królem Francji Henrykiem II poeta po raz pierwszy przedstawił swój zamiar napisania francuskiego eposu narodowego. Ze względu na pracę nad nim porzucił czasowo tworzenie innych utworów. Planował napisanie epopei w 24 pieśniach, na wzór homerowskich Iliady i Odysei. Ostatecznie jednak w ciągu kolejnych 22 lat napisał jedynie cztery pierwsze pieśni, których artystyczna porażka uniemożliwiła tworzenie dalszego ciągu.

Pepin Mały (Pepin III) (ur. 714 prawdopodobnie w Jupille koło Liege, zm. 24 września 768 w Saint-Denis) - majordom Neustrii i Burgundii 741–751, majordom Austrazji 747–751, król Franków 751–768.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Treść i forma

Ronsard oparł treść epopei na micie o tym, jakoby syn Hektora i Andromachy Astyanaks nie został zabity po upadku Troi, ale ocalał i dał początek ludowi Franków pod nowym imieniem Frankus. W czterech pierwszych pieśniach poeta zawarł opis cudownego ocalenia Astyanaksa, jego wyjazdu z Epiru na polecenie Jowisza, spotkania na Krecie z olbrzymem Fowerem i dwiema królewskimi córkami Klimeną i Hiantą. Druga z nich, obdarzona zdolnościami magicznymi, ukazuje mu przyszłość jego rodu - początki państwa Franków, postacie Karola Młota i Pepina Małego. Dalsza część Francjady nie została napisana.

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).

Pierre de Ronsard (ur. 11 września 1524, zm. 27 grudnia 1585) - poeta francuski, główny przedstawiciel renesansowej poezji francuskiej, przywódca Plejady, nazywany księciem poetów.

Pisząc Francjadę, Ronsard zrezygnował z aleksandrynu na rzecz dekasylaby, całość utworu oparł na rymach sąsiadujących. Starał się naśladować dzieła twórców antycznych, w szczególności Eneidę Wirgiliusza, wprowadzał liczne porównania homeryckie.
Recepcja

Do negatywnego przyjęcia utworu Ronsarda przyczynił się błędny wybór tematu - legenda o Frankusie, na której opiera się fabuła Francjady, nie była mitem szczególnie popularnym, zaś w momencie publikacji dzieła całkowicie już obalonym. Ronsard, tworzący do tej pory głównie poezję miłosną oraz krótsze gatunki nieepickie, nie potrafił opisać w sposób przekonujący scen przygód i bitew, które miały stanowić centralną część epopei. Krytykowany był również wybór dekasylaby w miejsce promowanego do tej pory przez Plejadę aleksandrynu; zachowanie zasady melodyjności wiersza pozostawało w wyraźnym kontraście z przedstawianymi w epopei wydarzeniami.
Epir (grecki Ήπειρος, co po polsku oznacza kontynet lub wnętrze dużego lądu) – górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią. Ponadto istnieje także Epir Północny, czyli zamieszkały przez Albańczykow, Greków i Wołochów obszar, położony po albańskiej stronie granicy.

Andromacha (gr. Ἀνδρομάχη Andromáchē) – w mitologii greckiej, córka Eetiona, króla Tebe w Cylicji, żona Hektora. Miała z nim syna Astyanaksa. Po upadku Troi, stała się niewolnicą syna Achillesa - Neoptolemosa. Urodziła mu 3 synów: Pergamosa, Pielosa i Molossosa. Wzbudziło to zazdrość żony Neoptolemosa, Hermiony, która zgładziła Molossosa i pozbyła się Andromachy. Historia ta stała się tematem tragedii Eurypidesa Andromacha.

Bibliografia

R. E. Asher, National Myths in Renaissance France, Edinburgh University Press, 1993