Franjo Gregurić - Polski Serwis Naukowy

Franjo Gregurić (ur. 12 października 1939 r. w Lobor) — polityk chorwacki, premier Chorwacji w latach 1991-1992.

Przed 1990 r. był jednym z kierowników Astry w Zagrzebiu, wielkiego chorwackiego przedsiębiorstwa państwowego. W 1990 r. został jednym z członków nowo powstałej partii politycznej – Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej.

17 lipca 1991 r. został desygnowany na urząd premiera przez prezydenta Franjo Tuđmana. Kiedy obejmował urząd, Chorwacja znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji z powodu nieuznawania przez społeczność międzynarodową jej niepodległości oraz trwającej wojny domowej w Jugosławii. Kilka miesięcy później wobec niepowodzeń w walkach z Serbami rozszerzono skład gabinetu o przedstawicieli wszystkich partii politycznych zasiadających w parlamencie z wyjątkiem nacjonalistycznej Chorwackiej Partii Prawa. Przebudowany rząd przyjął nazwę Rządu Jedności Narodowej. Rząd dowodził akcjami militarnymi przeciw Serbom w celu obrony niepodległości. podejmował również akcje dyplomatyczne za granicą w celu uznania suwerenności, które uwieńczone zostały sukcesem 15 stycznia 1992 r., uznaniem Chorwacji przez kraje Europy.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów znaczy "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.

Był to największy sukces polityki zagranicznej Rządu Jedności narodowej. Gregurić cieszył się dobrą reputacją w społeczeństwie z powodu jego łagodnego charakteru, obyczajów i kierowniczych umiejętności. Jego gabinet stał się dobrym przykładem narodowej jedności w trudnych chwilach.

Chorwacka Wspólnota Demokratyczna (chorw. Hrvatska demokratska zajednica, HDZ) - chorwacka partia polityczna, w latach 90. nacjonalistyczna, obecnie reprezentuje idee liberalno-konserwatywne i chrześcijańskie. Rządziła państwem w latach 1990-2000 i powtórnie od 2003.

Rozpad Jugosławii – proces zapoczątkowany w 1980 śmiercią byłego przywódcy Jugosławii Josipa Broz Tito, w wyniku którego stopniowo -od 1991- dochodzi do rozpadu Federacyjnej Republiki Jugosławii.

Wraz z zakończeniem działań wojennych na terenie Chorwacji zaczęły się tarcia polityczne między poszczególnymi partiami koalicyjnymi. W lutym 1992 r. rząd zaproponował autonomię dla Serbów zamieszkujących chorwackie pogranicze, w zamian za ich uznanie niezależności Chorwacji i zaprzestanie tendencji separatystycznych.

Dražen Budiša, jeden z ministrów w rządzie koalicyjnym i lider Chorwackiej Socjal-Liberalnej Partii złożył protest przeciw takim działaniom rządu co zakończyło się wyjściem z rządu wszystkich ministrów poza Chorwacką Wspólnotą Demokratyczną. Mimo to rząd przetrwał do następnych wyborów parlamentarnych w 1992 r.