Franz Halder (ur. 30 czerwca 1884 w Würzburgu, zm. 2 kwietnia 1972 w Aschau) - niemiecki wojskowy, generał.

W czasie I wojny światowej służył jako oficer sztabu generalnego. Po wojnie pozostał w Reichswehrze, zajmując wiele znaczących stanowisk sztabowych i dowódczych (m.in. był szefem Sztabu Generalnego Reichswehry czyli Truppenamtu). W 1935 roku awansowany na stopień generała majora, a w 1937 generała porucznika.

W 1938 roku został szefem Sztabu Generalnego wojsk lądowych, w miejsce generała Ludwiga Becka, który został zmuszony do ustąpienia ze stanowiska. Choć był przeciwny Hitlerowi i rozważał otwarte sprzeciwienie się jego planom militarnym, w końcu nie odważył się na sprzeciw i stopniowo dał się wciągnąć w jego zamierzenia. Brał czynny udział w przygotowaniach do kolejnych agresji: kierował pracami nad planami działań operacyjnych przeciwko Polsce w roku 1939, Norwegii (Kampania norweska 1940), Europie Zachodniej i niedoszłej inwazji na Wielką Brytanię w roku 1940, przeciw Grecji oraz Jugosławii (Kampania bałkańska 1941) w roku 1941. Pod jego kierownictwem opracowano plan Barbarossa agresji na Związek Radziecki. Uważa się, że w znacznym stopniu przyczynił się do pierwszych zwycięstw na froncie wschodnim.

Został zdymisjonowany 24 września 1942 roku ze względu na odmienne od Hitlera koncepcje strategiczne - nie zgadzał się na przesunięcie części sił w celu zajęcia Stalingradu. Po zamachu na Hitlera 20 lipca 1944 roku, został aresztowany i wysłany do obozu koncentracyjnego we Flossenbürgu, a następnie w Dachau. Wyszedł na wolność po zajęciu obozu przez wojska amerykańskie w roku 1945. W roku 1949 wydał książkę Hitler als Feldherr, w której poddał miażdżącej krytyce Hitlera jako wodza i stratega. Autor Dziennika wojennego (3 tomy, były to codzienne zapiski szefa Sztabu Generalnego z lat 1939-42, cenne jako źródło historyczne). Po zakończeniu wojny przez wiele lat pracował w wydziale historycznym armii amerykańskiej.

Zmarł 2 kwietnia 1972 roku w Aschau (Bawaria).

Konflikt z Hitlerem a dymisja

Późnym latem i wczesną jesienią 1942 roku nastąpiło przesilenie długotrwałego konfliktu generała Haldera z Hitlerem. Wódz zarzucał mu tak jak i całemu sztabowi, tchórzostwo oraz brak energii. Tymczasem zarówno Generał Halder jak i sam Hitler mieli odmienne zdanie na temat prowadzenia wojny. Hitler opierał swoją taktykę na ciągłym ataku i fanatycznej obronie każdej piędzi ziemi. Z kolei generał Halder reprezentował opinię doświadczonych oficerów stanowiących pewną opozycję dla obłąkańczych planów Führera. Dostrzegał niebezpieczeństwo które Hitler potrafił tylko ignorować. Gdy jako szef sztabu armii Franz Halder zaczął protestować przeciwko działaniom prowadzącym do samozagłady, Hitler usunął go ze stanowiska. Dopiero gdy później niemiecka 6 Armia została odcięta i III Rzesza właśnie miała stracić 250 000 ludzi, Erich von Manstein zdołał uzyskać od Hitlera zgodę na względną swobodę działania, dzięki czemu zdołał ocalić całe południowe skrzydło wojsk, któremu również groziło zniszczenie. Tymczasem pod Stalingradem trwała agonia niemieckiej 6 Armii pod dowództwem Friedricha Paulusa winę ponosił Hitler, który później tłumaczył poświęcenie 6 Armii jako: "konieczność poświęcenia życia dla ratowania Niemiec". Po tej bitwie Niemcy straciły inicjatywę w ZSRR. Hitler już nigdy później nie zdołał zgromadzić sił wystarczających do uzyskania przewagi. Pomimo heroicznych wysiłków żołnierzy z własnej winy Hitler był już skazany na nieuniknione zniszczenie całej niemieckiej armii wschodniej i upadek reżimu. Zanim jednak nastąpiła klęska pod Stalingradem już w trakcie bitwy doszło do kulminacyjnego starcia Hitlera z generałem Halderem. Gdy Halder przedstawił dowody na to, że Związek Radziecki formuje nowe armie 1 500 000 ludzi na północ od Stalingradu i 500 000 na południowym Kaukazie - Hitler z pianą na ustach rzucił się na niego, wrzeszcząc, że zabrania takiej "idiotycznej gadaniny" w swojej obecności. Tymczasem Halder który miał wygląd i sposób bycia belfra, zaczął mu cierpliwie tłumaczyć, co może się stać gdy nowe radzieckie armie odwodowe zaatakują nadmiernie rozciągnięte flanki stalingradzkiego klina. Hitler dla którego Stalingrad stawał się nową obsesją ponownie stracił panowanie nad sobą rzucił się na Haldera po czym zerwał z jego munduru insygnia i Krzyż Żelazny. 24 września 1942 roku Hitler pozbawił go stanowiska i przeniósł generała Haldera do grupy oficerów bez przydziału. Nowym szefem sztabu został generał Kurt Zeitzler, człowiek czynu i specjalista od broni pancernej. Zeitzler jednak nie zrobił nic by ratować 6 Armię, Hitler liczył że to oficer który będzie bez oporu wykonywać jego szalone plany i rozkazy. Führer stwierdził że na kłótnie z Halderem stracił mnóstwo energii. Armia - powiadał - nie potrzebuje już technicznej sprawności. Niezbędna zaś jej jest "poświata narodowosocjalistycznych przekonań", a tego nie dostrzegał u podwładnych jemu oficerów. Dla każdego normalnego oficera był to jednak czysty obłęd. Feldmarszałek von Manstein napisał "dalekowzroczny przywódca od razu zorientowałby się że zmasowanie wszystkich niemieckich sił ofensywnych w Stalingradzie i wokół niego bez odpowiedniego zabezpieczenia skrzydeł stawiało je w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Groziło im okrążenie gdy tylko nieprzyjaciel zdoła przebić się przez sąsiednie odcinki frontu. Tymczasem Hitler z uporem maniaka utrzymywał że nieprzyjaciel został rozbity i nigdy już nie stanie na nogi. Ignorował dowody wskazujące coś wręcz przeciwnego i gotów był pozbawić dowództwa każdego oficera, który nie osiągnął wyznaczonego celu, choćby był to cel całkowicie nierealny - lub dowódcę który po prostu chciał się wycofać na dogodniejsze do obrony pozycje.