Franz Kutschera - Polski Serwis Naukowy

Franz Kutschera (ur. 22 lutego 1904 w Oberwaltersdorf w Dolnej Austrii, zm. 1 lutego 1944 w Warszawie) – Austriak, SS-Brigadeführer und Generalmajor der Polizei, Dowódca SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa podczas okupacji niemieckiej w Polsce, zwany katem Warszawy; zbrodniarz nazistowski.

Kara śmierci (kara główna, kara ostateczna, najwyższy wymiar kary) – kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa stosowana od początków istnienia prawa, różnie w zależności od krajów, systemów prawnych i epok, najczęściej za czyny uniwersalnie pojmowane jako zbrodnie takie jak zabójstwo lub zdrada stanu, ale także za drobniejsze przestępstwa, w tym skierowane przeciw mieniu lub nawet występki obyczajowe, jak cudzołóstwo. Była bądź jest też zapisana w prawach religijnych różnych wyznań. W polskim systemie prawnym nie obowiązuje od 1998.

Brigadeführer - w III Rzeszy stopień paramilitarny, któremu odpowiadał stopień Generalmajor w siłach zbrojnych III Rzeszy (Wehrmacht). Stopień taki istniał w SA i w SS. Pełna nazwa różniła się zależnie od organizacji. W SA brzmiała "SA-Brigadeführer" a w SS "SS-Brigadeführer".

Kariera wojskowa i NSDAP

Wizyta Heinricha Himmlera w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen w 1941 roku. W długim płaszczu ówczesny Gauleiter Karyntii Franz Kutschera

Z zawodu ogrodnik. W latach 1918-1919 Kutschera służył w austro-węgierskiej marynarce wojennej, a następnie został słuchaczem szkoły mechanicznej w Budapeszcie. W latach 1920-1928 przebywał w Czechosłowacji. Do NSDAP wstąpił 5 grudnia 1930 roku (nr legitymacji 363 031), natomiast członkiem SS był od 1 listopada 1931 roku (nr legitymacji 19 659). Był posłem do Reichstagu od kwietnia 1938, do śmierci. W 1939 roku został też honorowym sędzią w Sądzie Ludowym. W okresie 1 lipca 1935 – 16 marca 1938 był zastępcą dowódcy 90. pułku SS "Kärnten" w Klagenfurcie. Gauleiter Karyntii od 20 lutego 1938 do listopada 1941. Służył na froncie w czasie kampanii francuskiej. Od 30 stycznia 1942 służył w sztabie operacji antypartyzanckich gen. von dem Bacha. Odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy.

August Emil Fieldorf, ps. Nil (ur. 20 marca 1895 w Krakowie, zamordowany 24 lutego 1953 w Warszawie) – bojownik o niepodległość Polski, generał brygady Wojska Polskiego, organizator i dowódca Kedywu Armii Krajowej, zastępca Komendanta Głównego AK, dowódca organizacji NIE.

Obersturmbannführer – stopień paramilitarny w III Rzeszy w SA i w SS, który odpowiadał stopniowi podpułkownika (Oberstleutnant) w siłach zbrojnych Rzeszy (Wehrmacht).

Obwieszczenie o egzekucji 100 zakładników, 3 grudnia 1943

Dowódca SS w Warszawie

Osobny artykuł: Egzekucje uliczne w Warszawie (1943-1944).

Po objęciu 25 września 1943 stanowiska w Warszawie, z miejsca zastosował niespotykany do tej pory w okupowanej Warszawie terror w stosunku do ludności cywilnej (wcześniej podobne stanowisko obejmował od kwietnia do września 1943 w Mohylewie, gdzie znany był z "twardych metod"). Zwiększono liczbę łapanek, nastąpiły liczniejsze egzekucje uliczne, codziennie były rozwieszane w miejscach publicznych obwieszczenia o kolejnych Polakach, którzy będą rozstrzelani w razie zamachu na jakiegokolwiek żołnierza lub policjanta niemieckiego. Obwieszczenia te podpisywane były zawsze anonimowo przez niewymienianego z nazwiska "Dowódcę SS i Policji na Dystrykt Warszawski".

Hauptscharführer - podoficerski stopień paramilitarny w SS, który odpowiadał stopniowi Oberfeldwebel w Wehrmachcie. Na patkach Hauptscharführera były dwie gwiazdki, natomiast na pagonie znajdowały się dwie gwiazdki otoczone białym pasmem. W SA jego odpowiednikiem był SA-Obertruppführer.

SS-Untersturmführer – stopień paramilitarny w III Rzeszy w Schutzstaffeln (SS), który w Waffen-SS odpowiadał stopniowi podporucznika (Leutnant) w siłach zbrojnych Rzeszy (Wehrmacht). Jego odpowiednikiem w SA był SA-Sturmführer.

Wyrok śmierci i zamach

Osobny artykuł: Akcja Kutschera.

W końcu jego tożsamość została odkryta przez Aleksandra Kunickiego, ps. Rayski. Kutschera skazany został na karę śmierci przez Komendę Główną Armii Krajowej, w porozumieniu z Rządem Polskim na uchodźstwie, za masowe egzekucje Polaków w okupowanej Warszawie (rozkaz likwidacji generała wydał August Emil Fieldorf). Wyrok śmierci wykonał, podczas Akcji Kutschera przeprowadzonej w centrum Warszawy, Oddział Dywersji "Agat" Szarych Szeregów AK.

Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

Imieniem Kutschery Niemcy nazwali 90. pułk SS (dawny "Kärnten"), a w połowie lutego 1944 r. zaprzestali publicznych egzekucji w Warszawie.

Kariera w SS

SS-Hauptscharführer (st. sierżant) – luty 1933

SS-Untersturmführer (podporucznik) – 9 listopada 1935

SS-Obersturmführer (porucznik) – 9 listopada 1936

SS-Sturmbannführer (major) – 14 września 1937

SS-Obersturmbannführer (podpułkownik) – 16 marca 1938

SS-Standartenführer (pułkownik) – 25 czerwca 1938

SS-Oberführer (st. pułkownik) – 30 stycznia 1939

SS-Brigadeführer (generał brygady) – 9 listopada 1940

Bibliografia

Marek Dunin-Wąsowicz, Zamach na Kutscherę, Warszawa 1957.

Piotr Stachniewicz, Akcja Kutschera, Warszawa 1982.

Zobacz też

Paul Otto Geibel