Freßgass - Polski Serwis Naukowy

Rzeźba zdobiąca przestrzeń strefy pieszej na Freßgass

Freßgass lub Freßgass' (niem. Freßgasse - dosł. Zaułek Żarcia) - lokalne określenie części strefy pieszej we Frankfurcie nad Menem, obejmującej Kalbächer Gasse oraz Große Bockenheimer Straße między Opernplatz i Börsenstraße. Od 1977 jest to oficjalny przydatek nazw obu ulic.

Kawiarnia - lokal gastronomiczny będący przede wszystkim miejscem spotkań towarzyskich. Podawane są tam głównie napoje i dania deserowe, przede wszystkim kawa, zazwyczaj również: ciastka, lody, herbata, czy wino.

Historyzm – nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok. Kierunek nietwórczy i eklektyczny polegający na zaniechaniu dążenia do stworzenia stylu odpowiadającego aktualnym warunkom historyczno-społecznym i naśladowaniu przeszłych wielkich stylów w sztuce i architekturze.

Wcześniej na ulicy panował ruch kołowy, później przekształcono ją w trzecią (po Zeilu i Neue Kräme) strefę pieszą miasta. Centralny pas szerokiej ulicy jest obsadzony licznymi przycinanymi platanami, ma nawierzchnię brukową, ujętą obustronnie pasami z białego marmuru. Marmurowa powierzchnia stanowi jednocześnie obszar, na którym restauracje mogą ustawiać stoły, zaś sklepy wystawiać towary. W centralnym punkcie ulicy, w zagłębieniu, znajduje się zbudowana w czasie przebudowy nawierzchni w 1977 fontanna. Do 1944 znajdował się tu Säuplätzi (placyk Świński).

Pieczywo – wyroby wypiekane z mąki, wody i soli w połączeniu z różnymi dodatkami. Stanowi jeden z podstawowych składników codziennej diety człowieka. Inne surowce wchodzące w skład pieczywa to mleko, środki spulchniające (zakwas, drożdże, proszek do pieczenia), cukier oraz dodatki zależne od rodzaju pieczywa, np. substancje zapachowo-smakowe, przyprawy ziołowe, mak, sezam, dynia, słonecznik, soja i suszone śliwki.

Platan (Platanus L. ) – rodzaj drzew należący do rodziny platanowatych, obejmujący 6 gatunków, występujących w południowo-wschodniej Europie, Azji Mniejszej, Indiach, Meksyku i Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Platanus orientalis L..

Nazwa ulicy

Tabliczka z nazwą ulicy i przydatkiem Freßgass

Współczesna nazwa ulicy powstała około 1900 roku, gdyż na dwustumetrowym odcinku ulicy występowało szczególnie duże zagęszczenie sklepów rzeźniczych, piekarń i delikatesów, a także tradycyjnych lokali gastronomicznych.

Ludwik IV Bawarski (Ludwik IV Wittelsbach) (ur. 1287 w Monachium, zm. 11 października 1347 w Puch k. Fürstenfeldbruck) - książę Bawarii od 1294, hrabia Palatynatu od 1329, król niemiecki od 1314, cesarz Świętego Cesarstwa Narodu Niemieckiego od 1328. Był pierwszym królem i cesarzem Niemiec z rodu Wittelsbachów.

Browar - zakład produkcyjny, w którym wytwarzane jest piwo czyli napój powstały z brzeczki piwnej z dodatkiem chmielu poddanej fermentacji alkoholowej przy użyciu drożdży.

Historia

Freßgass leży w dzielnicy Frankfurt-Innenstadt (Śródmieście), w części określanej do drugiej wojny światowej jako Neustadt (Nowe Miasto). Nowe Miasto powstało po 1333 roku, w ramach powiększenia Frankfurtu dokonanego na mocy przywileju wydanego przez cesarza Ludwika IV, po tym jak zbudowano mury otaczające obszar poza dawniej zabudowaną częścią miasta. Aż do XIX w. Nowe Miasto było stosunkowo słabo zagospodarowane. Zamieszkiwali je przede wszystkim rzemieślnicy i ubożsi mieszczanie, których domy były znacznie mniejsze i mniej wytworne niż kamienice Starego Miasta.

Kamienica – miejski budynek mieszkalny, murowany z cegły lub kamienia, przynajmniej jednopiętrowy. Kamienicą określa się zazwyczaj budynek stojący w zwartym szeregu innych domów, jeśli tak nie jest, to kamienica odróżnia się brakiem dużych okien na jednej z jej ścian (jest to związane z tym, że podczas budowy przewidywano w tym miejscu inny budynek lub taki budynek istniał, ale został wyburzony).

Tunel średnicowy (niem. City-Tunnel, dosł. tunel śródmiejski) - dwutorowy, normalnotorowy tunel kolejowy we Frankfurcie nad Menem, stanowiący centralny odcinek tamtejszej sieci SKM S-Bahn Ren-Men.

Ciąg ulic Kalbächer Gasse i Große Bockenheimer Gasse stanowił obok Große Gallusgasse jedno z dwu wybiegających na zachód połączeń Roßmarkt (Końskiego Targu, obecnie noszącego nazwę Rathenauplatz) z bramami miejskimi: Galgentor (Bramą Szubieniczną na obecnym Willy-Brandt-Platz oraz Bockenheimer Tor na obecnym Opernplatz. Ze względu na to, że ulica była mocno uczęszczana, stosunkowo wcześnie powstały przy niej gospody, zajazdy i browary. Piwiarnia Zu den drei Hasen (Pod Trzema Zającami) stanowiła jeden z najpopularniejszych lokali Frankfurtu. W 1906 wyburzono stary budynek i zastąpiono go nowym, historyzującym. Po zniszczeniach wojennych z 1944 został on najpierw odbudowany w uproszczonej formie, zaś w początku XXI wieku zastąpiony nowym budynkiem przy zachowaniu nielicznych zabytkowych detali elewacji.

Marmur (z gr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów definiuje jako marmur wyłącznie skały węglanowe przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 st. C, wysokie ciśnienie), skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) nazywając wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu "wapień krystaliczny" używa się w przypadku skał metamorficznych jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej poddanej metamorfizmowi.

Bruk - nawierzchnia ulicy, placu lub chodnika utwardzona za pomocą układania na niej warstwy przylegających do siebie ściśle kamieni, kostek kamiennych, kostek cementowych. Nawierzchnię układa się na odpowiednio przygotowanej podbudowie z tłucznia i piasku, które służą wyrównaniu podłoża i drenażowi wody opadowej. Bruk jest trwały, łatwy do demontażu i naprawy. Początkowo termin bruk dotyczył głównie nawierzchni z kamienia polnego, lub nieregularnych ciosów kamiennych, z czasem zaczął być używany także dla nawierzcni z kostek kamiennych lub betonowych.

Freßgass około 1900 w widoku z Säuplätzi w kierunku Opery

Po II wojnie światowej uwzględniono przy odbudowie Frankfurtu przede wszystkim potrzeby ruchu kołowego, toteż w latach 1952-1956 wyburzono północną pierzeję Freßgass, poszerzając ulicę o 8 metrów, do 32 m, a lokalnie przy Säuplätzi do 40 m. W ten sposób powstała szeroka ulica między dzielnicą Westend a śródmieściem Frankfurtu.

S-Bahn Ren-Men (niem. S-Bahn Rhein-Main) – sieć szybkiej kolei aglomeracyjnej w Regionie Ren-Men u ujścia Menu do Renu. Linie tej kolei spotykają się w centralnym punkcie aglomeracji, Frankfurcie nad Menem i docierają także do okolicznych dużych miast: Darmstadt, Hanau, Moguncji, Offenbach i Wiesbaden. Centralną część sieci stanowi uruchomiony 28 maja 1978 wspólny tunel średnicowy, prowadzący z Dworca Głównego pod śródmieściem Frankfurtu, określany jako City-Tunnel. Obecnie S-Bahn obsługiwana jest przez DB Regio AG i działa w ramach związku komunikacyjnego RMV.

Frankfurter Rundschau – niemiecki dziennik zaliczany do nurtu lewicowo-liberalnego, wydawany w nakładzie około 190 tys. egzemplarzy. Gazeta została założona 1 sierpnia 1945 z polecenia amerykańskich władz okupacyjnych, aby propagować idee wolnościowe i wartości demokratyczne.

Kilka lat później, w początku lat 60. zdecydowano się odejść od koncepcji miasta dostosowanego do ruchu samochodowego, gdyż w śródmieściu nastąpił dokuczliwy jego przesyt. W latach 1969-1977 Freßgass była całkowicie nieprzejezdna ze względu na budowę tunelu średnicowego dla szybkiej kolei miejskiej. Po zakończeniu budowy ulica przyjęła obecnie istniejącą postać deptaku. Poprzez również pieszą Biebergasse łączy się on z ulicą domów towarowych Zeil i stanowi część obszernej strefy pieszej sięgającej od Starej Opery do Konstablerwache i Römerberg.

Sklep – lokal użyteczności publicznej, obiekt handlowy, przeznaczony do detalicznej sprzedaży towarów. Z punktu widzenia marketingu jest to miejsce prowadzenia merchandisingu, czyli wpływania na zachowania klientów poprzez wystrój pomieszczenia i sposób prezentacji towarów.

Wieżowiec (drapacz chmur) to bardzo wysoki, wielokondygnacyjny budynek zdolny (w przeciwieństwie do innych konstrukcji, takich jak wieże i maszty) tworzyć warunki do życia i zamieszkania. Wprawdzie nie istnieją żadne ogólne oficjalne regulacje, ale oprócz wysokości, również inne kryteria, takie jak kształt, wygląd, lokalizacja i obecność innych budynków, mogą wpłynąć na sklasyfikowanie budynku jako wieżowca. W Stanach Zjednoczonych istnieje niepisana reguła, według której za wieżowiec uznawany jest budynek o wysokości przekraczającej 150 m. W innych rejonach świata niższy budynek również może zostać uznany za drapacz chmur, zwłaszcza jeśli dominuje nad otoczeniem. Wieżowce przekraczające 300 m (1000 stóp) są czasami określane mianem superwysokich. Wieżowca nie powinno mylić się z nieco ogólniej sformułowanym terminem wysokościowiec. Według definicji Emporis Data Committee, wysokościowiec to budynek mający przynajmniej 35 m (115 stóp) wysokości, podzielony regularnie na piętra. Wszystkie wieżowce są wysokościowcami, lecz tylko najwyższe wysokościowce są wieżowcami. Za miejsce narodzin drapaczy chmur powszechnie uznaje się Chicago.

Współczesność

Freßgass uchodzi dziś za najważniejszy ośrodek gastronomii we Frankfurcie. Znajdują się przy nim luksusowe sklepy delikatesowe, kawiarnie i restauracje. W bezpośrednim sąsiedztwie Freßgass znajdują się Frankfurcka Giełda Papierów Wartościowych oraz Stara Opera - miejsce sympozjów, zjazdów i wydarzeń kulturalnych. W szczególności pracownicy z pobliskich biurowców, w tym licznych wieżowców spędzają tutaj przerwę obiadową. Czynsze płacone przez najemców lokali na Freßgass należą zatem do najwyższych we Frankfurcie, co ma również wpływ na ceny oferowanych tam towarów i usług. Wedle informacji Frankfurter Rundschau z 16 maja 2006 handlowcy płacą do 185 euro za metr kwadratowy powierzchni sklepu.

Strefa piesza, deptak – ulica, skwer, aleja lub plac wyłączone całkowicie (lub prawie całkowicie) z ruchu kołowego. Najczęściej położona w śródmieściu, spełnia funkcje centrum handlowego i gastronomicznego, niekiedy kulturalnego. Strefy piesze lokalizuje się też w związku ze wzmożonym ruchem turystycznym. Podobnym rozwiązaniem jest strefa uspokojonego ruchu, z tym, że w tych obszarach dopuszcza się ograniczony ruch pojazdów.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Zasady użytkowania budynków przy ulicy oraz architektoniczno-budowlane przepisy ich dotyczące zawarte są w tzw. uchwale o Fressgass z 1979 (Fressgassatzung - w dokumencie przyjęto błędną pisownię przez ss zamiast ß!). Uchwalono ją w celu ochrony struktury funkcjonalnej ulicy oraz tradycyjnych miejscowych lokali przed ponadregionalnymi sieciami handlowymi, przede wszystkim perfumeriami, sklepami odzieżowymi oraz bankami, które byłyby w stanie płacić jeszcze wyższe czynsze. W ostatnim czasie poszczególne lokale są jednak przejmowane przez większe sieci, które zachowują jednak ustalone tradycją nazwy.

Bank – osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów, wydawaniu instrumentów pieniądza elektronicznego oraz innych czynności, określonych przepisami ustawy Prawo bankowe i wymienionych w statucie banku.

Frankfurter Wertpapierbörse FWB® (pol. Frankfurcka Giełda Papierów Wartościowych) - giełda papierów wartościowych ulokowana we Frankfurcie nad Menem w Niemczech.

Bibliografia

Wolfgang Klötzer Frankfurt – ehemals, gestern und heute, J.F. Steinkopf Verlag, Stuttgart 1979, ISBN 3-7984-0398-8

Wolfgang Klötzer Zu Gast im alten Frankfurt, Heinrich Hugendubel Verlag, 1990, ISBN 3-88034-493-0