Frederick Stanley, 16. hrabia Derby - Polski Serwis Naukowy

Pomnik lorda Stanleya w Vancouver

Frederick Arthur Stanley, 16. hrabia Derby KG, GCB, GCVO (określany często jako Lord Stanley of Preston; ur. 15 stycznia 1841 w Londynie, zm. 14 czerwca 1908 w Holwood w hrabstwie Kent) - brytyjski polityk, w latach 1878-1880 brytyjski minister wojny, a w latach 1888-1893 gubernator generalny Kanady. Dziś pamiętany przede wszystkim jako fundator Pucharu Stanleya, najważniejszego trofeum w północnoamerykańskim hokeju na lodzie.

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w Polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.

Biografia

Był młodszym synem Edwarda Stanleya, 14. hrabiego Derby, trzykrotnego premiera Wielkiej Brytanii, i Emmy Bootle-Wilbraham, córki 1. barona Skelmersdale. Ukończył Eton College i Królewską Akademię Wojskową w Sandhurst, ale pozycja jego rodziny na salonach władzy sprawiła, że szybko porzucił wojsko dla polityki.

National Hockey League (NHL) albo Ligue nationale de hockey (LNH) (pl. Narodowa Liga Hokeja) – zawodowa organizacja zrzeszająca 30 drużyn hokejowych z Ameryki Północnej. Drużyny należące do NHL każdego sezonu walczą o Puchar Stanleya. Cechuje ją wysoki poziom gry oraz wysokie zarobki graczy (średnia pensja w sezonie 2000/2001 wyniosła 1 400 000 $). Liga ta została założona w 1917 roku w Montrealu w Kanadzie. Obecnie w NHL większość stanowią zespoły ze Stanów Zjednoczonych, a ponad połowa graczy pochodzi z Kanady. Składa się z dwóch konferencji oraz sześciu dywizji. Od kilku lat jedynym Polakiem występującym w NHL jest Wojtek Wolski, Kanadyjczyk polskiego pochodzenia.

Order Podwiązki (The Most Noble Order of the Garter) – najwyższe cywilne i wojskowe odznaczenie Wielkiej Brytanii oraz jeden z orderów domowych panującej w tym kraju dynastii. W hierarchii starszeństwa orderów świata zajmuje drugie miejsce po papieskim Orderze Chrystusa.

W 1865 został wybrany do Izby Gmin z ramienia Partii Konserwatywnej. Reprezentował kolejno okręgi Preston (1865-1868), North Lancashire (1868-1885) i Blackpool (1885-1886). W 1874 r. został podsekretarzem stanu w Ministerstwie Wojny. W latach 1877-1878 był finansowym sekretarzem skarbu. W 1878 stanął na czele resortu wojny w gabinecie lorda Beaconsfielda. Odszedł z rządu w 1880. Pięć lat później, już za rządów lorda Salisbury'ego, powrócił tam, by pokierować ministerstwem kolonii (zastąpił na tym stanowisku własnego brata, ówczesnego 15. hrabiego Derby).

Order Łaźni, (ang. The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż 1128. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

W 1886 otrzymał własną (niezależną od faktu, że był pierwszy w kolejce do tytułu brata) godność szlachecką barona Stanley of Preston. W tym samym roku został przewodniczącym Zarządu Handlu, będącego ówczesnym odpowiednikiem dzisiejszego ministerstwa gospodarki. W 1888 uzyskał nominację na gubernatora generalnego Kanady. Pełniąc to formalnie najwyższe stanowisko w kraju unikał nadmiernego angażowania się w bieżącą politykę i starał się nadać swojemu urzędowi wymiar apolitycznego ojca narodu. Dużo podróżował po całej Kanadzie, zaś w 1892 ufundował puchar swojego imienia, który miał być wręczany zwycięzcom kanadyjskich amatorskich rozgrywek hokejowych. Trzydzieści cztery lata później, już po śmierci lorda Stanleya, trofeum zostało zaadaptowane na swoje potrzeby przez amerykańsko-kanadyjską NHL, obecnie najważniejszą ligę hokejową świata.
Puchar Stanleya (ang. Stanley Cup, fr. Coupe Stanley) - puchar będący przechodnim trofeum w National Hockey League, amerykańsko-kanadyjskiej lidze hokejowej. Ufundowany został w 1893 r. przez lorda Stanleya. Do tej pory najczęściej zdobywała go drużyna Canadiens de Montréal. Ostatnim zwycięzcą w roku 2010 została drużyna Chicago Blackhawks, która w finale pokonała Philadelphia Flyers 4-2.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Na trzy miesiące przed upływem swojej gubernatorskiej kadencji Stanley odziedziczył wreszcie rodowy tytuł i stał się 16. hrabią Derby. Po powrocie do Anglii objął urząd Lorda Burmistrza Liverpoolu, był także pierwszym kanclerzem tamtejszego uniwersytetu. Pod koniec życia skupił się na działalności dobroczynnej.
Okręg wyborczy Preston powstał w 1295 r. i wysyłał do angielskiej, a następnie brytyjskiej Izby Gmin dwóch deputowanych. Obejmował miasto Preston w hrabstwie Lancashire. Został zlikwidowany w 1950 r. Przywrócono go ponownie w 1983 r., jako okręg jednomandatowy.

Order św. Michała i św. Jerzego - brytyjskie wysokie odznaczenie państwowe przyznawane za szczególne osiągnięcia i zasługi odniesione w służbie zagranicznej Wielkiej Brytanii lub powiązane z działaniami w sferze międzynarodowej. Pełna nazwa: (ang.) The Most Distinguished Order of Saint Michael and Saint George - "Wielce Wybitny Order św. Michała i św. Jerzego". Ustanowiony został w 1818.

Nagranie lorda Stanleya z 1888 jest prawdopodobnie najstarszym zachowanym do dziś zapisem dźwiękowym głosu polityka.
Rodzina

31 maja 1864 r. poślubił lady Constance Villiers (1840 - 17 kwietnia 1922), córkę George'a Villiersa, 4. hrabiego Clarendon, i lady Katherine Grimston, córkę 1. hrabiego Verulam. Frederick i Constance mieli razem ośmiu synów i dwie córki:
Katherine Mary Stanley (zm. 21 października 1871)

Edward George Villiers Stanley (4 kwietnia 1865 - 4 lutego 1948), 17. hrabia Derby

admirał Victor Albert Stanley (17 stycznia 1867 - 9 czerwca 1934)

Arthur Stanley (18 listopada 1869 - 4 listopada 1947)

Geoffrey Stanley (18 listopada 1869 - 16 marca 1871)

Ferdinand Charles Stanley (28 stycznia 1871 - 17 marca 1935), kawaler Legii Honorowej i Orderu św. Michała i św. Jerzego, ożenił się z Alexandrą Fellowes, miał dzieci

podpułkownik George Frederick Stanley (14 października 1872 - 1 lipca 1938)

pułkownik Algernon Francis Stanley (8 stycznia 1874 - 10 lutego 1962), ożenił się z lady Mary Grosvenor, miał dzieci

Isobel Constance Mary Stanley *2 września 1875 - 30 grudnia 1963), dama Królewskiego Orderu Wiktorii, żona generała Johna Gathorne'a-Hardy'ego, miała dzieci

podpułkownik Frederick William Stanley (27 maja 1878 - 9 sierpnia 1942), ożenił się z lady Alexandrą Acheson, miał dzieci

Linki zewnętrzne

Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)

Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)

Biografia na stronach Urzędu Gubernatora Generalnego Kanady

thepeerage.com