Friedrich Leopold von Schrötter - Polski Serwis Naukowy

Friedrich Leopold Reichsfreiherr von Schrötter (ur. 1 lutego 1743, zm. 30 czerwca 1815), baron rzeszy, urodził sie w majątku Wohnsdorf - obecnie: ros.Kurortnoje - w Prusach Wschodnich między Frydlandem (niem. Friedland, ros. Prawdinsk) i Albergą (niem. Allenburg, ros. Drużba) - pruski kameralista, reformator i kartograf

Order Czerwonego Orła (niem. Der Rote Adlerorden) – cywilne i wojskowe odznaczenie niemieckie, ustanowione przez margrabiego Jerzego Wilhelma von Bayreuth w 1705. W 1792 przejęte przez Królestwo Prus, był drugim najwyższym wśród pruskich orderów.

Różokrzyż – termin odnoszący się do ruchu i nauki głoszonej przez kontynuatorów starożytnych szkół misteryjnych, jacy pojawili się na przestrzeni XV wieku, a którzy nawiązywali do idei zawartych w tradycjach gnostyckich głoszonych wcześniej m.in. przez esseńczyków, manichejczyków, katarów. Pierwsze dokumenty związane z tym ruchem pochodzą z XVII wieku.

Ojciec: Fryderyk Wilhelm (zm. 1790), matka: Helena Barbara, z domu v.d.Gröben (zm. 1773), brat: Karol Wilhelm (1748-1819) – Prezes Wyższego Sądu Krajowego Prus Wschodnich

Najważniejsze daty

1756 – wstąpił do pułku dragonów Ludwiga von Schorlemmera, brał udział w wojnie siedmioletniej jako podporucznik. W czasie pokoju utrzymywał kontakt z uczonymi Królewca, m.in. z Immanuelem Kantem, Christianem Krausem, Ernstem Teodorem von Hippelem, Hamannem i George'em Scheffnerem. I.Kant, którego dobrze znał Schrötter, bywał w Wohnsdorfie jako gość.

1764 Został członkiem królewieckiej loży masońskiej "Pod Trzema Koronami"(niem.Zu den drei Kronen)

1776 Nominacja na stopień Stabskapitän (tymczasowy stopień pośredni pomiędzy porucznikiem i kapitanem)

Lata 1782-1786 zaangażował się w grupę masońską Różokrzyżowców.

1787 Powołanie do Berlina przez Fryderyka Wilhelma II, awans na majora i asesora przy Naczelnej Radzie Wojennej (niem.Oberkriegskollegium).

1790 Po śmierci ojca Schrötter zostaje właścicielem majątku Wohnsdorf. W tym samym roku nominacja na podpułkownika. Otrzymanie stanowiska tajnego naczelnego radcy finansowego z siedzibą i prawem głosu w Kolegium Generalnym (niem.Generaldirektorium), czyli pruskim aparacie administracyjnym.

1791 Mianowanie na nadprezydenta Prus Wschodnich i Prus Zachodnich powoduje konieczność przeniesienia się do Królewca. Wspólnie z Christianem Krausem, wprowadza planowe studia ekonomii politycznej na uniwersytecie w Królewcu. Schrötter żąda, aby urzędnicy na stanowiskach w administracji oraz studenci, którzy chcieli osiągnąć pozycję w finansach Prus Wschodnich, uczęszczali na wykłady prof. Christiana Jakuba Krause, aby mogli się zapoznać z teoriami Adama Smitha i podstawami kameralistyki.

1795 Schrötter został 13 listopada mianowany ministrem rządu w Berlinie oraz ministrem finansów Prus Wschodnich i Prus Zachodnich. Wiceprezydent berlińskiego Generaldirektorium.

Przeprowadza się z powrotem do Berlina. Podtrzymuje swe królewieckie kontakty i zawiera nowe związki z wiodącymi berlińskimi racjonalistami (m.in. J.E.Biesterem, J.F.Zöllnerem, I.A.Feßlerem)

Prusy Zachodnie (niem. Westpreußen) – prowincja państwa pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Powstała na początku 1773, po I rozbiorze Polski i włączeniu Pomorza Gdańskiego do Prus. Obejmowała w przybliżeniu tereny dawnych Prus Królewskich (bez Warmii, ale z dodatkiem Kwidzyna, okręgu nadnoteckiego (Bydgoszcz) i części Nowej Marchii (powiat wałecki)). Stolicą prowincji został Kwidzyn, a od 1793 Gdańsk. W 1905 roku powierzchnia prowinicji wynosiła 25534,9 km² i zamieszkiwało ją 1 641 936 mieszkańców.

Prusy Wschodnie (niem. Ostpreußen) – część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX w. Niemiec (do 1945 r.). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 r. z części ziem Polski (Warmii) oraz Prus Książęcych (z wyłączeniem Kwidzyna). Stolicą prowincji był Królewiec. W maju 1939 roku prowincja miała powierzchnię 36 991,71 km² i liczyła 2 488 122 mieszkańców.

1796 Utworzona po III rozbiorze Polski prowincja Prusy Nowowschodnie (niem.Neuostpreußen) została przydzielona departamentowi Schröttera.

1798 Odznaczenie Orderem Czerwonego Orła, drugim co do rangi odznaczeniem pruskim.

1802/1804 Zniesienie pańszczyzny pieszej i sprzężajnej chłopów z majątków państwowych za finansową rekompensatę. Te zarządzenia są sednem wysiłków reformatorskich Schröttera.

1806 Schrötter przedłożył w marcu Fryderykowi Wilhelmowi III plan organizacji ustroju i administracji krajowej czterech starych pruskich komór, który był wprawdzie utworzony przed wojną, ale którego realizacja została powstrzymana przez wojnę. Schrötter należy do rzeczników reform państwa pruskiego. Po pokoju zawartym w Tylży, należy do najbardziej fachowych i wydajnych współpracowników barona Karla Steina. Stworzył wiele projektów ustaw dla wprowadzanych odgórnie reform w Prusach. Prawie wszystkie ustawy reformatorskie z 1807 i 1808 r. zostały wydane w podległym Schrötterowi Departamencie Prowincji Pruskich.

1808 Zwolnienie ze służby 8 grudnia z powodu likwidacji departamentu prowincji w ramach reformy pruskiej administracji. Schrötter przesiedla się ponownie do Berlina. Jego dom staje się w następnych latach miejscem dyskusji politycznych i naukowych.

Ze swą żoną jest gościem w salonie Elżbiety von Stägemanns oraz w salonie Zofii Sanders. Salony goszczą urzędników, uczonych, twórców, artystów, pisarzy, naukowców. W tym samym roku otrzymuje Order Czarnego Orła.

Wojna siedmioletnia (1756-1763) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią, Prusami i Hanowerem a Francją, Austrią, Rosją, Szwecją i Saksonią. Była to pierwsza wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia, której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną.

Christian Jakob Kraus (ur. 27 lipca 1753 w Ostródzie, zm. 25 sierpnia 1807 w Królewcu), syn lekarza, niemiecki filozof, profesor filozofii praktycznej i kameralistyki, nauk politycznych i finansów.

1810 Schrötter zostaje członkiem Tajnej Rady Państwa

1814 Nominacja na Komisarza Królewskiego przy Tymczasowej Reprezentacji Krajowej

Schrötter doczekał wyzwolenia Prus jako tajny radca stanu. Zmarł w 30 czerwca 1815 w Berlinie.

Ważniejsze inwestycje i inicjatywy

W latach 1796-1802 pod kierownictwem Schröttera opracowano "Atlas prowincji Prus Wschodnich, Litwy i Prus Zachodnich oraz sieci dystryktów” ze 140 mapami w podziałce 1:50 000. Poprawione wydanie, które ukazało się w Berlinie w latach 1802-1810 nazwano mapą Schrottera.

Heinrich Friedrich Karl Reichsfreiherr vom und zum Stein (ur. 26 października 1757 - zm. 29 czerwca 1831) - pruski polityk, szef ministrów i jeden z twórców reform, które w okresie napoleońskim umożliwiły odbudowę potęgi państwa pruskiego i uzyskanie przez nie w przyszłości kluczowej roli w Niemczech.

Adam Smith (ur. 1723 w Kirkcaldy, zm. 17 lipca 1790 w Edynburgu) – szkocki myśliciel i filozof, autor Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, dzieła, które było jedną z pierwszych prób usystematyzowania wiedzy na temat historii rozwoju przemysłu i handlu w Europie.

Powstały z inicjatywy Schröttera drugi teatr w Królewcu liczący 1500 miejsc należał do największych i najnowocześniejszych w ówczesnym czasie.

Również z jego inicjatywy król Fryderyk Wilhelm III podarował miastu Królewiec pomnik króla Fryderyka I. dłuta Andreasa Schlütera. Schrötter sam wybrał dla niego miejsce naprzeciw zamku. Pomnik został odsłonięty 3.08.1802.

W Królewcu, pomiędzy ulicą Hammerweg i Stresemann-Straße, przebiegała ulica Schrötterstraße upamiętniająca Schröttera.

Order Czarnego Orła (niem. Hoher Orden vom Schwarzen Adler, potocznie zwany Schwarzer Adlerorden) był do roku 1918 najwyższym odznaczeniem Królestwa Prus, zaś obecnie jest orderem domowym b. panującej pruskiej i cesarsko-niemieckiej dynastii Hohenzollernów.

Fryderyk Wilhelm II, niem. Friedrich Wilhelm II von Hohenzollern (25 września 1744, Berlin - 16 listopada 1797, Poczdam) – król pruski i elektor brandenburski (jako Fryderyk Wilhelm III) od 1786 jako bratanek i następca Fryderyka II Wielkiego.

W czasie okupacji hitlerowskiej 29 grudnia 1939 miasto powiatowe Płock nazwano Plock, a 21.5.1941 przemianowano na Schröttersburg.

Linki zewnętrzne

Biografia

Wspomnienie z 1815 r. autorstwa Ludwiga von Baczko

Wohnsdorf