Front Rodezyjski - Polski Serwis Naukowy

Front Rodezyjski był rodezyjską partią polityczną zawiązaną w 1962 przez grupę polityków, która opuściła szeregi Partii Federalnej, po tym, jak ta ostatnia opowiedziała się za zmianami w konstytucji, które zrównałyby prawa polityczne Białych i Czarnych. Ian Smith, będący inicjatorem powstania nowej partii, ostro sprzeciwiał się takiemu rozwiązaniu i był zwolennikiem rządów białej mniejszości.

Rodezja – nazwa terytorium utworzonego w latach 1890-95 przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską (BSAC) kierowaną przez Cecila Rhodesa. To na jego cześć nadano nowemu terytorium nazwę Rodezja. W 1911 podzielono je na Rodezję Północną i Południową, które w latach 20. XX wieku zostały wykupione przez rząd brytyjski i otrzymały status kolonii brytyjskich. W 1953 rząd brytyjski z samorządnej kolonii Rodezji Południowej i dwóch protektoratów brytyjskich Rodezji Północnej i Niasy utworzył Federację Rodezji i Niasy. W 1963 wobec konfliktów targających poszczególnymi częściami składowymi i pod wpływem postępującej w Afryce dekolonizacji Federacja została rozwiązana. W 1964 Rodezja Północna uzyskała niepodległość jako Zambia natomiast Niasa jako Malawi. W obydwu krajach władzę objęli czarni politycy. Na początku lat 60. w Rodezji Południowej mieszkało 270 tysięcy białych i ponad 4 miliony czarnych. Istniejące partie i organizacje walczące o równe prawa czarnej ludności były systematycznie delegalizowane, ich liderzy i członkowie aresztowani i prześladowani. W 1964 nowy rząd kolonii utworzyła rasistowska partia Front Rodezyjski kierowana przez Iana Douglasa Smitha. W dniu 11 XI 1965 rząd Smitha przeciwstawiając się planom rządu brytyjskiego przekazania władzy czarnej większości ogłosił jednostronnie niepodległość Rodezji. Społeczność międzynarodowa nie uznała tego faktu i prawie wszystkie kraje dalej traktowały Rodezję jako kolonię brytyjską. Londyn od samego początku rozpoczął długotrwałe próby rozwiązania konfliktu rodezyjskiego poprzez nakłonienie miejscowego rządu do równouprawnienia czarnej ludności. ONZ uznając ogłoszenie niepodległości za nielegalne wezwała do bojkotu tego kraju. W 1970 Rodezja została proklamowana Republiką. W latach siedemdziesiątych przybrała na sile walka dwóch ugrupowań walczących o wyzwolenie czarnej ludności (ZANU i ZAPU), które prowadziły walkę zbrojną z rządem Iana Douglasa Smitha (Wojna w buszu albo Druga Chimurenga). Pod wpływem nacisków zagranicznych oraz intensyfikacji działań zbrojnych ZANU i ZAPU doszło do negocjacji pomiędzy rządem Smitha i czarną opozycją, w wyniku których utworzono w 1979 przejściowy rząd Zimbabwe-Rodezji z czarnoskórym umiarkowanym politykiem arcybiskupem Abelem Muzorewą. W 1980 w wyniku demokratycznych wyborów zwycięstwo odniosła organizacja ZANU kierowana przez Roberta Mugabe. W dniu 18 IV 1980 nastąpiło proklamowanie nowego państwa noszącego nazwę Zimbabwe, co ostatecznie położyło kres istnieniu Rodezji.

Poniższy podział ras ludzkich opiera się na XVIII-wiecznej koncepcji Blumenbacha. Podział ten wraz z wyróżnionymi antropologicznymi cechami ras budzi wiele zastrzeżeń.

Nowa partia szybko zdobyła poparcie białych i dzięki temu już w grudniu 1962 zwyciężyła w wyborach do parlamentu Rodezji Południowej i rządziła aż do 1979, kiedy to zwiększono prawa murzyńskiej większości.

W 1965 wobec konfliktu z Wielką Brytanią, która uzależniała przyznanie Rodezji niepodległości od przyznania praw czarnym, parlament tej kolonii (w którym większość stanowił FR) ogłosił jednostronnie niepodległość państwa.

Dopiero Wojna w Buszu doprowadziła do zawarcia porozumienia między władzami FR a murzynami. W jego wyniku FR wszedł do koalicji z umiarkowanym UANC Abela Muzerowy. Potem, po przekształceniu państwa w Zimbabwe przeszedł do opozycji, zaś 6 czerwca 1981 przekształcił się we Front Republikański (który sześć lat później zmienił nazwę na Konserwatywny Sojusz dla Zimbabwe, a potem wszedł do Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany, z którego wywodzi się obecny premier Zimbabwe - Morgan Tsvangirai).

Ruch na rzecz Demokratycznej Zmiany (Movement for Democratic Change, MDC)- założona w 1999 centrolewicowa partia w Zimbabwe. Liderem partii jest premier kraju Morgan Tsvangirai. Partia ta stanowi główną siłę opozycyjną wobec prezydenta Roberta Mugabe, który po sfałszowaniu wyborów 2008 został zmuszony przez RPA i społeczność międzynarodową do podzielenia się władzą z opozycją. MDC po wyborcach 2008 ma większość w Izbie Zgromadzenia (parlamencie), a polityk MDC Lovemore Moyo został przewodniczącym Izby.

Ian Smith (Douglas) GCLM ID (ur. 8 kwietnia 1919 r. w Selukwe w Rodezji, obecnie Shurugwi Zimbabwe, zm. 20 listopada 2007) - pierwszy rodowity premier brytyjskiej kolonii Południowej Rodezji i zwolennik "supremacji białych". W 1965 r. ogłosił niepodległość Rodezji, a później jej wystąpienie z Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Duża część członków partii nie pogodziła się ze zmianą politycznej rzeczywistości i opuściła Zimbabwe, nie dotyczy to jednak Iana Smitha, który pozostał w kraju i ostro krytykował rządy Roberta Mugabe.