Frydek-Mistek - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°41′17″N 18°21′13″E / 49.68806, 18.35361

Frýdek-Místek (wym. [ˈfriːdɛk ˈmiːstɛk], niem. Friedeck-Mistek, pl. Frydek-Mistek) – miasto powiatowe w Republice Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim, nad Ostrawicą (dopływ Odry), na skraju Ostrawsko-Karwińskiego Zagłębia Węglowego, na granicy Śląska Cieszyńskiego (Frýdek) i Moraw (Místek), ok. 30 km od granicy polsko-czeskiej, u stóp Beskidu Morawsko-Śląskiego. Liczba mieszkańców: 66 tys. (1990), 63 tys. (2002).

Kazimierz I cieszyński (ur. między 1280 a 1290 - zm. 1358), książę cieszyński w wyniku podziału w 1315, od 1327 dziedziczny lennik czeski, od 1337 w Siewierzu, od 1357 w Bytomiu.
Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, niem. Olsa-Gebiet) — używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który w latach 1918–1920 należał do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.

Podział administracyjny

Gminy katastralne w granicach miasta

Frýdek-Místek podzielony jest na 37 obrębów ewidencyjnych składających się na 7 dzielnic i 7 gmin katastralnych. Gmina katastralna Lysůvky obejmuje dwie dzielnice (Lysůvky i Zelinkovice), a gmina katastralna Panské Nové Dvory znajduje się w dzielnicy Frýdek.

MFK Frýdek–Místek – klub piłkarski we Frýdku-Místku, w Czechach. Powstał w roku 1921 jako Karlovohutní fotbalový klub. Obecnie występuje w lidze morawskośląskiej, trzeciej w hierarchii klasie rozgrywkowej w Czechach.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Dzielnice: Frýdek • Místek • Chlebovice • Lískovec • Lysůvky • Skalice • Zelinkovice

Historia

Frydek założył ok. 1330 roku książę Kazimierz I cieszyński jako gród graniczny Księstwa Cieszyńskiego. Miasto szybko stało się jednym z najważniejszych w księstwie. Za sprawą ukończonego w 1759 roku kościoła Najświętszej Marii Panny Frydek stał się też najważniejszym ośrodkiem pątniczym Śląska Cieszyńskiego.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.
Protektorat Czech i Moraw (czes. Protektorát Čechy a Morava, niem. Protektorat Böhmen und Mähren), autonomiczna jednostka administracyjna utworzona 16 marca 1939 przez niemiecką Rzeszę z okupowanych od 15 marca 1939 Czech, Moraw i Śląska Czeskiego, nie przyłączonych w konsekwencji układu monachijskiego do III Rzeszy 30 września 1938 jako Kraj Sudetów (niem. Sudetenland). Większość społeczności międzynarodowej nigdy nie uznała istnienia tego tworu.

W 1402 roku książę Przemysław I Noszak odkupił od Państwa Hukwaldzkiego kilka wsi morawskich na zachód od rzeki Ostrawicy. Wśród nich znajdowała się miejscowość Newensteil – późniejszy Mistek. Mistek rozwijał się jako przedmieście Frydku aż do 1581 roku, kiedy powrócił do Państwa Hukwaldzkiego, jednak jego gwałtowny rozrost nastąpił dopiero w XIX wieku wraz z rozwojem przemysłu.

Przemysław I Noszak (cieszyński) (ur. między 1332 a 1336, zm. 23 sierpnia 1410) – książę cieszyński, bytomski i siewierski od 1358, w latach 1359-1368 i od 1405 strata Siewierza, od 1369 strata północnej części księstwa bytomskiego, a od 1405 reszty, 1378-1382 w Żorach, od 1384 połowa Głogowa i Ścinawy (bez okresu 1404-1406), 1397-1401 w Oleśnie, od 1385 w Strzelinie, 1401-1405 w Toszku.
Ondra Łysohorsky, właściwie Erwin Goj (ur. 6 czerwca 1905 we Frydku-Mistku, zm. 19 grudnia 1989 w Bratysławie) – pisarz, poeta, tłumacz literatury, filolog, twórca literackiego języka laskiego.

Po I wojnie światowej Polska nie wnosiła pretensji do Frydku i okolic jako terenów w większości zamieszkanych przez ludność czeską. W związku z tym w 1918 roku Frydek wraz z Mistkiem znalazł się w granicach Czechosłowacji, a w 1938 wojska polskie nie zajęły ziemi frydeckiej (nie zalicza się jej więc, przynajmniej nie całą, do tzw. Zaolzia). W październiku 1938 roku Mistek został zajęty przez wojska niemieckie i przeszedł do historii jako jedyne miejsce oporu armii czeskiej przed hitlerowską okupacją (strzelaniny pomiędzy Wehrmachtem i żołnierzami 8. śląskiego regimentu piechoty). W marcu 1939 roku Niemcy zajęli także Frydek wcielając miasto do Protektoratu Czech i Moraw.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.
Księstwo Cieszyńskie (łac. Ducatus Tessinensis, niem. Herzogtum Teschen, czes. Těšínské knížectví) – śląskie księstwo ze stolicą w Cieszynie, istniejące w latach 1290-1918. W latach 1290-1653 znajdowało się pod panowaniem miejscowej linii Piastów. W 1653 roku przeszło pod panowanie Habsburgów. Od 1722 roku książęta cieszyńscy pochodzili z dynastii książąt lotaryńskich, w latach 1767-1822 z dynastii Wettynów, a od 1822 do 1918 roku z dynastii Habsburgów lotaryńskich.

1 stycznia 1943 roku połączono Frydek, Mistek i kilka okolicznych wsi w miasto Frydek-Mistek. W maju 1945 ciężkie walki o miasto pomiędzy wycofującą się armią niemiecką i oddziałami Armii Czerwonej (zakończone 4 maja wyparciem Niemców na Morawy). Po wojnie Frydek-Mistek włączono ponownie do Czechosłowacji, zachowując dokonaną przez Niemców decyzję o połączeniu miast. Jako miasto powiatowe stanowiące zaplecze dla Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego Frydek-Mistek rozwinął się w sporej wielkości ośrodek miejski.

Frydek-Mistek (cz. Frýdek-Místek) – stacja kolejowa we Frydku-Mistku, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. Znajduje się na wysokości 290 m n.p.m. i leży na linii kolejowej nr 322 oraz 323. W odremontowanym budynku stacyjnym znajdują się kasy biletowe, centrum informacji, sklepiki, automaty z napojami i poczekalnia. Perony stacji połączone są przejściem podziemnym.
Zagłębie Ostrawsko-Karwińskie (także: Ostrawsko-Karwińskie Zagłębie Węglowe, czes. Ostravsko-karvinská uhelná pánev) – region przemysłowy w Republice Czeskiej, w północno-wschodniej części kraju morawsko-śląskiego, przy granicy z Polską. Największy w Rep. Czeskiej region wydobycia węgla kamiennego. Najważniejsze ośrodki: Ostrawa, Karwina, Trzyniec, Hawierzów, Orłowa, Bogumin.

Na frydeckim rynku znajduje się zamek książąt cieszyńskich. Najstarszą świątynią w mieście (położony w Mistku) jest jednonawowy kościół św. Jakuba z elementami zarówno gotyckimi jak i renesansowymi.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)