Fryderyk Engels - Polski Serwis Naukowy

Friedrich Engels, pol. Fryderyk Engels (ur. 28 listopada 1820 w Wuppertalu w Niemczech – zm. 5 sierpnia 1895 w Londynie w Wielkiej Brytanii) – niemiecki filozof i socjolog. Był jednym z głównych ideologów komunizmu, a także jednym z organizatorów i przywódców I i II Międzynarodówki.

Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, min.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Życie i twórczość

Był synem właściciela zakładów włókienniczych w Barmen i w Manchesterze, gdzie produkcja bawełny stała się rodzinną tradycją. Do historii przeszedł jako jeden z najbliższych współpracowników Karola Marksa (którego rodzinę utrzymywał) oraz twórców marksizmu i socjalizmu naukowego. W dziele Zasady komunizmu nakreślił wizję społeczeństwa po rewolucji dając wiele ogólnych, ale praktycznych wskazówek jak osiągnąć realizację idei komunistycznych. Wskazówek tych nigdy nie wykorzystano w żadnym państwie komunistycznym (przykładem może być postulat takiej organizacji systemu nauczania, aby robotnicy mogli się szybko przekwalifikowywać, co mogłoby zapobiegać bezrobociu i potrzebie tworzenia sztucznych miejsc pracy).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Aksjomat (postulat, pewnik; gr. αξιωμα aksíoma – godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej. We współczesnej matematyce definicja aksjomatu jest nieco inna:

Po maturze podjął pracę w biurze jednej z fabryk ojca, a w od 1838 roku pracował w dużej firmie handlowej w Bremie. W 1839 roku rozpoczął współpracę z pismem "Telegraph füe Deutschland" oraz z "Morgenblatt". Służbę wojskową odbył w 1841 roku w Berlinie, gdzie zapoznał się bliżej z lewicową interpretacją filozofii Hegla. Poglądy heglistów wpłynęły na ukształtowanie się światopoglądu młodego Fryderyka. W latach (1842–1844) pracował w zarządzie fabryki ojca w Manchesterze. W roku 1844 wyjechał do Paryża, gdzie poznał Karola Marksa. Zapisał się także do Związku Komunistów i innych organizacji robotniczych. Od roku 1844 był współpracownikiem wydawanych przez Karola Marksa i Arnolda Rugego "Deutsch-Französische Jahrbücher".

Światopogląd – względnie stały zespół sądów (często wartościujących), przekonań i opinii na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, głównie z nauki, sztuki, religii i filozofii.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca klasycznego systemu idealistycznego.

W 1844 napisał wspólnie z Marksem traktat Święta rodzina, czyli krytyka krytycznej krytyki, w którym poddał krytyce heglizm. W latach (1845–1848) przebywał razem z Marksem w Paryżu i Brukseli. Na przełomie lat 1848 i 1849 należał do redakcji Neue Rheinische Zeitung. Z powodu udziału w powstaniu badeńskim uciekł do Anglii. W latach (1856–1869) mieszkał w Manchesterze, od 1870 pracował jako publicysta w Londynie, zakładał tam I i II Międzynarodówkę, brał udział w obronie Komuny Paryskiej.

Socjalizm naukowy – materialistyczna teoria stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa głosząca, że socjalizm stanowi konieczne stadium rozwoju społecznego.

Manifest partii komunistycznej (niem. Manifest der Kommunistischen Partei) - deklaracja programowa Związku Komunistów (niemieckiej partii komunistycznej), napisana przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa na przełomie lat 1847 i 1848 i ogłoszona w lutym 1848 w Londynie. Wyłożone zostały w niej zasady socjalizmu naukowego.

Główne dzieła: Die Lage der arbeitenden Klasse in England (1845), Manifest der kommunistischen Partei (1848 wraz z Marksem). Wydał z rękopisu drugi i trzeci tom Kapitału Marksa.

Pisma filozoficzne Engelsa poświęcone są głównie obronie i wyjaśnianiu pism Karola Marksa. Stworzył pojęcie materializmu dialektycznego. Fryderyk Engels był zwolennikiem odbudowy Polski i położenia kresu wpływów Imperium Rosyjskiego na stosunki wewnętrzne Niemiec. Swymi poglądami wywarł znaczny wpływ na stworzenie ideologii systemu komunistycznego w Związku Radzieckim.

Brema (niem. Bremen) – miasto w północnych Niemczech, położone nad rzeką Wezerą w odległości ok. 60 km od jej ujścia do Morza Północnego. Brema jest stolicą najmniejszego z krajów związkowych Niemiec – "Wolnego Hanzeatyckiego Miasta Brema" (Freie Hansestadt Bremen), na które składa się miasto Brema i leżące około 60 km na północ Bremerhaven.

Karol Marks (niem. Karl Heinrich Marx; ur. jako Hirschel Marx 5 maja 1818 w Trewirze, w Prusach, zm. 14 marca 1883 w Londynie) - socjolog, filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca marksizmu, współzałożyciel Pierwszej Międzynarodówki.

Uznany za poważnego znawcę zagadnień wojny, aczkolwiek jego poglądy nie wywołały oddźwięku. W 1887 roku we wstępie niezbyt rozpowszechnionej broszury pisał: "Dla Prus-Niemiec niemożliwa już teraz żadna inna wojna prócz światowej. A byłaby to wojna światowa niebywałych dotąd rozmiarów, niebywałej siły..."

Związek Komunistów - początkowo organizacja typowo spiskowa, od 1847 roku (kiedy to do Związku wstąpił Karol Marks i jego polityczni przyjaciele) przekształcona w - tylko z konieczności tajną - organizację propagandy komunistycznej. Związek był pierwszą organizacją niemieckiej partii socjaldemokratycznej. Związek działał m.in. w Niemczech, Anglii, Belgii, Francji i Szwajcarii i zrzeszał członków z wielu krajów (Anglii, Belgii, Polski) czym podkreślał międzynarodowy charakter ruchu robotniczego.

Druga Międzynarodówka była międzynarodowym stowarzyszeniem partii i organizacji socjalistycznych. Organizacja powstała 14 lipca 1889 roku w Paryżu. Została założona przez partie socjaldemokratyczne z Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec i Belgii. Kontynuowała pracę rozwiązanej Pierwszej Międzynarodówki, z której wykluczono zwolenników silnego ruchu anarchosyndykalistycznego.

Po śmierci Engelsa w 1895, jego zwłoki zostały skremowane, a prochy – zgodnie z życzeniem zmarłego – wrzucone do Atlantyku.

Dzieła tłumaczone na język polski

Po polsku wydano między innymi:

Położenie klasy robotniczej w Anglii (1845);

Wojna chłopska w Niemczech (1850);

Rewolucja i antyrewolucja w Niemczech (1851);

Rozwój socjalizmu od utopii do nauki (1877);

Anty-Dühring (1877–1878);

Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa (1884);

Druga i trzecia część Kapitału (1885 i 1895);

Ludwig Feuerbach (1888);

Dialektyka przyrody (wydana w 1925).

Linki zewnętrzne

Publikacje Fryderyka Engelsa w języku polskim (w formacie pdf)

Teksty Engelsa po polsku