Fryderyk Henryk Orański - Polski Serwis Naukowy

Fryderyk Henryk Orański, hol. Frederik Hendrik (ur. 29 stycznia 1584 w Delft, zm. 14 marca 1647 w Hadze) – książę Oranii-Nassau, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji.

Fryderyk Henryk był młodszym synem Wilhelma I Milczka i urodził się w Delft około 6 miesięcy po tym, jak jego ojciec został zamordowany. Jego matka – Louise de Coligny była córką sławnego dowódcy hugenotów, admirała de Coligny, i była czwartą żoną Wilhelma I Milczka.

Rządy

Fryderyk Henryk ze swoją rodziną

Fryderyk Henryk podobnie jak jego starszy brat – Maurycy Orański odbył w młodości szkolenie wojskowe i podobnie jak jego brat był jednym z najlepszych generałów swojego wieku. Po śmierci Maurycego (w 1625) odziedziczył jednak wszystkie tytuły i godności swojego ojca – został stadhouderem pięciu prowincji (Holandii, Zelandii, Utrechtu, Overijssel i Geldern).

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Gaspard II de Coligny (ur. 16 lutego 1519, Châtillon-sur-Loing; zm. 24 sierpnia 1572, Paryż) - francuski admirał, przywódca hugenotów w czasie wojen religijnych we Francji (1562 - 1570).

Fryderyk Henryk był świetnym generałem, ale również był wyśmienitym politykiem. Przez 22 lata pozostał głową rządu Zjednoczonych Prowincji i przez te lata państwo to przeżywało lata świetności. Okres rządów Fryderyka Henryka jest powszechnie nazywany złotym wiekiem republiki. Wtedy miały miejsce wielkie zwycięstwa militarne i triumfy marynarki oraz ekspansja handlowa i rozwój literatury i sztuki holenderskiej.

Wilhelm I Orański z przydomkiem Niemy, Cichy lub Milczący (ur. 24 kwietnia 1533 w Dillenburgu, zm. 10 lipca 1584 w Delft) – hrabia Nassau, książę Oranii od 1544, stadhouder prowincji Niderlandów od 1572.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Najważniejszymi zwycięstwami Fryderyka Henryka było oblężenie i zdobycie 's-Hertogenbosch (w 1629), Maastricht (w 1632), Bredy (w 1637), Sas van Gent (w 1644) i Hulst (w 1645). Początkowo dążył on do utworzenia sojuszu z Francją przeciw Hiszpanii, później jednak poświęcił ten sojusz i zawarł pokój z Hiszpanią, niezwykle korzystny dla Zjednoczonych Prowincji, który miał zostać przypieczętowany traktatem z Münster.

Münster to miasto na prawach powiatu położone w północnej części kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia. Spolszczona nazwa miasta, dziś już rzadko używana, to Monastyr.

Zelandia (niderl. Zeeland, w dialekcie miejscowym Zeêland) – prowincja leżąca na południowym zachodzie Holandii przy granicy z Belgią. Stolicą prowincji jest miasto Middelburg.

Małżeństwo

Fryderyk Henryk w 1625 poślubił Amalię Solms-Braunfels. Para miała 9 dzieci:

Wilhelma II Orańskiego (1626-1650),
Louise Henriette Oranje-Nassau (1627-1667),
Henriettę Amalię Oranje-Nassau (1628),
Elisabeth Oranje-Nassau (1630),
Isabellę Charlottę Oranje-Nassau (1632-1642),
Albertinę Agnes Oranje-Nassau (1634-1696),
Henriettę Catharinę Oranje-Nassau (1637-1708),
Hendrika Lodewijka Oranje-Nassau (1639),
Marię Oranje-Nassau (1642-1688).

Śmierć

Po śmierci Fryderyk Henryk został pochowany z wielką pompą obok szczątków swojego ojca i brata, w Delft. Traktat z Munster, kończący długi konflikt między Holendrami a Hiszpanami, nie został podpisany do 30 stycznia 1648. Choroba i śmierć stadhoudera znacznie opóźniły podpisanie traktatu, zwłaszcza, że jego syn odmówił jego podpisania i rozpoczął negocjacje z Francją.

Sas van Gent – miasto w Holandii, w gminie Terneuzen (prowincja Zelandia), położone ok. 145 km na południowy zachód od Amsterdamu. Populacja: 3.854 (2001).

Republika Zjednoczonych Prowincji (rzadziej: Republika Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich, niderl. - De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden) – republika założona przez 7 protestanckich prowincji północnych Niderlandów (Holandia, Zelandia, Utrecht, Groningen, Geldria, Overijssel, Fryzja oraz flamandzka Flandria), które po zawarciu unii utrechckiej zdetronizowały w 1581 króla Hiszpanii Filipa II.