Fryderyk Skarbek - Polski Serwis Naukowy

Fryderyk Florian Skarbek h. Abdank (ur. 15 lutego 1792 w Toruniu w Pałacu Fengerów, zm. 25 września 1866 w Warszawie) – hrabia, polski ekonomista, powieściopisarz, historyk, działacz społeczny i polityczny.

Pochodził ze szlacheckiej rodziny sięgającej korzeniami średniowiecza. Był jednym z czworga dzieci Kacpra Skarbka i Ludwiki z Fengerów (1765-1827), córki bankiera toruńskiego Jakuba Fengera.

Po nauce w Liceum Warszawskim rozpoczął w 1809 studia ekonomiczne w Collège do France w Paryżu. W 1812 powrócił do Polski. Był przewodniczącym Rady Obywatelskiej województwa mazowieckiego. W 1818 został profesorem ekonomii na Uniwersytecie Warszawskim. Pracował w wydziale więzień i zakładów dobroczynności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Reprezentował stronnictwo ugodowe, w chwili wybuchu powstania listopadowego przebywał w Petersburgu.

Abdank (Abdaniec, Abdanek, Abdank, Avdank, Awdancz, Awdaniec, Białkotka, Biłkotka, Czelejów, Habdaniec, Habdank, Haudaniec, Hawdaniec, Hebdank,Łąkotka, Łękawa, Łękawica, Skuba, Szczedrzyk) – polski herb szlachecki używany przez ród Awdańców.

Liceum Warszawskie – państwowa męska szkoła średnia w Warszawie, najlepsza szkoła średnia w Królestwie Kongresowym, która istniała od 1804 do 1831 roku.

W marcu 1831 został członkiem Rady Tymczasowej Królestwa. Pełnił funkcje prezesa Rady Głównej Opieki Zakładów Dobroczynnych później Dyrekcji Ubezpieczeń. W 1854 został dyrektorem Komisji Sprawiedliwości. W 1858 został przeniesiony na emeryturę. Po przejściu na emeryturę powrócił do, przerwanej w czasie służby rządowej, pracy naukowej i literackiej. Jego zabiegi przed Heroldią Królestwa Polskiego, której później został krótko prezesem, o potwierdzenie tytułu hrabiowskiego skończyły się niepowodzeniem (nie potrafił udowodnić kilkupokoleniowej używalności tytułu). W rezultacie sporu z Heroldią car Mikołaj I nadał mu 26 marca / 7 kwietnia 1846 rosyjski dziedziczny tytuł hrabiowski. Odznaczony Orderem Świętego Stanisława II klasy z nadania Mikołaja I.

Pałac Fengerów to dawny pałac miejski w Toruniu przy ulicy Mostowej 14, na rogu z ul. Ciasną. Ta rezydencja burmistrza Torunia, Jakuba Fengera, zbudowana została w 1742 roku, prawdopodobnie według projektu Jana Baptysty Cocchiego. Pierwotnie miała, znaną z rysunku Steinera, rokokową fasadę o wstrzemięźliwej dekoracji, na którą składały się płyciny, pilastry i skromnie użyta ornamentyka. Wyróżniały się kute żelazne kraty w oknach parteru. Pałac został znacznie przebudowany w 1833, kiedy fasadę przekształcono w duchu klasycyzmu, usuwając XVIII-wieczny wystrój.

Order Świętego Stanisława Biskupa Męczennika – historyczny polski order ustanowiony 7 maja 1765 r. przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Odznaczenie było nadawane w: Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Księstwie Warszawskim, Królestwie Polskim. Od 1831 r. włączone zostało do znaków zaszczytnych Cesarstwa Rosyjskiego. Po 1918 r. nie restytuowane przez władze II Rzeczpospolitej.

Wybrane dzieła naukowe:

Gospodarstwo narodowe, 1829;

Théorie des richesses sociales, 1929;

Ogólne zasady nauki gospodarstwa narodowego, 1859;

Gospodarstwo narodowe stosowane, 1860;

Dzieje Księstwa Warszawskiego, 1860;

Wybrane dzieła literackie

Pan Antoni, 1824;

Pan Starosta, 1826

Życie i przypadki Faustyna Feliksa na Dodoszach Dodosińskiego, 1838;

Pamiętniki Seglasa, 1845;

Przypisy

Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 23.

Bibliografia

Jerzy Sewer Dunin-Borkowski, Almanach błękitny. Lwów 1909, s.547 i n.

Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, t. XXV, Poznań 1903, s. 109-110.