Fujara słowacka - Polski Serwis Naukowy

Fujara słowacka

Fujara słowacka, także fujara pasterska, fujara, słowacka fujara pasterska – "endemiczny" instrument słowacki, wywodzący się z kultury pasterskiej.

Jest to rodzaj fletu o znacznych rozmiarach, średnio od 1,5 do 2 metrów (największy znany egzemplarz mierzy 4 metry). Pochodzi z terenów zamieszkanych przez Podpolan, tj. okolic Zwolenia i Bańskiej Bystrzycy. Najbardziej znane egzemplarze produkuje się w miejscowości Detva.

Fujara pasterska wykonywana jest zazwyczaj z drewna bzu czarnego powlekanego olejem lnianym i składa się z: części zasadniczej (o szerokości do 5 cm), łącznika oraz części dodatkowej z ustnikiem (o szerokości do 3 cm). W dolnej części elementu zasadniczego znajdują się trzy otwory palcowe. Fujara pasterska nierzadko jest misternie zdobiona, zazwyczaj ornamentem roślinnym.

Flet – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów wargowych. Zazwyczaj ma postać cienkiej, pustej w środku rurki (istnieją również flety o innych kształtach, np. okaryna).

Arcydzieła Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości (ang.: Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) - lista publikowana i sukcesywnie uzupełniana przez UNESCO, począwszy od 2001, kiedy znalazło się na niej 19 pozycji. Wskazuje na konieczność ochrony wskazanych na niej pozycji dotyczących wartości kultury oralnej i niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Najnowsza lista została opublikowana 25 listopada 2005.

Gra na instrumencie wymaga przybrania postawy stojącej. Opiera się w głównej mierze na mikrotonach i przegłosach wydobywanych przy pomocy specjalnych technik gry, wśród których najbardziej charakterystyczną jest tzw. rozfuk.

W 2005 UNESCO proklamowało fujarę słowacką (oficjalny wpis w języku angielskim na podliście Slovakia: The Fujara and its Music) na listę Arcydzieł Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości, a w 2008 wpisało na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturalnego Ludzkości.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Bez czarny (Sambucus nigra L.) – gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae), dawniej także w bzowatych (Sambucaceae) lub przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Inne zwyczajowe nazwy polskie: bez lekarski, bez apteczny, bez biały, bez pospolity, holunder, bzowina, hyćka, hyczka. Występuje w stanie dzikim w Europie, północnej Afryce, na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce spotykany na całym obszarze kraju do wysokości 1100 m n.p.m.

Zobacz też

Fujara

Przypisy

Polska nazwa stosowana m.in. przez muzycznych profesjonalistów w celu odróżnienia od innych instrumentów o podobnej nazwie.
W Polsce nazwa używana tylko w jednoznacznych kontekstach.
Nacher A., Styczyński M., Ucho jaka. Muzyczne podróże od Katmandu do Santa Fe, Bezdroża, Kraków 2003, ISBN 83-918869-3-X.
Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity. Proclamations 2001, 2003 and 2005 (ang.). unesco.org, 2006. [dostęp 2009-12-11]. s. 85.
Fujara i muzyka na ten instrument (pol.). unesco.pl. [dostęp 2009-12-11].
The Fujara and its Music (ang.). unesco.org. [dostęp 2009-12-11].

Linki zewnętrzne

strona poświęcona fujarze słowackiej (ang. • słow.) [data dostępu 2009-12-10]

fujara słowacka na stronie UNESCO (ang.) [data dostępu 2009-12-10]

fujara słowacka na stronie Polskiego Komitetu ds. UNESCO (pol.) [data dostępu 2009-12-10]