Fuksja - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy rodzaju taksonomicznego roślin. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Kwiaty Fuchsia regia

Fuksja mieszańcowa

Fuchsia triphylla

Kwiat Fuchsia procumbens

Fuksja, ułanka (Fuchsia L.) – rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae), obejmujący ok. 100 gatunków pochodzących głównie z Ameryki Środkowej i Południowej (tylko 4 gatunki pochodzą z Nowej Zelandii). Nazwa Fuchsia została nadana w XVII wieku przez Charlesa Plumiera dla upamiętnienia niemieckiego botanika Leonharta Fuchsa (1501-1566). Gatunkiem typowym jest Fuchsia triphylla L..

Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.

Charles Plumier, OM, Karol Plumier (ur. 20 kwietnia 1646 w Marsylii, zm. 20 listopada 1704 w El Puerto de Santa María) – zakonnik minimik, francuski botanik i podróżnik.

Morfologia

Pokrój Zrzucające liście lub wiecznie zielone byliny, krzewy lub małe drzewa. Niektóre są epifitami Kwiaty Zapylane przez kolibry (ornitogamiczne), u większości gatunków zwisające na szypułkach, najczęściej w różnych odcieniach czerwieni i fioletu (kolory atrakcyjne dla zapylaczy), ale także białe, pomarańczowe lub rzadko żółtawe Owoce Owocem jest niewielka (5–25 mm) jadalna jagoda zawierająca wiele małych nasion.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg APweb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Onagroideae, rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae Juss.), która wraz z siostrzaną grupą krwawnicowatych (Lythraceae) wchodzi w skład rzędu mirtowców (Myrtales). Rząd należy do kladu różowych (rosids) i w jego obrębie jest kladem siostrzanym bodziszkowców.

Bodziszkowce (Geraniales Dumortier) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad wyróżniany w randze rzędu w różnych systemach klasyfikacyjnych. Grupa niejednorodna morfologicznie, do niedawna różnie ujmowana w systematyce roślin.

Epifit (porośle, aerofit) – roślina rosnąca na innej roślinie, ale nie prowadząca pasożytniczego trybu życia. Korzysta z innego gatunku jako podpory, a odżywia się samodzielnie. Wyrasta w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna (np. w kącie gałęzi/pędu) lub osiedla się na pędach innych roślin, a składniki odżywcze i wodę pobiera z powietrza lub opadów.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate (Onagraceae Juss.), podrodzina Fuchsioideae Beilschm., plemię Fuchsieae DC., podplemię Fuchsiinae (DC.) Meisn., rodzaj fuksja (Fuchsia L.).

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Gatunki częściej uprawiane

Fuchsia arborescens Sims – fuksja drzewiasta

Fuchsia boliviana Carrière – fuksja boliwijska

Fuchsia denticulata Ruiz & Pav.

Fuchsia excorticata (J. R. Forst. & G. Forst.) L. f.

Fuchsia ×hybrida hort. – fuksja mieszańcowa

Fuchsia magellanica Lam. – fuksja magellańska

Fuchsia paniculata Lindl.

Fuchsia procumbens R. Cunn. ex A. Cunn. – fuksja płożąca

Fuchsia thymifolia Kunth

Fuchsia triphylla L.

Zastosowanie

Rośliny ozdobne: Wiele gatunków jest uprawianych ze względu na piękne, zwisające kwiaty jako rośliny pokojowe, częściej jednak w doniczkach i różnych pojemnikach są uprawiane na balkonie, werandzie i w ogrodzie. Uprawiane są głównie kultywary będące mieszańcami międzygatunkowymi. Wiele z nich wyhodowane zostało przez dawnych jeszcze ogrodników i nie sposób już ustalić ich pochodzenia. Dlatego też wszystkie fuksje mieszańcowe, zarówno te o znanym, jak i nieznanym pochodzeniu oznaczane są jedną wspólną nazwą Fuchsia ×hybrida (fukcja mieszańcowa).

Uprawa

Wymagania. Fuksje wymagają żyznej ziemi z dużą zawartością próchnicy i musi ona być stale wilgotna. Zbyt suche podłoże powoduje opadanie kwiatów. Bezpośrednie słońce nie jest odpowiednie, najlepiej rosną w niewielkim zacienieniu. Źle tolerują przeciągi, wiatr zrywa im kwiaty. Nie są odporne na przemarzanie.

Sposób uprawy. Wymagają regularnego nawożenia, najlepiej wieloskładnikowymi nawozami płynnymi. Młode rośliny przesadza się do większych doniczek na wiosnę co rok, starsze co 2-3 lata. Na wiosnę przycina się je, pozostawiając 2–3 zeszłoroczne oczka. Silnie rozrastające się okazy przycina się również w ciągu lata. Przycinanie wpływa na ich lepsze krzewienie się.

Rozmnażanie. Przez sadzonkowanie z niezdrewniałych pędów o długości 8–10 cm. Pobiera się je w sierpniu, najlepiej z podstawy pędu głównego. Można również sadzonki pobierać w lutym z młodych pędów pojawiających się na przezimowanej roślinie. Sadzonki ukorzenia się w temperaturze 20–22 °C.

Ciekawostki

Wymowa nazwy rodzajowej Fuchsia jest dla mówiących językiem angielskim jako rodzimym trudna, ponieważ źródłosłów pochodzi od niemieckiego nazwiska Fuchs, stąd prawidłowa wymowa /ˈfʊksja/ jest podobna jak przekleństwie fuck. W związku z tym wielu mówiących językiem angielskim stara się wymawiać to (nieprawidłowo) jako /ˈfjuːʃə/.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-14].
↑ zbiorowe: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-22].
Crescent Bloom: Fuchsia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-09].

Zobacz też

Zobacz hasło fuksja w Wikisłowniku

fuksyna

Linki zewnętrzne

Fuchsia-Home, opisy odmian ozdobnych

Euro Fuchsia – Europejskie Stowarzyszenie Miłośników Fuksji

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Wiesiołkowate (Onagraceae Juss.) – rodzina roślin z rzędu mirtowców zawierająca około 22 rodzaje i około 656 gatunków. Rodzina kosmopolityczna, jest rozpowszechniona na całym świecie od strefy borealnej po tropikalną poza suchymi strefami Afryki i Australii. Nazwa rodziny pochodzi od rodzaju Onagra (obecnie Oenothera).