Funan - Polski Serwis Naukowy

Funan (władcy tego państwa znani byli jako królowie góry - stąd chińska nazwa Funan).

Jedno z najstarszych państw Azji Południowo-Wschodniej. Najwcześniejsza wzmianka o nim pochodzi z II wieku n.e. (szczytowy okres rozwoju przypadał na III wiek n.e.). Terytorium królestwa objęło swoimi wpływami obecną Kambodżę, Tajlandię i Półwysep Malajski - po przesmyk Kra. Stolica znajdowała się Widhapurze (w pobliżu dzisiejszej miejscowości Angkor Borei). Siedzibą króla był pałac, wzniesiony na kamiennym fundamencie. Król (miał 3 imiona) opuszczał go jedynie dosiadając słonia i w otoczeniu ogromnej świty dworzan.

Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V w. p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.

Czenla – państwo Khmerów w VII i VIII wieku poprzedzające Angkor (802 do 1432 r.), następca Funanu. W roku 549 wykorzystując osłabienie wewnętrzne królestwa Funan dodatkowo pogłębione przez katastroficzną powódź władca Czenli Bhawawarman podporządkowuje sobie cały Funan a następnie niemal cały Półwysep Malajski. Następcy Bhawawarmana ugruntowali swoją władze wzmacniając rolę religii hinduistycznej. W wyniku późniejszych konfliktów pomiędzy arystokratycznymi rodami doszła w w roku 706 do rozpadu Czenli na dwa państwa Czenlę Wodną lub Dolną, położoną w dolnym biegu Mekongu i Czenlę Lądową lub Górną, w północno-zachodniej Kambodży. Pod koniec VIII wieku Czenlę podbijają Jawajczycy. Na przełomie VIII i IX w. kraj zostaje wyzwolony dając początek królestwu Angkoru.

Większość informacji o Funan pochodzi z kronik chińskich oraz ze stanowiska archeologicznego w Óc Eo.

Państwo prowadziło ożywione stosunki handlowe i kulturalne z całym wybrzeżem Zatoki Tajlandzkiej, z Półwyspem Malajskim, Indonezją, Indiami, Persją oraz rejonem śródziemnomorskim. Kontrolowało handel między Indiami a Chinami.

Miasta w Funanie położone były zawsze nad brzegami rzek, jezior i kanałów. Otoczone były obwałowaniem ziemnym i fosą, w której pływały krokodyle. W obrębie miast znajdowały się domy wzniesione na palach, pokryte liśćmi bambusa i połączona kanałami.

Bambus (Bambusa Shreb.) – rodzaj roślin wieloletnich o drewniejących łodygach należący do rodziny wiechlinowatych. Rodzaj liczy ok. 120 gatunków. Występuje w klimacie monsunowym, gdzie niekiedy tworzy lasy do 40 m wysokości, głównie w tropikalnej Azji, wymaga nasłonecznionych terenów, bogatych w wodę gruntową.

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

Ludność Funanu chodziła boso i ubierała się w sampot. Mężczyźni i kobiety przekłuwali uszy i nosili kolczyki. Stosowali 4 formy pogrzebów: przez spalenie, wrzucanie do rzeki, pozostawieni drapieżnym ptakom oraz przez grzebanie. Oznaką żałoby było golenie włosów lub brody.

Rolnictwo w królestwie było znakomicie rozwinięte. Oprócz niego ludność zajmowała się tkactwem, wyrobem naczyń i ozdób ze srebra, ciesielstwem i rzeźbą w drewnie. Wysoko rozwinięta była sztuka rzeźbiarska.

Kambodża, Królestwo Kambodży (kambodżański trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).

Angkor Borei - miejscowość w Kambodży, nad rzeką Bassac, odnogą Mekongu. Główne stanowisko wykopaliskowe ropoczętego w 1996 r. projektu archeologicznego "Dolny Mekong" (LOMAP - Lower Mekong Archaeological Project) kierowanego przez prof. Miriam T. Stark z Uniwersytetu Hawajskiego. Celem projektu jest badanie mechanizmu formowania się wczesnych państwowości w delcie Mekongu w okresie pre-angkoriańskim. Badania radiochemiczne z wykorzystaniem węgla C wskazują, że Angkor Borei było aktywnym ośrodkiem administracyjnym już 400 lat p.n.e., a obszar między nim, a Oc Eo był gęsto zaludniony na długo przed odkryciem Funanu przez Chińczyków.

Ustrój Funanu nosił cechy feudalne. Król był wyłącznie zwierzchnikiem podbitych krajów, w których utrzymywała się przy władzy miejscowa dynastia.

Główną przyczyną upadku królestwa było powstanie państwa Czenla (około 550 r.) - jednego z lennych księstw uznających feudalną zwierzchność Funanu. Koniec Funanu przypada na rok 627.

Legenda o powstaniu Funanu

Wygnany indyjski bramin Kaundija, przybył do tego kraju drogą morską z Indii bądź z Półwyspu Malajskiego. Pewnego razu miał sen w którym jego duch opiekuńczy wręczył mu boski łuk i kazał ruszyć w daleką podróż morską. Kiedy się obudził i udał do świątyni, znalazł tam łuk ze snu u stóp drzewa poświęconego duchowi. Wypłynął w morze i kierowany przez swego ducha, dostał się do Funanu, gdzie królowała piękna Liu Ye. Jej poddani próbowali pokonać przybysza i owładnąć statek którym przypłynął. Kaundinja wymierzył jednak z boskiego łuku i strzała przeszyła łódź królowej. Liu Ye przestraszona poddała się nieznajomemu, który przyjął ją za żonę, panował w jej kraju i przekazał władzę swym następcom.

Tajlandia (Królestwo Tajlandii) – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Birmą (Myanmarem) i Morzem Andamańskim na zachodzie. Tajlandia jest także nazywana Syjamem, gdyż była to jej oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku wolny.

Zatoka Tajlandzka, dawniej Zatoka Syjamska, (khmer. Czhuk-samot Thai, tajski Ao Thai, wietn. Vịnh Thái Lan) – rozległa i płytka zatoka w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego. Wcina się około 720 km między nasadę Płw. Malajskiego a południowe brzegi Płw. Indochińskiego.