Funt - masa - Polski Serwis Naukowy

Funt – pozaukładowa jednostka masy i ciężaru wywodząca się od rzymskiej libry. Miara funta była różna na przestrzeni wieków w różnych państwach, zwykle wynosiła pomiędzy 0,4 a 0,5 kilograma. Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453 592 37 kg. Stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Siła naciągu (naciąg) – siła powstająca w reakcji na zewnętrzną siłę napinającą. Pojęcie to stosuje się w odniesieniu do ciał takich jak: nitka, sznurek, lina, struna. Najczęściej oznaczana jest symbolem N lub FN a jej jednostką jest niuton (N).

Rodzaje funta

funt brytyjski (avoirdupois, powszechnie używany np. w USA), ang. pound: 1 lb = 0,453 592 37 kg = 16 oz (uncji) = 7000 granów (ziaren)

1 kilogram = 2,204 62 funtów

Funt avoirdupois został wynaleziony przez kupców w Londynie w 1303. Jego dokładna miara i sposób ustalania zmieniały się. W 1878 zdefiniowano wzorzec funta jako odpowiadający ok. 0,453 592 338 kg, w 1883 – ok. 0,453 592 427 kg, wreszcie od 1889 w zaokrągleniu jako 0,453 592 43 kg. Od 1894 funt równy 0,453 592 427 kg przyjęto również w Stanach Zjednoczonych. Współczesny funt międzynarodowy o mierze 0,453 592 37 kg przyjęto w 1958 w porozumieniu między USA a krajami Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Kilogram – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana kg. Jest to masa międzynarodowego wzorca (walca o wysokości i średnicy podstawy 39 mm wykonanego ze stopu platyny z irydem) przechowywanego w Międzynarodowym Biurze Miar w Sèvres koło Paryża. Wzorzec kilograma został usankcjonowany uchwałą I Generalnej Konferencji Miar (Conférence Générale des Poids et Mesures, CGPM) w 1889.

Wspólnota Narodów (ang. Commonwealth of Nations; do 1949 Wspólnota Brytyjska – British Commonwealth i Brytyjska Wspólnota Narodów – British Commonwealth of Nations) to międzynarodowa organizacja powstała w 1931, gdy przyjęty został Statut Westminsterski. Obecnie zrzesza ona niepodległe kraje, z których większość była w ubiegłych wiekach częścią brytyjskiego imperium kolonialnego. Część z nich to dawne dominia brytyjskie.

dawne rodzaje funta:

używane w Wielkiej Brytanii:

funt troy – używany od IX wieku do 1879, głównie do metali szlachetnych, według obecnych miar – 0,373 241 721 kg

funt tower

funt londyński

funt kupiecki (Merchants' pound)

używane we Francji:

funt karoliński = ok. 409,31 g czyli 1,25 funta rzymskiego

livre esterlin = ok. 0,3671 kg. Używany od końca IX do połowy XIV w

funt paryski (livre de Paris) = 0,489 5058 g (teoretycznie miało to być 1,5 funta rzymskiego). Używany od połowy XIV w. do połowy XIX w.

funt metryczny (livre métrique) = 1 kg, używany pomiędzy 1800–1812

livre usuelle = 0,5 kg, używany od 1812 do 1840

w Rosji:

funt = 0,409 5124 kg (używany do 1924)

w Hiszpanii, Portugalii i Ameryce Łacińskiej:

funt = 0,459–0,460 kg

W Królestwie Polskim:

funt nowopolski = 0,405 504 kg

w Polsce:

funt zwyczajny = 0,500 kg

W niektórych regionach krajów niemieckojęzycznych, przeważnie jednak w Niemczech słowa „funt” (Pfund) używa się w potocznym języku zamiast „pół kilo”.

Miary nowopolskie – system miar Królestwa Polskiego wprowadzony 1 stycznia 1819, oficjalnie stosowany do 1849, kiedy zastąpiły go miary rosyjskie, w praktyce korzystano z niego również później.

Wędka – przyrząd służący do połowu ryb. Składa się z wędziska, do którego przymocowana jest żyłka, na której końcu znajduje się haczyk z przynętą. Zakłada się, że pierwowzór wędki powstał na Hawajach. Była to linka zakończona hakiem z przynętą, przyczepiona do łodzi i za nią ciągnięta. Typowej wędki zaopatrzonej w około półtorametrowe wędzisko z bambusa po raz pierwszy używano w Chinach.

Jest to także popularna jednostka w oznaczaniu siły naciągu łuku, oraz krzywej ugięcia wędzisk (charakterystyka pracy/sztywność)