Fura - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojazdu konnego. Zapoznaj się również z: Fura (ujednoznacznienie).

Furmanka z kołami ogumionymi

Wóz konny na kołach drewnianych z obręczami

Furmanka z kołami ogumionymi na ul. Postawskiej w miejscowości Kobylnik na Białorusi

Fura, nazywana też furmanką – tradycyjny konny pojazd kołowy, używany głównie w rolnictwie do zwożenia płodów rolnych bądź siana.

Psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) to prawidłowa botaniczna nazwa tej rośliny. Najczęściej jednak używany jest synonim tej nazwy – ziemniak. Jest to gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Kolumbia, Chile). Obecnie rozprzestrzeniony na całym świecie jako roślina uprawna. W Polsce jest pospolicie uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit).

Pneumatyka - nauka, będąca działem inżynierii mechanicznej, zajmująca się konstruowaniem i praktycznym wykorzystaniem urządzeń, w których przekazywanie energii i sterowanie realizowane jest za pomocą sprężonego powietrza (bądź innego gazu o podobnych właściwościach) jako czynnika roboczego.

Fura wykonywana była do późnych lat pięćdziesiątych XX wieku w całości z drewna. Koła wykonane z 5 lub 6 segmentów z drewnianymi szprychami, przednie, nieco mniejsze od tylnych, okuwane były stalowym płaskownikiem. W niektórych regionach koła miały pneumatyczne ogumienie. Jednak na terenach górskich stosowano prawie wyłącznie koła drewniane ze stalowymi obręczami.

Burak (Beta L.) – rodzaj roślin, należący w różnych systemach klasyfikacyjnych do rodziny komosowatych lub szarłatowatych. Gatunkiem typowym jest Beta vulgaris L..

Dopuszczalna ładowność według kodeksu drogowego jest to największa masa ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd. Stanowi ona różnicę dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej pojazdu.

Przednia para kół połączona z długim drągiem (dyszlem) umożliwiała zmianę kierunku jazdy (kierowanie). Połączenie przedniej pary kół z tylną (tzw. zwora lub sfora) umożliwiało zmianę długości fury w zależności od potrzeb. Elementy metalowe to okucia, często ozdobne, dwie stalowe osie (przednia i tylna), żeliwne tuleje ślizgowe w piastach kół oraz elementy mocujące i złączne w postaci różnego rodzaju pierścieni, sworzni itp.

Wierzba purpurowa, w. czerwona, w. szpagatówka, wiklina (Salix purpurea) – gatunek krzewu należący do rodziny wierzbowatych. Występuje w Azji (w Mongolii), Afryce Północnej (Algeria, Maroko, Tunezja) i w całej niemal Europie. Pospolity na całym niżu Polski. Często uprawiany.

Wielkie Oczy – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Wielkie Oczy, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim, w pobliżu granicy z Ukrainą. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Wielkie Oczy.

Koń (lub para koni) zaprzęgane były do fury przy pomocy postronków przywiązanych z jednej strony do orczyka (lub dwóch orczyków, po jednym dla każdego konia), zaczepionego u nasady dyszla, a z drugiej do chomąta, założonego na kark konia. Przy niewielkim obciążeniu ciągniona najczęściej przez jednego konia; podczas transportu ciężkich ładunków zaprzęgano parę koni.

Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.

Stodoła - budynek w gospodarstwie rolnym przeznaczony do przechowywania zebranego zboża (najczęściej w postaci snopków), siana i słomy (luzem lub sprasowanej w bele lub ciuki). W stodole wykonywało się też omłoty zboża, przechowywano narzędzia rolnicze, pojazdy rolnicze.

Inaczej zaprzęgano konie do fury we wschodniej części Podlasia. Fura nie posiadała jednego dyszla lecz dwa drążki zwane hołoblami. Pomiędzy nimi był zaprzężony koń z założonym na kark chomątem. Z obu stron chomąta przywiązane były użwy – mocne rzemienie. Do przymocowania użew do hołobli służyła drewniana duha (duga).

Droga kołowa jest to droga przeznaczona do poruszania się za pomocą pojazdów kołowych. Droga taka zazwyczaj charakteryzuje się utwardzoną nawierzchnią (zwykle asfalt, beton, żwir, szuter, bruk itp.). Utwardzenie składa się zazwyczaj z kilku warstw, ale może nim być również tylko utwardzenie powierzchni gruntu.

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.

Na głowę koń miał założoną uzdę, a w pysku kiełzno. Woźnica kierował koniem za pomocą lejc połączonych z kiełznem.

Później fura często była dopinana do traktora, lecz w takim układzie nie mogła się poruszać po drogach publicznych. Używana przeważnie przy zwożeniu płodów rolnych drogami polnymi do magazynów, szop, stodół. Nie istnieją limity ładowności fury, przeważnie ładowane produkty piętrzą się znacznie (do wysokości 3 m) ponad burtami fury. Przy zwózce słomy czy siana stosowano specjalne drabiny jako ściany boczne (burty) oraz grube drągi (pawązy), które kładziono na szczycie ładunku i przywiązywano do fury przy pomocy łańcuchów bądź grubych sznurów (powrozów). Do zwózki ziemniaków, buraków i innych tego typu płodów używano burt w postaci szerokich, grubych desek zakładanych pod kątem na kłonicach. Podobne wyposażenie stosowano do przewozu obornika. Do przewozu drewna stosowano tylko kłonice, bez dodatkowego wyposażenia. Istniało też wyposażenie paradne fury, które składało się z dwóch starannie wykonanych, często ozdobnie malowanych, drabin bocznych, nieco węższych niż drabiny do zboża i dwóch półkoszków wykonanych z wikliny lub pędów wierzby. Tworzyło to razem rodzaj nadwozia, na którym umieszczano miękkie siedzenia z oparciem. Kosze były wykonywane dość starannie, często dodatkowo ozdobnie malowane. Ponieważ były dość ściśle wykonane, można było w nich przewozić materiały rozdrobnione, a po uszczelnieniu tzw. płachtami żniwnymi, nawet ziarno luzem.

Płody rolne (dawniej: naturalia, ordynaria) - naturalny biologicznie produkt przyrody ożywionej, mający swe źródło witalne w glebie, skąd czerpie zasoby potrzebne do rozwoju organizmu i jego przyszłych pokoleń. Surowcem wykorzystywanym przez człowieka mogą być korzenie, bulwy, kłącza, łodygi, kwiatostany, owoce, ziarno. Produkt taki może - aczkolwiek nie musi - być uprawiany przez człowieka, może też istnieć samoistnie.

Kiełzno - część uzdy - krótki, jedno- lub dwudzielny, zwykle stalowy pałąk wkładany koniowi do pyska. Kiełzna można podzielić na trzy grupy, w zależności od zamierzonego efektu.

Furmanka w Rumunii

Przejazd furmanką w Skansenie w Sanoku

Furmanka w Polsce (1975)

Wielkie Oczy pojazd konny

Wóz konny na budowie

Ogumiona furmanka zaprzężona w jednego konia na stacji benzynowej Orlen, producent rolny kupuje paliwo (olej napędowy) dla swoich maszyn)

Furmanka w Warszawie z czasów okupacji: Ulica Wolska na wschód, zdjęcie zrobione ze skrzyzowania z ul. Elekcyjną. (1939)

Użwa - część uprzęży końskiej. Użwy były to dwie pętle wykonane z mocnego rzemienia, zwykle ze skóry wołowej, przywiązane po obu stronach chomąta.

Szopa - pomieszczenie służące do przechowywania drewna, urządzeń gospodarczych, rzadziej węgla i hodowli zwierząt. Najczęściej drewniane, czasem jest drewniano-murowane lub murowane. Dzisiaj szopę może zastąpić garaż.

Furmanka ciągnięta przez krowy

Wóz konny drabiniasty

Wóz drabiniasty z terenu Czech, browar Vyškov

Zobacz hasło fura w Wikisłowniku